Prokaryoten
Een prokaryote cel is een cel zonder celkern, wat inhoudt dat het DNA zich niet in een door een membraan afgescheiden compartiment (de celkern) binnen de cel bevindt, maar los door de cel zweeft. Ook ontbreken gewoonlijk andere organellen, met de planctomycetes als uitzondering hierop. De bacteriën en de archaebacteriën zijn prokaryoten. Prokaryoten zijn zeer klein. Deze groep is heel groot en divers. Cyanobacteriën of blauwalgen kunnen fotosynthese plegen. De chloroplasten (organellen die in eukaryotische cellen fotosynthetiseren) zijn mogelijk ontstaan uit een vrijlevende cyanobacterium. Sommige prokaryoten leven in symbiose met eukaryoten, waarvoor ze energie vrijmaken, terwijl de eukaryoten voor een geschikt milieu zorgen. Men denkt wel dat dit in eukaryote cellen onder andere aan de oorsprong ligt van de mitochondriën. Zowel chloroplasten als mitochondriën hebben eigen DNA.
[bewerken] Overzicht
| Prokaryoten (volgens Bergey, 1984). (Beperkt tot micro-organismen die medisch van belang zijn) | ||||
|---|---|---|---|---|
|
NB: Tabel nog niet compleet!
|
||||
| Sectie | familie | genus | species | beschrijving |
| Spirocheten | Spirochaetaceae | Spirochaeta | ||
| Treponema | T. pallidum | Spiraalvormig met fijne windingen, anaeroob | ||
| Borrelia | B. burgdorferi | Spiraalvormig met grove windingen, aeroob | ||
| Leptospira | L. icterohaemorrhagiae | Spiraalvormig, fijne windingen, aeroob, sterk beweeglijk | ||
| Spirillen en gebogen bacteriën | Spirillaceae | Spirillum | S. minor | Spiraalvormig, polytrische, polaire flagellen |
| Campylobacter | C. foetus | Eén flagel aan elke pool, micro-aerofiel | ||
| Gram-negatieve aerobe kokken en staafjes | Pseudomonadacae | Pseudomonas | Ps. aeruginosa | Monotrich, oxidase + |
| Niet bij een familie ingedeelde genera | Alcaligenes | A. faecalis | Peritrich, bio-chemische activiteit | |
| Brucella | B. abortus | Klein, onbeweeglijk; stellen hoge eisen aan medium | ||
| Bordetella | B. pertussis | |||
| Francisella | F. tularensis | |||
| Neisseriaceae | Neisseria | N. meningitidis | Boonvormige diplokok, oxidase + | |
| Moraxella | M. lacunata | Diplostaaf, oxidase + | ||
| Acinetobacter | A calcoacetius | Kokkoïd-staafvormig, oxidase - | ||
| Gram-negatieve facultatief anaerobe staafjes | Enterobacteriaceae | Escherichia | E. coli | Peritrich of onbeweeglijk; soms gekapseld, biochemisch actief |
| Salmonella | S. typhi | |||
| Shigella | Sh. dysenteriae | |||
| Klebsiella | K. pneumoniae | |||
| Enterobacter | E. enterogenes | |||
| Serratia | S. marcescens | |||
| Proteus | P. mirabilis | |||
| Yersinia | Y. pestis | |||
| Y. enterocolitica | ||||
| Vibrionacea | Vibrio | V. cholerae | Gekromd met polaire flagellen, meestal monotrich, polair | |
| Aeromonas | A. hydrophila | |||
| Niet bij een familie ingedeelde genera | Flavobacterium | F. meningoscepticum | Peritrich, gelige pigmenten | |
| Haemophilus | H. influenzae | Klein, kokkoïd, X- en V-factorbehoefte | ||
| Pasteurella | P. multocida | Onbeweeglijk, vaak bipolaire kleuring | ||
| Streptobacillus | S. moniliformis | Klein; ketens en filamenten met verdikkingen | ||
| Gram-negatieve anaerobe bacteriën | Bacteroidaceae | Bacteroides | B. fragilis | Pleiomorf; uit glucose productie van vetzuurmengsels |
| Gram-negatieve anaerobe kokken | Veillonellaceae | Veillonella | V. parvula | Soms boonvormig |
| Rickettsia's en chlamydia's | ||||
| Mycoplasma's | Mycoplasmataceae | Mycoplasma | M. fermentans | |
| M. genitalium | ||||
| M. hominis | ||||
| M. pneumoniae | ||||
| Gram-positieve kokken | ||||
| Actinomycetes en verwante organismen | Coryneforme groep | Corynebacterium | C. diphtheriae | Onregelmatige kleuring en vorm, katalase - |
| Propionibacteriaceae | Propionibacterium | P. acnes | Onbeweeglijk, anaeroob of aerotolerant | |
| Eubacterium | E. multiforme | Meestal onbeweeglijk, anaeroob | ||
| Actinomyceteae | Actinomyces | A. israeli | Anaeroob, vertakkingen | |
| Bifidobacterium | B. bifidum | Soms vertakt, bifurcaties | ||
| Mycobacteriën | Mycobacteriaceae | Mycobacterium | M. tuberculosis | Zuurvast |
| Streptomycetaceae | Streptomyces | S. albus | Sterke myceliumvorming | |
| Nocardioformen | Nocardiaceae | Nocardia | N. tenuis | Variabele myceliumvorming |
[bewerken] Zie ook
| Linnaeus 1735 2 rijken |
Haeckel 1866 3 rijken |
Chatton 1937 2 domeinen |
Copeland 1956 4 rijken |
Whittaker 1969 5 rijken |
Woese e.a. 1977 6 rijken |
Woese e.a. 1990 3 domeinen |
|---|---|---|---|---|---|---|
| (niet behandeld) | Protista | Prokaryota | Monera | Monera | Eubacteria | Bacteria |
| Archaebacteria | Archaea | |||||
| Eukaryota | Protoctista | Protista | Protista | Eukaryota | ||
| Vegetabilia | Plantae | Fungi | Fungi | |||
| Plantae | Plantae | Plantae | ||||
| Animalia | Animalia | Animalia | Animalia | Animalia |
