Pieter Oud

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Pieter Oud
Pieter Oud.jpg
Algemene informatie
Naam Pieter Jacobus Oud
Geboren 5 december 1886
Overleden 12 augustus 1968
Partij VDB (1908-1946)
PvdA (1946-1947)
VVD (vanaf 1948)
Titulatuur Mr.
Politieke functies
1915-1919 Lid hoofdbestuur VDB
1917-1933,
1937-1938,
1948-1963
Lid Tweede Kamer
1919-1933,
1938
Secretaris VDB
1933-1937 Minister van Financiën
1935-1938 Politiek leider VDB
1937-1938,
1948-1963
Fractievoorzitter
1938-1941,
1945-1952
Burgemeester van Rotterdam
1939-1941 Lid Provinciale Staten van Zuid-Holland
1946-1947 Lid hoofdbestuur PvdA
1948-1963 Politiek leider VVD
1949-1963 Partijvoorzitter VVD
1963-1968 Minister van Staat
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland
Oud bij het aantreden van het tweede Kabinet-Colijn, links op de foto, 1933)

Pieter Jacobus (Pieter, Piet) Oud (Purmerend, 5 december 1886Rotterdam, 12 augustus 1968) was een Nederlands politicus en geschiedschrijver. Hij was in de periode 1917 tot 1963 namens de Vrijzinnig Democratische Bond (VDB) en de VVD lid van de Tweede Kamer, fractievoorzitter in de Tweede Kamer, minister en burgemeester van Rotterdam. Hij werd op 9 november 1963 benoemd tot Minister van Staat. De architect Jacobus Johannes Pieter Oud was zijn broer.

Levensloop[bewerken]

Oud begon zijn loopbaan als kandidaatnotaris en belastingontvanger en werd op dertigjarige leeftijd in de Tweede Kamer gekozen als lid van de Vrijzinnig Democratische Bond. Hij trad in 1933 met Marchant, de lijsttrekker van de VDB, toe tot het crisiskabinet-Colijn; als minister van Financiën voerde hij een stringent bezuinigingsbeleid. Overigens was Oud ook de man die een verdere loopbaan van Marchant blokkeerde, toen in 1935 bekend was geworden dat deze tot het rooms-katholicisme was overgegaan. Na de verkiezingen van 1937 wilde Colijn weer doorregeren met Oud en zijn VDB, maar dat werd door de RKSP tegengehouden, en Oud ging weer terug naar de Kamerbankjes. Per 15 oktober 1938 werd hij echter benoemd tot burgemeester van Rotterdam, waar hij, als de grote bezuiniger, kil werd ontvangen.

Het begin van de Tweede Wereldoorlog bracht het Bombardement van Rotterdam waarbij het centrum van de stad in puin werd gelegd. Snel na de capitulatie begon burgemeester Oud leiding te geven aan het opbouwwerk, maar na voortdurende kritiek van de NSB dat hij niet meegaand genoeg was besloot hij in oktober 1941 zijn ontslag in te dienen. Tevens werd Oud er in datzelfde jaar als vrijmetselaar - en dus lid van een geheim genootschap - van beticht tegen "het volk" te hebben samengespannen, wat de nationaal-socialistische Nieuwe Orde niet kon tolereren. Desondanks vonden sommigen dat Oud al te ver was meegegaan door zijn samenwerking met de Duitse bezetter. Tot het eind van de oorlog was de NSB'er Frederik Ernst Müller burgemeester van Rotterdam.

Gedurende de oorlogsjaren besteedde Oud zijn tijd aan het schrijven van zijn boeken, maar hij hield ook contact met belangrijke mensen uit het Rotterdamse bedrijfsleven en bestuur. Op 7 mei 1945 werd Oud weer burgemeester en bleef dat tot 1952. Deze tijd stond in het teken van de wederopbouw van de Rotterdamse haven en stad.

Na de oorlog was Oud korte tijd lid van de PvdA, maar hij voelde zich daarin toch niet thuis, en richtte met Dirk Stikker in 1948 de Volkspartij voor Vrijheid en Democratie (VVD) op, die onder zijn leiding de derde politieke groepering van het land werd. Oud gold in de Kamer als een kenner van het staats- en parlementsrecht.

Straatnamen[bewerken]

In Nederland zijn in veel plaatsen straten naar Oud genoemd, onder meer in Amsterdam, Almere, Arnhem, Gorinchem, Zwolle, Zwijndrecht en uiteraard in Rotterdam. In die stad loopt de Burgemeester Oudlaan in Kralingen van de 's-Gravenweg naar de Honingerdijk.

Oud in fictie[bewerken]

De schrijfster Dorinde van Oort publiceerde in 2006 een sleutelroman Vrouw in de schaduw, een mengeling van fictie en feiten, waarin Pieter Oud en zijn broer Ko, de architect, als historische personen worden opgevoerd in samenhang met de oudtante van Van Oort, Annetje Beets.

Werken[bewerken]

P.J. Oud schreef enkele omvangrijke werken over de parlementaire geschiedenis:

  • Honderd jaren: hoofdzaken der Nederlandsche staatkundige geschiedenis, 1840-1940, 1946, Uitgeverij Van Gorcum te Assen (vanaf 1990: Staatkundige vormgeving in Nederland, deel 1 1840-1940, deel 2 de tijd na 1940, Staatkundige vormgeving in Nederland Deel 1: 1840-1940; Deel 2: de tijd na 1940, door P.J. Oud, bewerkt door J. Bosmans, Uitgeverij Van Gorcum te Assen, ISBN 9023224841 & ISBN 9789023224846, respectievelijk ISBN 90-232-2990-8.
  • Het Jongste Verleden. Parlementaire Geschiedenis van Nederland 1918-1940 (zes delen), 1968, Uitgeverij Van Gorcum te Assen

Onderscheidingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Voorganger:
D.J. de Geer
Minister van Financiën
1933-1937
Opvolger:
J.A. de Wilde
Voorganger:
P. Droogleever Fortuyn
Burgemeester van Rotterdam
1938-1941
Opvolger:
F.E. Muller
Voorganger:
F.E. Muller
Burgemeester van Rotterdam
1945-1952
Opvolger:
G.E. van Walsum
Voorganger:
-
Politiek leider VVD
1948-1963
Opvolger:
E.H. (Edzo) Toxopeus