Excavata

Excavata
Leishmania tropica
Taxonomische indeling
Domein: Eukaryota Clade: Bikonta
Clade
Excavata Cavalier-Smith 2002, emend. Simpson, 2003
Stammen
Euglenozoa Percolozoa Loukozoa Preaxostyla Fornicata Parabasalia
Portaal    Biologie

Excavata zijn in de taxonomie een groep (in moderne opvattingen een supergroep) eencellige eukaryotische organismen die allen meerdere flagella hebben. De groep Excavata bevat zowel zelfstandig als in symbiose levende soorten, waaronder ook veel bekende parasieten bij de mens.

Eigenschappen

Veel Excavata hebben sterk aangepaste mitochondriën, om die reden worden dit wel amitochondriaten genoemd. Anderen hebben mitochondriën met buisvormige, schijfvormige of langwerpige cristae. De meeste Excavata hebben twee, vier of meer flagella en de meeste hebben een karakteristieke ventrale celmond (cytostoom) om voedsel door middel van fagocytose in de cel op te nemen. De celmond wordt ondersteund door microtubuli.

Veel groepen die tot de Excavata gerekend worden missen al deze eigenschappen echter volkomen. De clade is samengesteld op grond van genetische overeenkomsten die zijn ontdekt door gensequentiebepaling.

Sommige Excavata van de stam Euglenozoa hebben chloroplasten en bedrijven fotosynthese. Bij een aantal parasitaire soorten is deze eigenschap weer gereduceerd.

Onderverdeling

De volgende taxa worden in de door de meeste biologen aangehouden indeling tot de Excavata gerekend:

Superphylum	Phylum	Representatieve genera	Beschrijving
Discoba	Euglenozoa	Euglena, Trypanosoma	Veel parasieten, één grote groep met plastiden (chloroplasten)
	Percolozoa (Heterolobosea)	Naegleria, Acrasis	Meeste hebben een wortelpotige en/of een flagellate vorm
	Loukozoa (Jakobida)	Jakoba, Reclinomonas	Vrij levend, soms flagellaten. Sommigen zijn amitochondriaten
Metamonada	Preaxostyla	Oxymonads, Trimastix	mitochontriate flagellaten, vrij levend (Trimastix) of levend in de darmen van insecten
	Fornicata	Giardia, Carpediemonas	Amitochondriaten, meestal symbionten of parasieten van dieren
	Parabasalia	Trichomonas	Amitochondriate flagellaten, meestal commensalisten in de darmen van insecten. Sommigen zijn pathogeen voor mensen

Uit verschillende recente studies is gebleken dat het voorheen nog niet geclassificeerde geslacht Stephanopogon een zustertaxon is van Percolomonas. De aldus gevormde clade wordt gezien als zustertaxon van de Heterolobosea, waarmee het samen een groep vormt waarvoor de naam Percolozoa is voorgesteld en die op gelijke hoogte staat met de Euglenozoa.

Bronnen Voetnoten Literatuurverwijzingen (en) Adl, S.M.; Simpson, A.G.B.; Farmer, M.A.; Andersen, R.A.; Anderson, O.R.; Barta, J.A.; Bowser, S.S.; Bragerolle, G.; Fensome, R.A.; Fredericq, S.; James, T.Y.; Karpov, S.; Kugrens, P.; Krug, J.; Lane, C.E.; Lewis, L.A.; Lodge, J.; Lynn, D.H.; Mann, D.G.; McCourt, R.M.; Mendoza, L.; Moestrup, Ø.; Mozley-Standridge, S.E.; Nerad, T.A.; Shearer, C.A.; Smirnov, A.V.; Spiegel, F.W. & Taylor, M.F.J.R.; 2005: The New Higher Level Classification of Eukaryotes with Emphasis on the Taxonomy of Protists, The Journal of Eukaryotic Microbiology 52(5), pp 399-451. (en) Cavalier-Smith, T.; 2002: The phagotrophic origin of eukaryotes and phylogenetic classification of Protozoa, International Journal of Systematic & Evolutionary Microbiology 52(2): pp 297–354. (en) Cavalier-Smith, T. & Nikolaev, S.; 2008: The Zooflagellates Stephanopogon and Percolomonas are a Clade (Class Percolatea: Phylum Percolozoa), Journal of Eukaryotic Microbiology, 55(6), pp. 501–509. (en) Hampl, V.; Hug, L.; Leigh, J.W.; Dacks, J.B.; Lang, B.F.; Simpson, A.G.B. & Roger, A.J.; 2009: Phylogenomic analyses support the monophyly of Excavata and resolve relationships among eukaryotic "supergroups", Proceedings of the National Academy of Sciences of the U.S.A. 106(10): pp. 3859–64. (en) Simpson, A.G.; 2003: Cytoskeletal organization, phylogenetic affinities and systematics in the contentious taxon Excavata (Eukaryota), International Journal of Systmatic & Evolutionary Microbiology 53(6): pp. 1759–1777. (en) Yubuki, N. & Leander, B.S.; 2008: Ultrastructure and molecular phylogeny of Stephanopogon minuta: An enigmatic microeukaryote from marine interstitial environments, European Journal of Protistology 44, pp. 241–253.