Slag bij Wattrelos

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Niet te verwarren met de Slag bij Waterloo (1815) tijdens de Napoleontische oorlogen.
Slag bij Wattrelos
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Datum 27 december 1566
Locatie Wattrelos, Vlaanderen, Nederlanden
Resultaat Spaanse overwinning
Strijdende partijen
Geuzen Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse Rijk
Commandanten
Jan Denys Maximiliaan Vilain
Troepensterkte
200 voetvolk 50 ruiters
150 voetvolk[1]
Verliezen
bijna 200[2]  ?

De Slag bij Wattrelos (ook wel Watrelois of Waterloo) vond plaats bij het Vlaamse (nu Franse) Wattrelos op 27 december 1566 tussen een Geuzenleger en een Spaans regeringsleger; het was één van de eerste gevechten van de Nederlandse Opstand.

Aanloop[bewerken]

Toen in augustus 1566 de Beeldenstorm door de Habsburgse Nederlanden raasde, grepen radicale calvinisten naar de wapenen en bezetten steden als Doornik en Valencijn; later volgden onder meer Amsterdam, Antwerpen, 's-Hertogenbosch en Maastricht.[3] Het regeringsleger sloot het opstandige Valencijn op 6 december in en begon de stad te belegeren. Protestantse predikers onder leiding van Petrus Datheen besloten op 16 december tijdens een synode te Nieuwkerke dat men zou overgaan tot gewapend verzet tegen de regering, en Valencijn te ontzetten. Daartoe verzamelden zich in de omgeving van Rijsel enkele geuzenlegers: ongeveer 3000 protestanten bij Lannoy onder leiding van Pierre Cornaille.[4] 200 geuzen van Roesbrugge, Hondschote en Poperinge onder aanvoering van Jan Denys vertrokken richting Doornik om zich daar bij hoofdmacht aan te sluiten.[5][1]

Gevechten[bewerken]

De stadhouder van Rijsels-Vlaanderen, Maximiliaan Vilain (heer van Rassenghien), hoorde dat de geuzen richting Doornik optrokken, en stuurde 50 ruiters en 150 voetknechten op hen af, die op 27 december de groep van Denys bij Wattrelos versloegen in een veldslag. Veel geuzen vluchtten vervolgens de parochiekerk van Wattrelos in,[1] en tenslotte in de kerktoren, die de regeringstroepen in brand staken. Alle overgebleven opstandelingen kwamen hierbij om.[4] Denys en slechts weinige anderen wisten te ontkomen.[2]

Nasleep[bewerken]

Twee dagen later werden in de slag bij Lannoy (29 december) de andere geuzen verslagen, maar zij wisten voor het merendeel te vluchten; kort daarna (1 op 2 januari 1567) werd Doornik door regeringstroepen onder Filips van Noircarmes heroverd. Hierdoor kon het belegerde Valencijn niet worden ontzet, maar bleef nog bijna drie maanden uithouden. Toen op 13 maart opnieuw een geuzenleger werd afgeslacht bij Oosterweel, gaf de stad zich na hevige beschietingen over (24 maart). Op 22 april 1567 werd Jan Denys te Brussel opgehangen.[2]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b c Robert S. DuPlessis, Lille and the Dutch Revolt: Urban Stability in an Era of Revolution, 1500-1582 (2002) 228. Cambridge University Press.
  2. a b c Geuzenproject.org
  3. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. Tachtigjarige Oorlog. Microsoft Corporation/Het Spectrum.
  4. a b John Lothrop Motley, De Opkomst van de nederlandsche Republiek, Volume 2 (1860) blz. 188-189. (oorspr. titel The Rise of the Dutch Republic (1856) vertaald door Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink). 's-Gravenhage: W.P. van Stockum.
  5. M. Backhouse, Beeldenstorm en Bosgeuzen in het Westkwartier (1566-1568 ) (2008) 80. De Gihonbron Middelburg.
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Lanakerveld · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite