Inname van Axel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Inname van Axel
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Maurits bestormd de stad.
Maurits bestormd de stad.
Datum 17 juli, 1586
Locatie Axel
Resultaat Staatse overwinning
Strijdende partijen
Prinsenvlag.svg Nederlandse Opstandelingen Flag of Cross of Burgundy.svg Spaans Leger
Commandanten
Leicester
Maurits
Schonaauw
Troepensterkte
3000 man[1] 600 man
Portaal  Portaalicoon   Tachtigjarige Oorlog

De inname van Axel was een inname van de stad Axel tijdens de Tachtigjarige Oorlog in opdracht van Prins Maurits. Deze inname was zijn eerste wapenfeit.

Aanloop[bewerken]

Maurits was op zijn achttiende verjaardag, op 14 november 1585 benoemd tot stadhouder en admiraal van Holland en Zeeland. In het jaar 1586 begon hij met het leiden van de gevechten. Axel, een kleine stad in Zeeland, was sinds 1583 in handen van de Spanjaarden waar de bezetting uit vier Duitse vendels bestond onder leiding van overste Schonaauw. De Staatse kolonel Jan Pirom had een plan bedacht om Axel bij verrassing in te nemen. De prins vond het een goed plan en stuurde Piron met een aantal van de beste soldaten.[2]

Inname[bewerken]

Op de nacht van 16 op 17 juli vertrokken ze. Ze kwamen 's morgens voor Axel aan. Omdat de poorten nog gesloten waren was het nog niet zeker of zij binnen zouden geraken. Een soldaat had het gewaagde plan om over de stenen beer te klauteren vandaar de stadswal op. Toen het hem was gelukt binnen te raken volgde de rest, zij wisten gezamenlijk de schildwacht te overmeesteren. Vervolgens openden zij de stadspoort waarop de rest van het leger kwam binnenstormen, op de trompet het door de Spanjaarden zo gehate Wilhelmus spelende. Er ontstond paniek binnen de wallen. Sommige wakkere wachters probeerden de invallers nog terug te drijven, in de Lange Noordstraat vielen nog schermutselingen voor, maar nadat enkele dodelijke slachtoffers onder Spanjaarden en Duitsers vielen bleek dat ze niet tegen de overmacht waren opgewassen. Sommigen redden zich het leven door op de vlucht te staan, het merendeel werd gevangengenomen. Bevelhebber Schonaauw was gevangen genomen voordat hij door had wat er loos was. Nu wist hij wel dat hij in ongenade zou zijn gevallen bij de Spanjaarden dus hij bood hij zijn diensten aan ten gunste van Leicester en Maurits. Deze lieten weten geen onoplettende soldaten nodig te hebben en wezen zijn aanbod af.[2]

Nasleep[bewerken]

Maurits liet een aantal polders onderlopen om de steden Terneuzen en Axel van het vaste land af te snijden en een mogelijk ontzet te ontmoedigen. Op 17 juli 1586 trok Maurits de stad in. Na het beleg liet Maurits diverse schansen in de buurt van Axel bouwen om zo het gebied beter te beschermen. Maurits haalde later als legeraanvoerder nog grote successen in de Nederlanden.

De stad werd ontruimd van haar katholieke inwoners en magistraat.[3] De bewoners zijn naar Gent en omliggende Spaanse gebieden gevlucht. De twee daarop volgende jaren was er geen burgerlijk recht binnen Axel, noch een magistraat. Een gemachtigde van de Gecommiteerde Raad van Zeeland nam die zaken waar. Pas in 1594 nam het aantal burgers weer toe en werd daar een magistraat aangesteld.[4]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Joannes Bosscha, Neerlands heldendaden te land, van de vroegste tijden af tot op onze dagen, Volumes 1-2 P. 200, Uitgave G.T.N. Suringar, 1870
  2. a b Abraham Jacob Aa, Herinneringen uit het gebied der geschiedenis betrekkelijk de Nederlanden P. 248, Uitgave J.C.van Kesteren, 1835
  3. Jan Scharp, Geschiedenis en costumen van Axel P. 218, Uitgave Willem Abrahams, 1787
  4. Thomas Salmon, Hedendaagsche historie of tegenwoordige staat van alle volkeren... Vervolgende de beschryving der Vereenigde Nederlanden P. 537, Uitgave Isaak Tirion, 1740, 1787
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite