Slag bij Oosterweel

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slag bij Oosterweel
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Frans Hogenberg, De slag van Oosterweel. Gravure. Brussel, KB, Prentenkabinet.
Frans Hogenberg, De slag van Oosterweel. Gravure. Brussel, KB, Prentenkabinet.
Datum 13 maart 1567
Locatie Oosterweel, Vlaanderen, Nederlanden
Resultaat Spaanse overwinning
Strijdende partijen
Emblem of the Geuzen.jpg Geuzen Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse leger
Commandanten
Jan van Marnix Filips van Lannoy
Troepensterkte
~ 800 Onbekend
Verliezen
700-800 Onbekend

De slag bij Oosterweel (Austruweel)[1] vond plaats op 13 maart 1567 bij het polderdorp Oosterweel, ten noordwesten van Antwerpen.

Sommigen zien de Slag bij Oosterweel als het (historische) begin van de Tachtigjarige Oorlog. Veel oorlogen uit het verleden hebben echter een mooi rond getal als lengte en naam (Honderdjarige Oorlog, Dertigjarige Oorlog), vandaar dat de Slag bij Heiligerlee in 1568 als "officieel" startpunt van de oorlog geldt. Een ander argument voor 1567 (en niet 1568) als begin van de Tachtigjarige Oorlog is het feit dat de partijen bij de Vrede van Münster (1648) eveneens 1567 als het begin van de oorlog noemen.[2]

Filips van Lannoy, heer van Beauvoir, kapitein van de lijfwacht van Margaretha van Parma, versloeg in deze slag een leger van de Geuzen dat onder leiding stond van Jan van Marnix, heer van Toulouse, (1537-1567), de oudere broer van Filips van Marnix van Sint-Aldegonde. De Geuzen bleken geen partij voor het getrainde regeringsleger. Jan van Marnix sneuvelde in de slag.

Willem van Oranje, burggraaf van Antwerpen, verbood de calvinisten die dadelijk naar de wapens grepen om vanuit de stad de Geuzen te hulp te komen. Hiervoor worden verschillende motieven aangevoerd: volgens sommigen wilde hij hiermee nutteloos bloedvergieten voorkomen; volgens anderen gaf zijn trouw aan koning Filips II van Spanje, die hem Antwerpen had toevertrouwd, bij hem de doorslag. Volgen historicus Henri Pirenne was er een ander motief: Oranje wist dat indien hij aan de vraag van de calvinisten toegaf, hij het vertrouwen van de protestanten die zich rond hem schaarden zou verliezen, dit terwijl hij nog steeds rekende op toekomstige steun van de Duitse vorsten.

De gevangen Geuzen werden niet als krijgsgevangenen maar als rebellen beschouwd. Zij werden daarom gedood. Ze kwamen om op het rad of aan de galg.

Exacte verliezen zijn niet bekend. Twee dagen na de slag bad een katholiek prediker dat 'de geuzen allemaal vernietigd mochten worden, zoals die 7 à 800 die nu te Oosterweel bij Antwerpen waren doodgeslagen of verbrand'.[bron?]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Geografie: Oosterweel. Universiteit Leiden. Naast de Nederlandse naam 'Oosterweel' bestonden 'Austruweel' (Frans en Duits) 'Osteruela' (Latijn) en 'Esterbel' (Spaans en/of Italiaans).
  2. Vrede van Münster Artikel 56: "Den tijt die gelopen heeft gedurende den oorloch te beginnen sedert den jare vijftienhondert seven en sestich tot den aenvanck vanden twaelffjarigen Trefves, als mede den tijt die gelopen heeft sedert de expiratie vande geseijde trefves tot het besluijt van dit tractaet en sal niet werden gereeckent oom ijemand daermede te vercorten, ofte andersints te prejudicieren."
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite