Brielle
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
Brielle (
uitspraak (info·uitleg)), vroeger Den Briel, is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland gelegen op het eiland Voorne. De gemeente telt 15.758 inwoners (1 februari 2008, bron: CBS) en beslaat 31,32 km² waarvan 3,71 km² wateroppervlak is. Naast de stad Brielle zelf omvat de gemeente ook de dorpen Vierpolders en Zwartewaal. Brielle zelf heeft ruim 9000 inwoners.
Brielle is gelegen aan de Brielse Maas, een afgedamd gedeelte van de Maas dat zich tot belangrijk recreatiegebied ontwikkeld heeft. Het ligt ten oosten van de oude vaargeul Brielse Gat.[1] Tot 1700 werd dit water gebruikt als verbinding naar Rotterdam, daarna trad verzanding op waardoor het Gat minder goed bevaarbaar werd. Het Goereese Gat was een alternatief.
Inhoud |
[bewerk] Geschiedenis
Brielle is een oude stad; de naam gaat terug op het Keltische woord brogilo ('ingesloten gebied, jachtgebied') en uit de oudste geschriften blijkt dat de huidige locatie 'de nieuwe Briel' is. 'Den ouden Briel' moet ergens anders op het eiland Voorne gelegen hebben. Lange tijd was de stad de zetel van de Graven van Voorne, totdat deze heerlijkheid in 1371 bij Holland gevoegd werd. Brielle had zijn eigen haven en dreef handel met het Oostzee-gebied, met name Danzig en de Baltische staten. De stad had zelfs een eigen factorij in Zweden.
In 1572 werd de stad ingenomen door de Watergeuzen onder leiding van Lumey en Bloys van Treslong, waarbij de veerman Koppelstock een belangrijke rol vervulde. De inname van Den Briel wordt algemeen gezien als het eigenlijke begin van de opstand tegen Filips II. Dit historisch feit wordt ieder jaar op 1 april gevierd. Schoolkinderen onthouden dit feit met de zin:
- "Op 1 april verloor Alva zijn bril" (oorspr. "Op 1 april verloor Alva Den Briel")
Tijdens de gebeurtenissen in 1572 vermoordden de calvinistische Watergeuzen op gruwelijke wijze negentien katholieke geestelijken uit het veroverde Gorinchem, de heilige Martelaren van Gorcum. Sindsdien is Brielle ook een bedevaartsoord voor met name Nederlandse katholieken.
In 1585 werd Brielle Engels bezit: koningin Elisabeth verkreeg het, samen met Vlissingen, in onderpand in ruil voor 5000 soldaten die de Nederlanden hielpen in de strijd tegen Spanje. In 1616 kwamen deze gebieden terug bij Nederland.
Brielle is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden. Met haar bijna 400 rijksmonumenten op een inwoneraantal van nog geen 12.000 inwoners bezit de stad samen met Harlingen het meeste aantal monumenten per inwoner van heel Nederland.
[bewerk] Bezienswaardigheden
- De stad bezit nog steeds zijn oude stadswallen.
- Grote of St. Catharijnekerk. Deze kerk was in opzet de grootste kerk van Holland, maar is nooit voltooid. De bouw begon in 1417. In 1456 was er een grote brand en in 1482 raakte het geld op en hield men op met bouwen. Alleen het schip was klaar. Brielle is van verre herkenbaar aan de 57 meter hoge, stompe toren van de St. Catharijnekerk. Na 1572 kwam deze parochiekerk in protestantse handen. Heden kerkt de PKN-gemeente er.
- Het Rooms-katholieke heiligdom van de Martelaren van Gorcum, gebouwd rond en op de plaats van de turfschuur waar de martelaren door de protestantse Geuzen werden opgehangen en gedood omwille van hun katholiek geloof. Voor de vernietiging door calvinisten in 1572 bevond zich op deze plaats ook een klooster.
- Vele monumentale panden in het centrum van Brielle, waaronder het Arsenaal uit 1708, nu een bibliotheek
- Historisch Museum Den Briel 'Maarten Harpertsz. Tromp'[2]
- Oude Stadhuis[3] (museum)
- Molen 't Vliegent Hert
- Brielse Meer (voorheen Brielse Maas)
[bewerk] Sport en recreatie
Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail of Deltapad geheten. De E9 loopt langs de kust van Portugal naar de Baltische staten.
[bewerk] Evenementen
- Bevrijdingsdag (1 april)
Op deze gedenkwaardige dag in 1572 verschenen de Watergeuzen voor de Noordpoort van Den Briel en eisten de overgave van de kleine, maar strategisch belangrijke havenstad. Ook wordt er op de nacht vóór 1 april de Kalknacht gehouden.
- Koninginnedag, 30 april
- Brielle Blues (laatste zondag van juli)
Op deze dag worden op drie podia binnen de vesting door negen bluesbands de gehele dag bluesmuziek ten gehore gebracht. Na 22:00 volgt er een traditionele kroegentocht.
[bewerk] Zetelverdeling gemeenteraad
[bewerk] Geboren in Brielle
- Willem Bloys van Treslong (1529), edelman, zeerover, Watergeus en militair
- Hendrick Joosten Speuy (1575), Nederlands organist en componist
- Maarten Harpertszoon Tromp (1598), Nederlands militair en zeevaarder
- Witte de With (1599), Nederlands marine-officier
- Philips van Almonde (1644), Nederlands vlootvoogd
- Toon Tellegen (1941), Nederlands schrijver
- Rob Romein (1949), Nederlands zakenman
- Natasja Froger (1965), tv-presentatrice en echtgenote van René Froger
- Michael van Dommelen (1983), Nederlands Voetballer
[bewerk] Partnersteden
, Havlíčkův Brod, (Vysočina, Tsjechië)
, Queenborough, (Kent, Engeland)
[bewerk] Aangrenzende gemeenten
| Aangrenzende gemeenten | ||
|---|---|---|
| Rotterdam | ||
| Westvoorne |  |
|
| Hellevoetsluis | Bernisse | |
[bewerk] Galerij
 Brielle vanuit de lucht |
 De St. Catharijnekerk |
 De Langepoort, één van de overgebleven stadspoorten van de vesting Brielle |
 Maarland Noordzijde |
 Brielse vesting met Sint-Catharijnekerk |
[bewerk] Externe links
- Gemeente Brielle
- Brielle op oude kaart (1868) en Google Earth
- Libertatis primitiae
- Streekarchief, Historie van Brielle
- Cultuur web Brielle
- St. Catharijnekerk
- Wandeling Brielle
- Brielle vestingstad
| Bronnen, noten en/of referenties: |
| Gemeente Brielle |  |
|---|---|
|
Hoofdplaats: Brielle |
|
