Johan Willem Friso van Nassau-Dietz
| Johan Willem Friso | ||
| 1687 – 1711 | ||
 |
||
| Vorst van Nassau-Dietz | ||
| Periode | 1696 – 1711 | |
| Voorganger | Hendrik Casimir II | |
| Opvolger | Willem IV van Oranje-Nassau | |
| Prins van Oranje | ||
| Periode | 1702 – 1711 | |
| Voorganger | Willem III van Oranje | |
| Opvolger | Willem IV van Oranje-Nassau | |
| (Erf)stadhouder van Friesland en Groningen | ||
| Periode | 1707 – 1711 (Friesland) 1708 – 1711 (Groningen) |
|
| Voorganger | Hendrik Casimir II | |
| Opvolger | Willem IV van Oranje-Nassau | |
| Vader | Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz | |
| Moeder | Henriëtte Amalia van Anhalt-Dessau | |
| Dynastie | Nassau | |
Johan Willem Friso (Dessau, 4 augustus 1687 – Strijensas, 14 juli 1711) was vorst van Nassau-Dietz (1696-1711), prins van Oranje (1702-1711) en stadhouder van Friesland (1707-1711) en Groningen (1708-1711).
Inhoud |
Biografie [bewerken]
Hij was de tweede zoon en het derde kind van Hendrik Casimir II van Nassau-Dietz en Henriëtte Amalia van Anhalt-Dessau. Bij het overlijden van zijn vader in 1696 werd hij vorst van Nassau-Dietz en tot stadhouder benoemd van de gewesten Friesland en Groningen. Zijn moeder trad op als regentes tot 1707. Toen nam Johan Willem Friso de functie van stadhouder van Friesland daadwerkelijk op zich, en in 1708, toen hij meerderjarig werd, tevens het stadhouderschap van Groningen.
Als enige erfgenaam van zijn achterneef stadhouder Willem III, die in 1702 overleed, erfde hij de titel Prins van Oranje. Echter, direct na het openvallen van het testament, maakten ook de Fransman Frans Lodewijk van Bourbon-Conti en Willems neef Frederik I van Pruisen aanspraak op de titel Prins van Oranje. In 1711 werd besloten de erfeniskwestie in Den Haag te bespreken.
Johan Willem Friso nam als generaal deel aan de Spaanse Successieoorlog. Bij de slag bij Malplaquet op 11 september 1709 ontstond een misverstand tussen hem en de Britse commandant, Marlborough. Hierdoor verloren vele duizenden Nederlanders het leven in deze bloedige veldslag. De slag werd toch beslist in het voordeel van de geallieerden.
Johan Willem Friso erfde de buitenplaats in Oranjewoud van zijn grootmoeder, prinses Albertine Agnes van Nassau, en wilde hier een paleis neerzetten. Hij liet Daniël Marot het paleis Oranjewoud ontwerpen, en in 1708 werd met de bouw begonnen. Na zijn dood ging zijn vrouw Maria Louise van Hessen-Kassel verder met dit project.
Het ongeluk bij de Moerdijk [bewerken]
Op 14 juli 1711 kwam Johan Willem Friso aan bij de Moerdijk nabij Strijensas. Hier wilde hij het Hollandsch Diep oversteken om zo naar Den Haag te kunnen, in verband met een bespreking met zijn rivaal, Frederik van Pruisen, over de erfenis van zijn achterneef koning-stadhouder Willem III. Het weer was goed, maar er leek een flinke bui op komst. De prins liet zijn boot bij een groter vaartuig aanleggen. Om het zelf droog te houden, nam hij plaats in een klein vissersvaartuig waarop zijn koets verscheept stond. Toen de boot bijna de overkant had bereikt, was de bui uitgebleven. De prins was inmiddels uit zijn koets gekomen. De schipper moest de zeilen nog even wenden en daarna kon het gezelschap aan land gaan. Echter, de zeilen weigerden en plots kwam er een flinke windvlaag aanzetten. Deze vulde het zeil en de boot helde over en schepte water. Alle opvarenden vielen overboord. Eén persoon (Du Tour) wist zich aan de portierkruk van de koets vast te klemmen. Prins Johan Willem Friso klemde zich weer aan hem vast, maar kon hem niet vasthouden toen een golf hem meesleurde. De schipper zette tevergeefs een reddingsactie op touw: de jonge prins verdronk, evenals zijn kamerheer. De overige opvarenden konden wel worden gered.
Pas acht dagen na het ongeluk zag een schipper het lijk van de prins drijven, op ongeveer de plaats van het ongeluk. Op 25 februari 1712, ruim 7 maanden na zijn dood, werd Johan Willem Friso bijgezet in de grafkelder van de Friesche Nassau's in de Grote of Jacobijnerkerk te Leeuwarden.
Huwelijk en kinderen [bewerken]
Johan Willem Friso trouwde op 26 april 1709 te Kassel met Maria Louise van Hessen-Kassel (1688-1765). Uit dit huwelijk werden twee kinderen geboren:
- Anna Charlotte Amalie (1710-1777), gehuwd met Frederik van Baden-Durlach (1703-1732)
- Willem IV Karel Hendrik Friso (1711-1751), gehuwd met Anna van Hannover (1709-1759). Willem IV werd na het overlijden van zijn vader geboren.
Hoewel Johan Willem Friso slechts twee kinderen had, stammen alle regerende vorsten in Europa van hem af door de succesvolle huwelijkspolitiek van zijn nazaten.
Nagedachtenis [bewerken]
- Het oudste Nederlandse infanterieregiment werd naar hem genoemd: het Regiment Infanterie Johan Willem Friso.
- De Koninklijke Militaire Kapel "Johan Willem Friso" is verbonden aan de hier boven genoemde Infanterie Regiment met dezelfde naam.
- Ook de Mars van de jonge Prins van Friesland, die bij bijzondere gelegenheden en als eerbetoon aan de minister van Defensie wordt gespeeld, verwijst naar deze prins.
- In Assen is een kazerne naar hem vernoemd.
- In Oud-Krispijn (een stadswijk van Dordrecht), in Sperkhem (wijk in de Friese stad Sneek), Krabbendijke, Elst (Gelderland), Leeuwarden, Zoetermeer, Kampen (Overijssel), Utrecht, Groningen, Harlingen, Twello, Strijensas en Rijssen zijn er straten naar hem vernoemd.
- In Voorschoten, Hoogezand, Leidschendam, Breda, IJsselstein en Weert is een laan naar hem vernoemd.
- De Johan Willem Frisoscholen in Leeuwarden en in Heythuysen zijn eveneens naar hem vernoemd.
Zie ook [bewerken]
| Voorganger: Willem III |
Prins van Oranje | Opvolger: Willem IV |
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Johan Willem Friso van Nassau-Dietz op Wikimedia Commons. |
