Ivan Pavlov

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  Ivan Petrovitsj Pavlov
14 september 184927 februari 1936
Ivan Pavlov nobel.jpg
Geboorteland Rusland
Geboorteplaats Rjazan
Plaats van overlijden Leningrad
Nobelprijs Fysiologie of Geneeskunde
Jaar 1904
Reden Voor werk aan de fysiologie van het maag-darmstelsel
Voorganger(s) Niels Ryberg Finsen
Opvolger(s) Robert Koch
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Ivan Petrovitsj Pavlov (Russisch: Иван Петрович Павлов) (Rjazan, 14 september 1849 - Leningrad, 27 februari 1936) was een Russisch fysioloog. Naar hem is de pavlovreactie genoemd.

Onderzoek[bewerken]

In 1904 ontving Pavlov de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde. De Nobelprijs kreeg hij niet voor de zo beroemd geworden onderzoekingen naar de reflexieve conditionering (de pavlovreactie), maar voor zijn onderzoek naar de spijsvertering. Geïnspireerd door de experimenten van William Beaumont op Alexis St. Martin, liet hij honden chirurgisch ombouwen tot meetinstrumenten (aanbrengen van speekselklier-, maag- en pancreasfistels, of nog een slokdarmstoma).[1] Door het gat in de slokdarm viel het ingeslikte voedsel weer naar buiten, zodat het maagsap niet verontreinigd werd. Hij publiceerde de resultaten in 1897.[2]

Geboortehuis van Ivan Pavlov in Rjazan.

Als onderdeel van dit onderzoek wilde hij de speekselproductie van honden bij de toediening van verschillende soorten voedsel meten. Hierbij stuitte hij echter op het verschijnsel dat de honden al speeksel gingen produceren nog vóór hij het voedsel had gegeven, en zelfs als hij, zonder voedsel, deed alsof hij ze ging voeren. Pavlov onderzocht dit verschijnsel verder, door bijvoorbeeld 5 seconden voor het voeren een bel te laten rinkelen. Na een aantal keren bleken de honden inderdaad bij het rinkelen van een bel al speeksel af te scheiden. Dit heet nu de voorwaardelijke reflex, en het door Pavlov ontdekte verschijnsel heet klassieke conditionering: als een prikkel A (de bel) herhaaldelijk voorafgaat aan prikkel B (het voeren) dat een bepaald gedrag (speekselproductie) oplevert, dan zal op den duur prikkel A reeds dat gedrag opleveren, ook zonder prikkel B. Om het verschijnsel van de voorwaardelijke reflex uitvoeriger te bestuderen voerden Pavlov en zijn studenten veel uitgebreide, systematische experimenten uit.

Eén van Pavlovs honden (Pavlov Museum, 2005)

Conditionerende processen als deze zouden volgens sommige behavioristische psychologen de basis vormen van alle menselijke en dierlijke leerprocessen. Met deze gedachte stond men midden in de geest van de tijd, waarin uitvloeiselen van het darwinisme en het wetenschappelijk materialisme de vorming van een mechanisch wereldbeeld in navolging van Descartes bevorderden.

Ook Pavlovs Russische collega's Ivan Setsjenov en Vladimir Bechterew waren 'reflexologen'. In feite was Setsjenov de eerste Russische psycholoog die experimenteerde met reflexen, maar Pavlov werd veel bekender dan hij.

In 1915 ontving Pavlov de Copley Medal.

Hondenstandbeeld[bewerken]

Pavlovs hondenstandbeeld

Tegenover het Instituut voor Experimentele Chirurgie in Sint-Petersburg staat het standbeeld van een hond. Het is door Pavlov zelf ontworpen en bekostigd, ter nagedachtenis aan de honden die geleden hadden voor de wetenschap.[3]

Houding tegenover communisme[bewerken]

De nonconformistische Pavlov stond zeer kritisch tegenover de communistische machthebbers in zijn land. Onbevreesd verzette hij zich zowel onder Lenin als Stalin in woord en daad tegen praktijken waar hij het niet mee eens was. Na een bezoek aan de Verenigde Staten verklaarde hij openlijk dat het internationale marxisme totaal ongeschikt was om de Russische maatschappij te besturen.[4]

Aanhalingsteken openen Voor het soort sociaal experiment dat hier wordt uitgevoerd, zou ik nog niet de achterpoten van een kikker ter beschikking stellen.
— Ivan Pavlov, 1923
Aanhalingsteken sluiten

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Verder lezen[bewerken]

  • Daniel P. Todes (2014), Ivan Pavlov. A Russian Life in Science, 880 blz.
Noten
  1. De chirurgisch omgebouwde honden van Pavlov, Artsenkrant, 2 maart 2010 (bezocht op 18 november 2014)
  2. Lessen over de voornaamste verteringsklieren - Lektsii o rabote glavnykh pishchevaritel’nykh zhelez
  3. De chirurgisch omgebouwde honden van Pavlov, Artsenkrant, 2 maart 2010 (bezocht op 18 november 2014)
  4. Ivan Petrovich Pavlov, Encyclopedia Britannica (bezocht op 18 november 2014)