Inname van Den Briel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Inname van Den Briel
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
De inname van Den Briel. Jan Luyken
De inname van Den Briel. Jan Luyken
Datum 1 april 1572
Locatie Brielle, Holland, Nederlanden
Resultaat De watergeuzen nemen Den Briel in.
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Geuzen Flag of Cross of Burgundy.svg Spaans garnizoen
Commandanten
Willem II van der Marck Lumey
Willem Bloys van Treslong
 ?

De Inname van Den Briel vond plaats op 1 april 1572, waarbij de watergeuzen het stadje Den Briel, thans Brielle, veroverden op het aldaar gelegerde koninklijke Spaanse garnizoen. Het is één van de bekendste gebeurtenissen van de Tachtigjarige Oorlog en daarmee in de "vaderlandse geschiedenis" van Nederland.

Oorzaak[bewerken]

De Geuzen, die sinds de komst van Alva de zee op waren gegaan, verbleven met enkele schepen in de haven van Dover, waar zij eten konden krijgen en/of handelen, tot koningin Elizabeth hen in het voorjaar van 1572 beval te vertrekken.

Door de wind kwam de geuzenvloot voor de Hollandse kust terecht, bij het plaatsje Den Briel[1]. Het Spaanse garnizoen dat er normaal verbleef, was op dat moment afwezig en er was slechts een kleine groep Spaanse soldaten overgebleven. Een veerman, Jan Koppestok, zag de geuzenvloot en roeide naar de schepen toe. Op de vraag van de geuzen of er veel Spanjaarden in het stadje waren, antwoordde deze dat men ze makkelijk aan zou kunnen[2].

De inname[bewerken]

De inname van Brielle (Frans Hogenberg)

De geuzenleiders besloten op 1 april de stad aan te vallen en op te eisen voor de gevluchte prins Willem van Oranje, die tot 1567 stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht was geweest. Burgemeester Koekebakker en het stadsbestuur weigerden eerst, omdat de geuzen berucht waren om hun plunderingen en andere wandaden. Daarop bestormden de geuzen de Noordpoort en braken deze open. Ze rekenden snel af met de Spanjaarden en kregen de stad in handen. Zo werd Den Briel de eerste stad waar de opstandelingen de dienst uitmaakten[3].

De gevolgen[bewerken]

Alva hoorde hiervan, maar hij vond het niet noemenswaardig Den Briel verloren te hebben. De opstand zou zich echter spoedig uitbreiden over de Nederlanden, waarmee bleek dat hij de betekenis van de inname zwaar onderschat had. Men zegt ook wel eens: Op 1 april verloor Alva zijn Bril (Den Briel). In Den Briel werden kort na de inname de katholieke martelaren van Gorcum ter dood gebracht door de protestantse watergeuzen en lokale collaborateurs.

Trivia[bewerken]

De Prinsenvlag is bekend vanaf inname van Den Briel.
  • De oudste vermelding van de Prinsenvlag, de voorloper van de huidige vlag van Nederland, komt uit een verslag over de inname van Den Briel: "vendelen orangien, wit en blaauw".[4] Sindsdien wordt het oranje-blanje-bleu in toenemende mate het symbool van de opstand.
  • Over de inname van Den Briel is ook het lied van Koppelstock de Veerman geschreven, beter bekend als In naam van Oranje, populair op cantussen bij vrijzinnige studenten. De veerman van de stad, Jan Pieterszoon Koppelstock, brengt Lumey op de hoogte van het feit dat de Spanjaarden de stad net verlaten hebben en deze dus voor het grijpen ligt.
  • Een ander bekend lied is van Rob de Nijs over Jan Klaassen de Trompetter, die "marcheerde van Den Helder tot Den Briel", teruggaand op de legende van Jan Claesen.

Zie ook[bewerken]

Referenties & noten[bewerken]

  1. Elliott, John Huxtable (2000). Europe Divided, 1559-1598 (2nd ed.). Oxford: Blackwell Publishing. ISBN 0631217800. p139
  2. Elliot - pagina 140
  3. Elliot - pagina 141
  4. Jos Poels, NRC Handelsblad. "Rood-wit-blauw of oranje boven?", 28 april 2000. Geraadpleegd op 8 april 2013.
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Lanakerveld · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite