Brielle

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

51° 54' NB, 4° 10' OL

Brielle

Gemeente in Nederland

Situering

Hoofdplaats

Brielle

Provincie

Zuid-Holland

Coördinaten

51°53' NB 4°11' OL

Algemeen

Oppervlakte

31,12 km²

- land

27,51 km²

- water

3,61 km²

Inwoners (31 dec. 2008)

15.601^? (567/km²)

Belangrijke verkeersaders

N15

Politiek

Burgemeester (lijst)

G.W.M. van Viegen

Economie

Gemiddeld inkomen (2006)

€ 14.600 per inw.

Gem. WOZ-waarde (2008)

€ 252.000

WW-uitkeringen (2007)

11 per 1000 inw.

Autobezit (2007)

481 per 1000 inw.

Overig

3230 - 3235

0181

0501

zie wijken en buurten

Website

www.brielle.nl

Nederland

Kaart van Brielle

Brielle ( uitspraak (info·uitleg)), vroeger Den Briel, is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland gelegen op het eiland Voorne. De gemeente telt 15.601 inwoners (31 dec. 2008, bron: CBS) en beslaat 31,32 km² waarvan 3,71 km² wateroppervlak is. Naast de stad Brielle zelf omvat de gemeente ook de dorpen Vierpolders en Zwartewaal. Brielle zelf heeft ruim 9000 inwoners.

Brielle is gelegen aan de Brielse Maas, een afgedamd gedeelte van de Maas dat zich tot belangrijk recreatiegebied ontwikkeld heeft. Het ligt ten oosten van de oude vaargeul Brielse Gat.^[1] Tot 1700 werd dit water gebruikt als verbinding naar Rotterdam, daarna trad verzanding op waardoor het Gat minder goed bevaarbaar werd. Het Goereese Gat was een alternatief.

[bewerken] Geschiedenis

Brielle is een oude stad en de bekendste bedevaartsplaats van Zuid-Holland; De grotendeels uit de 17e eeuw stammende vesting van Brielle is een rijksmonument en één van de best bewaard gebleven verdedigingswerken in Nederland. De naam gaat terug op het Keltische woord brogilo ('ingesloten gebied, jachtgebied') en uit de oudste geschriften blijkt dat de huidige locatie 'de nieuwe Briel' is. 'Den ouden Briel' moet ergens anders op het eiland Voorne gelegen hebben. Lange tijd was de stad de zetel van de Graven van Voorne, totdat deze heerlijkheid in 1371 bij Holland gevoegd werd. Brielle had zijn eigen haven en dreef handel met het Oostzee-gebied, met name Danzig en de Baltische staten. De stad had zelfs een eigen factorij in Zweden.

In 1572 werd de stad ingenomen door de Watergeuzen onder leiding van Lumey en Bloys van Treslong, waarbij de veerman Koppelstock een belangrijke rol vervulde. De Inname van Den Briel wordt algemeen gezien als het eigenlijke begin van de opstand tegen Filips II; zie ook Tachtigjarige Oorlog. Dit historisch feit wordt ieder jaar op 1 april gevierd. Schoolkinderen onthouden dit feit met de zin:

"Op 1 april verloor Alva zijn bril" (oorspr. "Op 1 april verloor Alva Den Briel")

Tijdens de gebeurtenissen in 1572 vermoordden de protestantse Watergeuzen op gruwelijke wijze negentien katholieke geestelijken uit het veroverde Gorinchem, de heilige Martelaren van Gorcum. Sindsdien is Brielle ook een bedevaartsoord voor met name Nederlandse katholieken.

In 1585 werd Brielle Engels bezit: koningin Elisabeth verkreeg het in onderpand, samen met Vlissingen, in ruil voor 5000 soldaten die de Nederlanden hielpen in de strijd tegen Spanje. In 1616 kwamen deze gebieden terug bij Nederland.

Brielle is lid van de Nederlandse Vereniging van Vestingsteden. Met haar bijna 400 rijksmonumenten op een inwoneraantal van nog geen 12.000 inwoners bezit de stad samen met Harlingen het meeste aantal monumenten per inwoner van heel Nederland.

De vroegste voorbeelden van gestucadoorde plafonds in Nederland dateren van omstreeks 1600. In Nederland zijn slechts vijf van dergelijke plafonds bewaard gebleven. Op een na betreffen dit Brielse plafonds.

[bewerken] Bezienswaardigheden

De stad bezit nog steeds haar oude stadswallen, gebouwd volgens het Oud Nederlands vestingstelsel.
Grote of St. Catharijnekerk. Deze kerk was in opzet de grootste kerk van Holland, maar is nooit voltooid. De bouw begon in 1417. In 1456 was er een grote brand en in 1482 raakte het geld op en hield men op met bouwen. Alleen het schip was klaar. Brielle is van verre herkenbaar aan de 57 meter hoge, stompe toren van de St. Catharijnekerk. Na 1572 kwam deze parochiekerk in protestantse handen. Heden kerkt de PKN-gemeente er.
Het Rooms-katholieke heiligdom van de Martelaren van Gorcum, gebouwd rond en op de plaats van de turfschuur waar de martelaren door de protestantse Geuzen werden opgehangen en gedood omwille van hun katholiek geloof. Voor de vernietiging door calvinisten in 1572 bevond zich op deze plaats ook een klooster. Het bedevaartsoord werd gebouwd naar een ontwerp van architect H.P.J. de Vries.
De oude katholieke kerk Martelaren van Gorcum uit 1830 aan de Nobelstraat ontworpen door architect P. Plukhooy.
Vele monumentale panden in het centrum van Brielle, waaronder het Arsenaal uit 1708, nu een bibliotheek
Historisch Museum Den Briel 'Maarten Harpertsz. Tromp'^[2]
Oude Stadhuis^[3] (museum)
Molen 't Vliegent Hert, een maalvaardige houten standerdmolen.
Brielse Meer (voorheen Brielse Maas)

Zie ook: lijst van rijksmonumenten in Brielle.

[bewerken] Sport en recreatie

Door deze plaats loopt de Europese wandelroute E9, ter plaatse ook North Sea Trail of Deltapad geheten. De E9 loopt langs de kust van Portugal naar de Baltische staten. Brielle heeft 2 voetbalclubs, WRW en SC Voorne en een basketbalvereniging genaamd BV Voorne.

[bewerken] Evenementen

Bevrijdingsdag (1 april)

Op deze gedenkwaardige dag in 1572 verschenen de Watergeuzen voor de Noordpoort van Den Briel en eisten de overgave van de kleine, maar strategisch belangrijke havenstad. Ook wordt er op de nacht vóór 1 april de Kalknacht gehouden.

Koninginnedag, 30 april
Brielle Blues (laatste zondag van juli)

Op deze dag worden op drie podia binnen de vesting door twaalf bluesbands de gehele dag bluesmuziek ten gehore gebracht. Na 22:00 volgt er een traditionele kroegentocht.

Zomerfestival Brielle

Tentfeest waarbij landelijk bekende artiesten optreden. Het evenement vindt het tweede weekend van augustus plaats op zowel vrijdag- als zaterdagavond.

[bewerken] Zetelverdeling gemeenteraad

VVD 5 zetels
PvdA 4 zetels
CDA 3 zetels
SP 3 zetels
D66 1 zetel
OLP 1 zetel

[bewerken] Geboren

Willem Bloys van Treslong (1529), edelman, watergeus, admiraal en baljuw
Hendrick Joosten Speuy (1575), organist en componist
Maarten Harpertszoon Tromp (1598), admiraal
Witte de With (1599), vlootvoogd
Philips van Almonde (1644), vlootvoogd
Johan Been (1859), onderwijzer, schrijver van onder meer Paddeltje en archivaris
Toon Tellegen (1941), (kinderboeken)schrijver
Rob Romein (1949), ondernemer
Jan Wegereef (1962), Scheidsrechter betaald voetbal
Natasja Froger (1965), tv-presentatrice (echtgenote van zanger René Froger)
Jaap Amesz (1982), winnaar van De Gouden Kooi ('Terror Jaap')
Michael van Dommelen (1983), voetballer