Christian de Duve
 Christian de Duve |
||
| 2 oktober 1917 | ||
| Afbeelding gewenst | ||
| Geboorteland | België | |
| Geboorteplaats | Thames Ditton | |
| Nobelprijs voor de | Fysiologie of Geneeskunde | |
| In | 1974 | |
| Reden | "Voor het beschrijven van de structuur en functie van organellen in biologische cellen." | |
| Samen met | Albert Claude George Emil Palade |
|
| Voorganger(s) | Karl von Frisch Konrad Lorenz Niko Tinbergen |
|
| Opvolger(s) | David Baltimore Renato Dulbecco Howard Temin |
|
Christian René de Duve (Thames-Ditton (Surrey), 2 oktober 1917) is een Belgisch bioloog. Zijn ouders keerden in 1920 vanuit het Verenigd Koninkrijk terug naar België. Hij is de ontdekker van de celorganellen lysosoom en peroxisoom. Verder deed hij onderzoek naar insuline en glucagon. Hij kreeg hiervoor in 1974 de Nobelprijs voor geneeskunde.
In 1990 werd jonkheer de Duve vereerd met de persoonlijke titel burggraaf. Zijn wapenspreuk luidt 'Per vivum ad verum'.
Inhoud |
[bewerken] Jeugd en opleiding
De Duve groeide op in Antwerpen en studeerde er aan het Onze-Lieve-Vrouwecollege. In 1934 begon hij aan een studie medicijnen aan de K.U. Leuven en werd in 1941 doctor in de geneeskunde. In 1946 werd hij ook nog licentiaat in de scheikunde. Na deelname aan de Achttiendaagse veldtocht en een korte gevangenschap kwam hij naar Leuven terug en studeerde af als arts in 1941. Toen hij in 1941 afstudeerde was hij vastbesloten om het mechanisme van de werking van insuline op te helderen en begon in het laboratorium van professor J. P. Bouckaert zijn onderzoek naar het effect van insuline op de opname van glucose. Hij was er van overtuigd dat de oplossing lag in de biochemie, en besloot ook een graad in de scheikunde te halen. Hij combineerde deze studie met een stage op het Kanker Instituut. In 1945 presenteerde hij een proefschrift onder de titel "Glucose, Insuline et Diabète".
[bewerken] Docent en vorser
Na de oorlog werkte hij anderhalf jaar bij het Medisch Nobel Instituut in Stockholm (Zweden), en vervolgens een half jaar bij de Universiteit van Washington. In 1947 keerde hij terug naar de KU Leuven en begon toen aan een gelijklopende carrière als docent en als vorser eerst bij de UCL, en vanaf 1962 ook bij de Rockefeller University in New-York. Hij was eerst docent fysiologische chemie en werd in 1951 gewoon hoogleraar. Hij zette een klein onderzoekslaboratorium op, waar de nadruk lag op onderzoek naar de werking van insuline en glucagon.In New York richtte hij een tweede onderzoeksgroep op, die nauw samenwerkte met de onderzoeksgroep in Leuven. Begin jaren 1970 richtte hij het International Institute of Cellular and Molecular Pathology (ICP) op, gelegen in Brussel en waar hij voorzitter van werd.
Zijn opzoekingen over cellulaire structuren resulteerden in nieuwe vooruitgang op het gebied van biochemie en genetica. Bij het onderzoek stuitte hij op een onverklaarde vertraging in de werking van het enzym fosfatase, en richtte zijn onderzoeksinspanning hierop. Zijn veronderstelling was dat het enzym niet vrij in het cytoplasma voorkwam, maar omhuld door een membraan. Verder onderzoek leidde tot de identificatie van een nieuw celorganel dat in 1955 de naam lysosoom kreeg. Later ontdekte hij nog een nieuw celorganel: het peroxisoom. Voor dit onderzoek ontwikkelde hij nieuwe onderzoeksmethoden. In 1955 beschreef hij voor het eerst het lysosoom en in 1965 het peroxysoom. De Nobelprijs die hij hiervoor ontving deelde hij met Albert Claude en George Emil Palade.
De Duve werd:
- lid van de Koninklijke Academie voor geneeskunde van België
- lid van de Académie royale de médecine de Belgique
- lid van de Pauselijke academie voor wetenschappen
- lid van de National Academy of sciences (USA)
- lid van de Académie des sciences (Parijs)
- lid van de Akademie der Naturforschung Leopoldina
- lid van de Académie européenne des sciences
- lid van de Académie des sciences d'Athènes
- buitenlands lid van de Royal Society sedert 1988.
Naast de Nobelprijs voor geneeskunde 1974, is hij ook houder van
- de Francquiprijs 1960
- de Dr. H. P. Heinekenprijs 1973
De Duve is doctor honoris causa van talrijke universiteiten.
Nadat hij in zijn verschillende functies emeritus was geworden, besliste de Duve de hem resterende jaren te besteden aan de studie van de oorsprong en de evolutie van het leven. Hij heeft er drie boeken over geschreven die in verschillende talen werden vertaald. Hij heeft zich voorgenomen zijn laatste levensjaren te wijden aan verder onderzoek van de vraag of onze betere kennis van het leven en het brein ons méér kan vertellen over de structuur en de betekenis van het universum.
[bewerken] Privé
Christian de Duve was de zoon van jonkheer Alphonse de Duve (1883-1961), immobiliënmakelaar en van Madeleine Pungs (1884-1977). Hij trouwde in 1943 met Janine Herman (Sint-Truiden 1922) en ze kregen twee zoons en twee dochters:
- Thierry (1944), hoogleraar universiteit Rijsel, historicus en theoreticus van moderne en hedendaagse kunst
- Anne (1946), antiquair
- Françoise (1951), kunsthistorica, kunstschilder
- Alain (1953), Belgisch kampioen bridge
In oktober 2007 werd ter gelegenheid van zijn 90ste verjaardag een galadiner georganiseerd, waar onder meer Prinses Astrid en Prins Alexander op aanwezig waren.
[bewerken] Publicaties
- Glucose, insuline et diabète, Leuven, 1945.
- A Guided Tour of the Living Cell , Scientific American Books, New York, 1984 (ISBN 0716750023)
- La cellule vivante, une visite guidée, Pour la Science, 1987 (ISBN 978-2902918522)
- Construire une cellule, Dunod, 1990 (ISBN 978-2729601812)
- Blueprint For a Cell: The Nature and Origin of Life, Neil Patterson Publishers, Burlington, 1991 (ISBN 0892784105)
- Poussière de vie, Fayard, 1995 (ISBN 978-2213595603)
- Vital Dust: Life As a Cosmic Imperative, Basic Books, New York, 1995 (ISBN 0465090451)
- Life Evolving: Molecules, Mind, and Meaning, 2002 (ISBN 0195156056)
- À l’écoute du vivant, éditions Odile Jacob, Paris, 2002 (ISBN 2738111661)
- Singularités : Jalons sur les chemins de la vie, éditions Odile Jacob, 2005 (ISBN 978-2738116215)
- Science et quête de sens, collectif, Presses de la Renaissance, 2005 (ISBN 978-2750901257)
- Génétique du péché originel. Le poids du passé sur l’avenir de la vie, éditions Odile Jacob, 2009 (ISBN 978-2738122186)
- De Jésus à Jésus en passant par Darwin, éditions Odile Jacob, 2011 (ISBN 978-2-7381-2681-8)
[bewerken] Literatuur
- Ch.-A. DE BEHAULT, Descendance d'Alphonse de Duve (1883-1961), 2003.
- Humbert DE MARNIX DE SAINTE-ALDEGONDE, État présent de la noblesse belge, Annuaire de 2006, Brusse, 2006
[bewerken] Externe links
- (en) Korte autobiografie (Nobelprize.org)
- (en) Biografie (answers.com)
- (en) Institute of Cellular Pathology
