Purmerend

Purmerend

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Noord-Holland
Algemeen
Oppervlakte	24,56 km²
- land	23,62 km²
- water	0,94 km²
Inwoners (1 april 2011)	79.175? (3352/km²)
Hoofdplaats	Purmerend
Belangrijke verkeersaders	A7 N235 N244 N247
Politiek
Burgemeester (lijst)	Don Bijl (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 13.200 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 210.000
WW-uitkeringen (2007)	14 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	461 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	1440-1448, 1481AR
Netnummer(s)	0299
CBS-code	0439
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.purmerend.nl
Portaal    Nederland

Satellietfoto

Marktstad Purmerend

Stadsgracht

Purmerends Museum

Koemarkt

Padjedijk

Bierkade

Purmerend ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de regio Waterland in de Nederlandse provincie Noord-Holland.

De gemeente telt 79.175 inwoners (1 april 2011, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 24,52 km² (waarvan 0,65 km² water). De gemeente Purmerend maakt deel uit van de plusregio Stadsregio Amsterdam. De stad is vooral geliefd bij forenzen.

Purmerend moet niet verward worden met het dorp Purmerland, dat een lintdorp is net ten zuiden van Purmerend in de gemeente Landsmeer. Aan de westelijke rand van Purmerend ligt het kruispuntdorp Purmerbuurt, ingeklemd tussen de nieuwbouw en het Purmerbos. Een deel van de polder Purmer is onderdeel geworden van de stad Purmerend, door middel van de wijken Purmer-Noord en Purmer-Zuid. Het zuidelijkste punt daarvan dat onder de stad valt is nog landelijk gebleven en wordt ook wel bij het gehucht annex poldergemeenschap Purmer gerekend, dat tussen Purmerend, Ilpendam, Overleek, Zedde en de stad Edam is gelegen.

Overige plaatsen binnen de gemeente

• Purmer (klein deels)
• Purmerbuurt (kruispuntdorp).

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Beemster	Zeevang
Wormerland		Edam-Volendam
Landsmeer		Waterland

Geschiedenis

Purmerend is als kleine handelsnederzetting voor de visserij en scheepvaart ontstaan tussen de meren Purmer, het Beemster en de Wijde Wormer. De naam Purmerend is als volgt te verklaren: “het leght aan ’t eynde van de Purmer, ’t welck een meir oft binnenwater was, maer namaels droogh en tot landt gemaeckt”. Purmerend was rond 1340 een gehucht, maar kwam daarna tot bloei. Willem Eggert mocht in 1410 van graaf Willem de Zesde een eigen kasteel bouwen dat in 1413 gereed kwam; slot Purmersteijn. Purmerend kreeg in 1434 stadsrechten. Vanaf 1392 bezat de stad twee kloosters, waarvan het St. Ursula het bekendste was; dit bevond zich op de plek van de huidige Koemarkt. De overwinning van de Watergeuzen op de Spanjaarden maakte in 1572 een einde aan de kloosters. Het kasteel Purmersteijn werd rond 1671 bewoond door Jacob F. Hinlopen; het werd afgebroken in 1741 omdat het in verval was geraakt.

Door het verkrijgen van marktrechten kon de stad Purmerend groeien als handelscentrum voor de nijverheid. De stad kreeg het recht op twee jaarmarkten en een weekmarkt, en sinds de 16e eeuw de bekende veemarkt. Van een plaats die voornamelijk gericht was op visserij en scheepvaart was begin 18e eeuw een stad ontstaan met nijverheid als drie brouwerijen, twee jeneverstokerijen, een buskruitmolen, een terpentijnstokerij, beide in in het bezit van Jan Frederik Berewout, een zeepziederij, een azijnmakerij, een touwslagerij, een scheepstimmerwerf en drie zaag- en meelmolens.

De stad is omgeven door polders, zoals de Purmer (waarin het deels ook sinds het einde van de 20e eeuw in ligt), Beemster en Wormer. De stad werd het marktcentrum van de omgeving, maar het bevolkingsaantal groeide langzaam. Pas na 1960 is de bevolking gegroeid van ongeveer 10.000 naar ongeveer 80.000 inwoners. De stad ligt gunstig ten opzichte van Amsterdam waar veel inwoners, vaak voormalig inwoners van de hoofdstad, werken.

Purmerend noemt zich met recht al jarenlang Marktstad, maar was in 2003 ook vernoemd tot Kermisstad van Nederland. Naast de kermis is Purmerend vooral bekend om haar (vee-)markten. Na de vele veeziekten tussen 1995 en 2001 is de koeien- en schapenmarkt niet meer in de openlucht toegestaan. De veemarkt is daarop verplaatst van het centrum naar het industrieterrein, en is in private handen overgegaan.

Wijken

• Centrum ("Het stadje")
• Zuiderpolder
• Overwhere-Noord
• Overwhere-Zuid
• De Gors-Zuid
• De Gors-Noord
• West
• Purmer-Zuid
• Purmer-Noord
• Wheermolen
• Weidevenne
• Baanstee-West
• Baanstee-Oost
• Baanstee-Noord
• De Koog
• Molenkoog
• Hazepolder

Kunst en cultuur

Podia

• P3 Purmerend
• Theater De Verbeelding
• Theater de Purmaryn

Rijksmonumenten

• Lijst van rijksmonumenten in Purmerend

Kunstencentra

• Muziekschool Waterland
• Wherelant Centrum voor de Kunsten

Bioscoop

• JT Bioscopen

Musea

• Purmerends museum
• Museum Waterland

Zetelverdeling gemeenteraad

De gemeenteraad van Purmerend bestaat uit 35 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij	1998	2002	2006	2010
VVD	10	7	7	7
PvdA	8	5	9	6
Stadspartij	4	5	3	3
GroenLinks	4	3	2	2
Leefbaar Purmerend	-	8	3	3
CDA	3	4	3	3
AOV	2	2	3	3
D66	2	1	1	3
SP	-	-	4	2
Trots op Nederland	-	-	-	3
Totaal	33	35	35	35

Scholen

Basisscholen

• Eerste Montessorischool (locatie Torenmolen)
• Tweede Montessorischool (locatie Salland)
• Klim-op, Oecumenische Basisschool
• Ploegschaar, Christelijke Basisschool
• Trifolium, Oecumenische Basisschool
• 't Pierement, Openbare Basisschool
• De Boemerang, Openbare Basisschool
• De Smidse, Katholieke Basisschool
• Het Baken, Oecumenische Basisschool
• De Vlieger, Oecumenische Basisschool
• De Delta, Openbare Basisschool
• 't Eiland, Openbare Basisschool
• De Wheermolen, Openbare Basisschool
• 't Prisma, Oecumenische Basisschool (locatie Wheermolen)
• 't Prisma, Oecumenische Basisschool (locatie Overwhere)
• De Nieuwe Wereld, Openbare Basisschool
• De Kraal, Brede School
• De Ranonkel, Openbare Basisschool
• Kawama, Oecumenische Basisschool
• Vrije School Waterland, Vrije School
• De Dijk (bestaat uit het voormalige 't Wiel en 't Gilde), Openbare Basisschool
• 't Carroussel, openbare Basisschool
• De Koempoelan, Openbare Basisschool
• Willem Eggert, Openbare Basisschool
• De Marimba, Oecumenische Basisschool
• Het plankier Oecumenische Basisschool voor Speciaal Onderwijs
• Het Tangram Openbare school voor speciaal basisonderwijs
• De Weide, Brede School
• De Akker, Openbare Basisschool (Dalton Onderwijs)

Middelbare scholen

De Purmerendse ScholenGroep met daarin:

• Jan van Egmond Lyceum vwo (atheneum en gymnasium) en havo (Openbaar)
• Da Vinci College vwo (ook tweetalig) en havo Interconfessioneel
• SG Nelson Mandela vmbo (Openbaar)
• SG Antoni Gaudi vmbo (Interconfessioneel)
• W.J. Bladergroen vmbo-Leerweg Ondersteunend (voorheen De Ruitenburg)
• De Koogmolen vmbo-Leerweg

Scholen buiten de Purmerendse ScholenGroep:

• Clusius College vmbo-kbg, vmbo-t (mavo).
• Regio College Zaanstreek/Waterland mbo-niveau 2 t/m 4.
• Horizon College Purmerend mbo-niveau 1 t/m 4.

Verkeer en vervoer

Purmerend ligt aan de Spoorlijn Zaandam - Enkhuizen en heeft drie stations: Weidevenne, Purmerend en Overwhere. Het busvervoer vanuit Purmerend wordt sinds 11 december 2011 verzorgd door EBS; centraal punt is het busstation Purmerend Tramplein. De buslijnen 304, 307 en 308 rijden vanuit afzonderlijke wijken van Purmerend naar het centrum van Amsterdam. Buslijn 301 rijdt vanaf De Rijp door Purmerend naar Amsterdam evenals buslijn 306 vanuit Middenbeemster. Deze buslijnen maken onderdeel uit van het R-net, een hoogwaardig OV-project in de Randstad. Deze bussen rijden via een volledige busbaan in één richting naar het centrum van Amsterdam.

Ruim 60% van de totale woon-werkpendel uit Purmerend gaat per auto. De A7 is de enige hoogwaardige autoverbinding met Amsterdam, maar Purmerend en de regio Waterland moeten deze verbinding delen met andere grote woongebieden als West-Friesland (de regio rond Hoorn) en Zaanstad. Gevolg is veel dagelijkse filevorming naar Amsterdam, zeker omdat het onderliggend wegennet een zeer lage verkeersprestatie kent. Dat is overigens mede het gevolg van de beruchte businvoeger op de N235 bij de Dollard, tussen Watergang en Het Schouw. De openstelling van de spitsstrook op de A7 tussen Zaandam en Purmerend heeft de files in de avondspits flink verminderd. In 2013 zal de Coentunnel zijn verdubbeld, en de verwachting is dat hierdoor de files verder zullen verminderen, mede omdat de tot op heden niet aflatende woningbouw in de regio's Waterland en West-Friesland langzaam maar zeker afneemt. Purmerend heeft immers gekozen voor "bloei in plaats van groei".

De gemeente Purmerend biedt in 2008 het hele jaar op de koopavond, zaterdag en de koopzondag gratis openbaar vervoer in de stad aan. Het doortrekken van de Noord/Zuidlijn van de Amsterdamse metro naar Purmerend wordt door sommigen genoemd als een optie voor de toekomst. Dit wordt in Purmerend niet positief ontvangen, omdat het zou kunnen betekenen dat het fijnmazige busnetwerk ervoor opgeofferd zou moeten worden, wat ten koste zou gaan van de aantallen reizigers. De snelbussen zijn met hun vrije doorstroming naar de IJtunnel niet langzamer dan een metro, rijden met een hoge frequentie en stoppen, anders dan een metro, in veel wijken veel dichter bij het reizend publiek. Er is inmiddels geld vrijgemaakt om de busbaan langs de N235 door te trekken tussen de Dollard en Het Schouw, wat zowel voor de bus als voor het autoverkeer een verbetering van de doorstroming in de ochtendspits zal betekenen.

Ligging

Purmerend ligt tussen Zaandam en Edam Volendam en is bereikbaar via de A7.

Bevolkingsontwikkeling

Bekende personen

Geboren in Purmerend

• Jan Stuyt (21 maart 1868), architect
• Pieter Oud (5 december 1886), politicus en geschiedschrijver
• Jacobus Johannes Pieter Oud (9 februari 1890), architect
• Mart Stam (5 augustus 1899), meubelontwerper en architect
• August Kop (5 mei 1904), hockeyer
• Frits Bührman (27 augustus 1904), atleet
• Hendrik Cornelis Dirk de Wit (24 oktober 1909), botanicus
• Martin Koeman (26 juli 1938), oud-voetballer
• Hans Rikken (5 april 1940), architect
• Fred Butter (13 juni 1957), musicalzanger en acteur
• Stan Limburg (20 april 1961), acteur
• Frans Limburg (16 december 1963), zanger en acteur
• Ellen Pieters (29 februari 1964), actrice en zangeres
• Hans Klok (22 februari 1969), illusionist
• Edwin Zoetebier (7 mei 1970), voetbalkeeper
• Kim van Kooten (26 januari 1974), actrice en scenariste
• Olaf Lindenbergh (6 februari 1974), voetballer
• Vincent van der Voort (18 december 1975), darter
• Lieja Tunks-Koeman (10 maart 1976), atlete
• Fleur Agema (16 september 1976), politica
• Regina Romeijn (8 december 1976), tv-presentatrice
• Yuri Rose (8 mei 1979), voetballer
• Johan de Wit (14 juli 1979), schaatscoach
• Kees Kwakman (10 juni 1983), voetballer

Bekende inwoners van Purmerend

• Danny de Munk (acteur)
• Bernard Nieuwentijt (burgemeester, wiskundige, filosoof, theoloog - 1654-1718)
• Julie Fryer (danseres)
• Britt Dekker (televisie persoonlijkheid)

Zie ook

• Hoge heerlijkheid van Purmerend, Purmerland en Ilpendam
• Lijst van rijksmonumenten in Purmerend

Externe link

• Officiële website van de gemeente Purmerend

Mediabestanden

Zie de categorie Purmerend van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Gemeente Purmerend
Stad: Purmerend       Dorpen: Purmerbuurt · Purmer

52° 30' NB 4° 57' OL