Bezetting van Bergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bezetting van Bergen
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Vroegmoderne plattegrond van Bergen.
Vroegmoderne plattegrond van Bergen.
Datum 24 mei - 19 september 1572
Locatie Bergen, Henegouwen, Nederlanden
Resultaat Spaanse overwinning, hugenoten geven bezetting van Bergen op
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Hugenoten (Nederlandse Rebellen) Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse leger
Commandanten
Lodewijk van Nassau
Genlis
Don Frederik
Oranjes tweede invasie

Lodewijk van Nassau
Valencijn · Bergen
Willem van Oranje
Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde
Willem van den Bergh
Doesburg · Bredevoort · Doetinchem · Zutphen · Harderwijk · Zwolle · Kampen

Tussen 24 mei en 19 september 1572 werd de Henegouwse hoofdstad Bergen bezet door Lodewijk van Nassau, de broer van Willem van Oranje. Dit was een belangrijke gebeurtenis aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog, als onderdeel van de bezettingen van 1572.

Aanleiding[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Oranjes tweede invasie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de inname van Den Briel besloten Willem van Oranje en zijn familie opnieuw een inval in de Spaanse Nederlanden te wagen. Lodewijk zou Henegouwen binnenvallen vanuit Frankrijk, waarna hij versterking zou krijgen van de hugenoten.

Inname[bewerken]

Terwijl hij vertrouwde op de hugenootse versterkingen, viel Lodewijk Henegouwen binnen. Op 23 mei veroverde hij Valencijn. Dezelfde dag trok de dubbelspion Antoine Olivier met drie wagens met wijnvaten vol wapens naar Bergen. Olivier genoot het vertrouwen van de hertog van Alva maar hij speelde belangrijke informatie door aan Lodewijk van Nassau.

Twaalf soldaten, vermomd als kooplieden, wisten 's avonds Bergen binnen te komen en openden 's morgens de poorten van de stad zodat vijftig ruiters naar binnen konden. 'Orange, Orange, liberté, liberté', riepen zij terwijl ze met hun geweren schoten om indruk te maken. Omdat de rest van de troepen, zo'n 1500 man, wegbleven, reed Lodewijk van Nassau met zijn ruiters de stad uit om met een voetknecht achterop weer de stad in te rijden. Zo werd Bergen op 24 mei ingenomen.

De rooms-katholieken hebben niets te vrezen, legde Lodewijk later op het marktplein uit. De strijd is gericht tegen Alva. Deze stuurde onmiddellijk 4000 soldaten naar Bergen onder leiding van zijn zoon Don Frederik. Nog eens 16.000 soldaten uit het noorden waren onderweg. Drie dagen nadat Lodewijk Bergen bezette begonnen de Spanjaarden de belegering.

Beleg[bewerken]

Of Lodewijk en de zijnen de stad konden behouden tegen de Spaanse belegeraars was afhankelijk van externe factoren, aangezien zij zwaar in de minderheid waren en hoopten op versterkingen van buitenaf: van de hugenoten uit Frankrijk en/of Oranje uit Duitsland. Drie grote tegenslagen voor de verdedigers bepaalden uiteindelijk hun lot.

Slag bij Saint-Ghislain[bewerken]

De hulp die Lodewijk uit Frankrijk kreeg was onvoldoende. Het leger van 7000 hugenoten[1] werd op 17 juli verslagen in de Slag bij Saint-Ghislain (ook wel de slag bij Hautrage, op het "Champ de l'Alouette" [=Leewerikveld]), waarbij 1200 mannen sneuvelden (het totale dodental was 2200[2]). Hun leider, Jean de Hangest, heer van Genlis, werd gewurgd en de vluchtelingen werden opgehangen of verdronken; ook de heer d'Olhain of Dolhain, admiraal van de Geuzenvloot, sneuvelde[3]

De Bartholomeusnacht[bewerken]

De hoop ontzet te worden werd nog kleiner toen het verbond tussen de protestanten onder De Coligny en het (katholieke) Franse hof mislukte, wat bezegeld had moeten worden door het huwelijk tussen Margaretha, dochter van koning Karel IX van Frankrijk, en de hugenootse voorman Hendrik van Navarra, op 18 augustus. Het Franse hof besloot echter de katholieke kant te kiezen onder dreiging van een burgeroorlog. In de nacht van 23 op 24 augustus (de Bartholomeusnacht) werden duizenden hugenoten uitgemoord door Franse soldaten in Parijs en later elders in Frankrijk. De hugenoten waren hierdoor een grote slag toegebracht en konden de rebellen in de Zuidelijke Nederlanden niet meer te hulp komen. Willem van Oranje was op doorreis met zijn leger in Leuven wanneer hij over de Bloedbruiloft hoorde. Lodewijk van Nassau was zo verontwaardigd over de moordpartij dat hij Alva voorstelde samen de Franse koning aan te vallen. Alva was verbaasd en ook wel boos over het voorval. Zelfs Alva zou de Bartholomeusnacht een misdaad hebben genoemd.

Oranjes kamp overvallen[bewerken]

Willem van Oranje besloot toch een poging te doen zijn broer te bevrijden, die al meer dan twee maanden vast zat in de stad. Hij bouwde een kamp op ten zuidoosten van Bergen, maar hij werd midden in de nacht overvallen (een camisado) door een Spaans leger. Door hulp van zijn hondje Pompey ontsnapte hij aan een moordaanslag. Hierna vluchtte hij in allerijl terug naar Duitsland.

Overgave[bewerken]

Op 19 september geeft een zieke Lodewijk zich over. De partijen wisselen gijzelaars uit. Alva verleent Lodewijk, zijn soldaten en calvinisten op 21 september de vrije aftocht. De prins van Oranje en zijn broer zien elkaar begin oktober weer in Roermond.

Zie ook[bewerken]

Bron[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Tony Jaques, Dictionary of Battles and Sieges: F-O (2007) 439.
  2. Website gemeente Saint-Ghislain
  3. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. Dolhain, Adrien de Bergues. Microsoft Corporation/Het Spectrum.
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Lanakerveld · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite