Slag bij Saint-Ghislain

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Slag bij Saint-Ghislain
Onderdeel van de Tachtigjarige Oorlog
Datum 17 juli 1572
Locatie Saint-Ghislain, Henegouwen, Nederlanden
Resultaat Spaanse overwinning
Strijdende partijen
Hugenoten (Nederlandse opstandelingen) Flag of Cross of Burgundy.svg Spaanse leger
Commandanten
Genlis
Dolhain
Don Frederik
Filips van Noircarmes
Chiappin Vitelli
Troepensterkte
7000[1] 4000 voetvolk
1500 ruiters
3000 boeren[2]
Verliezen
1200 doden[2]
onbekend aantal krijgsgevangenen
1000
Totaal aantal slachtoffers: 2200[3]

De Slag bij Saint-Ghislain of bij Hautrage vond plaats op 17 juli 1572 tijdens de Tachtigjarige Oorlog, tussen een Frans hugenotenleger dat het belegerde Bergen wilde ontzetten en een Spaans leger dat dit trachtte te voorkomen.

Achtergrond[bewerken]

De onderneming was onderdeel van Oranjes tweede invasie, waarbij Willem van Oranje trachtte de Nederlanden in opstand te laten komen tegen de Spaanse soldaten onder de hertog van Alva. De aanvoerder van de hugenoten was Jean de Hangest, heer van Genlis; hij had samen met Lodewijk van Nassau, Oranjes broer, vanuit Frankrijk de stad Bergen op 24 mei bezet. Kort daarop had Don Frederik, Alva's zoon, het beleg voor Bergen geslagen in een poging de stad te heroveren. Genlis was daarom terug naar Frankrijk gegaan om meer versterkingen te halen om Bergen te ontzetten. Hij wierf een leger van duizenden hugenoten aan, volgens geruchten tienduizend man sterk[4], maar in werkelijkheid slechts 7000[1].

De veldslag[bewerken]

Genlis en de zijnen waren reeds de Frans-Nederlandse grens overgestoken en op een afstand van twee mijlen van Bergen genaderd. Bij Saint-Ghislain, preciezer bij Hautrage, betraden ze het Champs de l'Alouette [=Leeuwerikveld], waar Genlis verkenners vooruit stuurde om de Spaanse stellingen waar te nemen. Zij werden echter ontdekt en spoedig kwam een Spaanse troepenmacht op hen af onder aanvoering van Chiappin Vitelli met 4000 voetknechten en 1500 ruiters (met als ritmeester Filips van Noircarmes), en bovendien 3000 halfbewapende boeren om indruk te maken.

In het treffen werden de hugenoten verslagen; zeker 1200 van hen sneuvelden, waaronder Adriaan de Bergues, de heer van Dolhain of d'Olhain, admiraal van de Geuzenvloot[5]. Vele anderen werden gevangengenomen, waaronder Genlis (hij werd 16 maanden later in zijn cel gewurgd). Het merendeel ontvluchtte het slagveld, van wie ongeveer 100 erin slaagden Bergen te bereiken.

Nasleep[bewerken]

De hugenootse nederlaag betekende dat Lodewijk vast bleef zitten in Bergen, en het succes van de Opstand in de Zuidelijke Nederlanden onzekerder werd. Echter, belangrijker was dat dit conflict kon leiden tot een oorlog tussen Spanje en Frankrijk, nu dat laatste land zich mengde in de Nederlandse onlusten. Het Franse hof was na eerdere hugenotenvervolgingen bezig een verzoening tussen katholieken en protestanten te bewerkstelligen, en hielp de Nederlandse opstandelingen om Spanjes macht in de Lage Landen te beschadigen.

Een Frans-Spaanse oorlog werd uiteindelijk afgewend doordat het Franse hof partij koos voor de katholieken. Dit leidde tot de Bartholomeusnacht (23-24 augustus), waarin de hugenoten werden verraden en massaal afgeslacht, en Frankrijk de Nederlandse opstandelingen in de steek liet om Spanje te vriend te houden. Oranje, die intussen enkele Brabantse steden had ingenomen, trachtte Lodewijk nog te hulp te komen maar werd 's nachts overvallen in zijn kamp bij Bergen en moest halsoverkop de wijk naar Duitsland nemen. Toen niemand Lodewijk en zijn hugenoten in Bergen kon helpen, gaven zij zich op 19 september 1572 over.

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b Tony Jaques, Dictionary of Battles and Sieges: F-O (2007) 439.
  2. a b John Lothrop Motley, De Opkomst van de Nederlandsche Republiek, Volume 2 (1860) blz. 65-66. (oorspr. titel The Rise of the Dutch Republic (1856) vertaald door Reinier Cornelis Bakhuizen van den Brink). 's-Gravenhage: W.P. van Stockum.
  3. Website gemeente Saint-Ghislain
  4. Motley, De Opkomst, 64.
  5. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. Dolhain, Adrien de Bergues. Microsoft Corporation/Het Spectrum.
Eerste opstand:
(1567-1570)
Valencijn · Wattrelos · Lannoy · Oosterweel · Eerste invasie (Dalheim · Heiligerlee · Groningen · Eems · Jemmingen · Lanakerveld · Geldenaken · Loevestein)
Tweede opstand:
(1572-1576)
Den Briel · Vlissingen · Tweede invasie (Valencijn · Bergen · Saint-Ghislain · Roermond · Diest · Leuven · Mechelen · Dendermonde · Zutphen · Bredevoort · Zwolle · Kampen · Steenwijk) · Oudenaarde · Stavoren · Dokkum · Don Frederiks veldtocht (Mechelen · Diest · Roermond · Zutphen · Naarden · Geertruidenberg · Haarlem · Diemen · Alkmaar) · Vlissingen · Borsele · Zuiderzee · Alkmaar · Leiden · Reimerswaal · Derde invasie · Mookerheide · Lillo · Zoetermeer · Buren · Oudewater · Schoonhoven · Krimpen aan de Lek · Woerden · Bommenede · Zierikzee · Muiden · Aalst · Slag bij Vissenaken · Maastricht · Antwerpen · Spanjaardenkasteel (Gent)
Algemene opstand:
(1576-1578)
Utrecht · Steenbergen · Breda · Amsterdam · Gembloers · Zichem · Beleg van Limburg · Inname van Dalhem · Nijvel · Kampen · Rijmenam · Aarschot · Deventer
Parma's negen jaren:
(1579-1588)
Maastricht · 's-Hertogenbosch · Baasrode · Kortrijk · Delfzijl · Oldenzaal · Groningen · Mechelen · Zwolle · Hardenbergerheide · Coevorden · Halle · Steenwijk · Kamerijk · Doornik · Noordhorn · Breda · Aalst · Oudenaarde · Punta Delgada · Lochem · Eindhoven · Gent · Aalst · Terborg · Antwerpen · Zutphen · Kouwensteinsedijk (Antwerpen) · Amerongen · IJsseloord · Boksum · Axel · Neuss · Rijnberk · Grave · Zutphen · Warnsveld · Venlo · Sluis · Bergen op Zoom · Grevelingen
Maurits' tien jaren:
(1589-1599)
Zoutkamp · Breda · Steenbergen · Veldtocht van 1591 (Zutphen · Deventer · Delfzijl · Knodsenburg · Hulst · Nijmegen) · Steenwijk · Coevorden · Luxemburg · Geertruidenberg · Coevorden · Groningen · Hoei · Grol · Calais · Hulst · Veldtocht van 1597 (Turnhout · Venlo · Rijnberk · Meurs · Grol · Bredevoort · Enschede · Ootmarsum · Oldenzaal · Lingen · Rijnberk · Zaltbommel)
Elf jaren strijd:
(1600-1607)
Nieuwpoort · Rijnberk · Oostende · Sluis · Spinola 1605-1606 (Oldenzaal · Lingen · Bergen op Zoom · Mülheim · Wachtendonk · Kasteel Krakau · Bredevoort · Berkumerbrug · Grol · Rijnberk · Lochem · Grol · Gibraltar
Twaalfjarig Bestand:
(1609-1621)
Gulik-Kleefse Successieoorlog (Gulik) · Wezel · Antwerpen
Eindstrijd:
(1621-1647)
Gulik · Steenbergen · Bergen op Zoom · Veluwe · Breda · Oldenzaal · Grol · Baai van Matanzas · 's-Hertogenbosch · Veluwe · Wesel · Veldtocht langs de Maas (Venlo · Roermond · Maastricht) · Rijnberk · Philippine · Tienen · Schenkenschans · Breda · Venlo · Kallo · Duins · Sint-Vincent · Hulst · Antwerpen · Venlo · Puerto de Cavite