Rerum Novarum
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Rerum Novarum (Over nieuwe dingen) is een in 1891 door Paus Leo XIII geschreven encycliek. De encycliek houdt zich bezig met de situatie van de arbeidsklasse en formuleert in de vorm van een aantal uitgangspunten de sociale leer van de Rooms-katholieke Kerk.
Uitgangspunten van de pauselijke encycliek waren een rechtvaardig loon, het recht op eigendom en solidariteit met de zwakkeren. Als instrumenten om deze doelstellingen na te streven, werden zowel overheidsingrijpen als de vorming van vakbonden genoemd.
In zijn uiteenzetting over overheid, industrie en arbeid leidt Leo XIII de Kerk het industriële tijdperk binnen. Zijn pleidooi voor vakorganisaties was niet alleen een vernieuwing binnen kerkelijke kring, maar ook daarbuiten. Leo's encycliek bevat een kritiek tegenover ongebreideld kapitalisme en veroordeelt tegelijkertijd het marxistisch socialisme. Zijn voorgestelde samenwerking tussen arbeid en kapitaal inspireerden tot de vorming van vakbonden en onder meer verschillende vormen van corporatisme.
Rerum Novarum geeft de contouren weer van een sociale katholieke leer, maar is geen systeem. Veeleer geeft het antwoorden op concrete situaties. Latere encyclieken volgden en probeerden ook nieuwe ontwikkelingen een plaats te geven binnen de sociale katholieke leer, die nog steeds op Rerum Novarum voortbouwt:
- Quadragesimo Anno door Paus Pius XI (1931),
- Mater et Magistra door Paus Johannes XXIII (1961),
- Populorum Progressio door Paus Paulus VI (1967),
- Laborem Exercens door Paus Johannes Paulus II (1981),
- Sollicitudo Rei Socialis door Paus Johannes Paulus II (1987),
- Centesimus Annus door Paus Johannes Paulus II (1991).
Naast encyclieken maakt de Kerk eveneens gebruik van andere vormen, zoals pauselijke brieven en toespraken, waarin op de sociale toestand wordt ingegaan:
- Compendium van de sociale leer van de Kerk (2004) door de Pauselijke Raad voor Rechtvaardigheid en Vrede.
De Belgische priester Adolf Daens steunde op deze encycliek om de slechte werkomstandigheden in zijn land in de 19e eeuw te bestrijden, wat zou leiden tot de oprichting van de Christene Volkspartij in 1893.
De christelijke vakbeweging beschouwt Rerum Novarum zo'n beetje als haar grondwet. Het feest van Rerum Novarum wordt veertig dagen na Pasen gevierd op Onze Heer Hemelvaart en wordt gezien als de tegenhanger van de socialistische 1-mei vieringen.
