Schoonhoven
 |
|||||
|
|||||
.svg) |
|||||
|
|
|||||
| Provincie |  Zuid-Holland |
||||
|
|
|||||
| Oppervlakte | 6,96 km² | ||||
| - land | 6,31 km² | ||||
| - water | 0,65 km² | ||||
| Inwoners (1 november 2012) | 11.853? (1878 inw/km²) | ||||
| Hoofdplaats | Schoonhoven | ||||
|
|
|||||
| Burgemeester (lijst) | André Bonthuis (PvdA) | ||||
|
|
|||||
| Gemiddeld inkomen (2006) | € 13.400 per inw. | ||||
| Gem. WOZ-waarde (2008) | € 237.000 | ||||
| WW-uitkeringen (2007) | 12 per 1000 inw. | ||||
| Autobezit (2007) | 391 per 1000 inw. | ||||
|
|
|||||
| Postcode(s) | 2871 | ||||
| Netnummer(s) | 0182 | ||||
| CBS-code | 0608 | ||||
| CBS-wijkindeling | zie wijken en buurten | ||||
| Amsterdamse code | 10980 | ||||
| Website | www.schoonhoven.nl | ||||
 |
|||||
|
|
|||||
 |
|||||
| Gracht met spiegeling | |||||
|
|||||
Schoonhoven (
uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente telt 11.914 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 6,96 km² (waarvan 0,67 km² water). Het is hiermee qua oppervlakte de kleinste gemeente van Nederland. Binnen de gemeentegrenzen liggen ook de dorpskern van de voormalige gemeente Willige Langerak en een deel van de buurtschap Bovenberg.
Inhoud |
Ligging [bewerken]
Schoonhoven ligt ten noorden van de Lek in de Krimpenerwaard aan de N210, tegen de grens met Utrecht. De historisch strategische ligging op de grens van Holland en het Sticht was bepalend voor de vorm van het stadscentrum.
Schoonhoven beschikt over een veerpont voor auto's en fietsen, hoewel er een oprit is aangelegd voor een brug naar Gelkenes. Schoonhoven is bekend vanwege zijn zilversmeden en zilverindustrie.
Geschiedenis [bewerken]
De plaats Schoonhoven is ontstaan langs de rivier de Zevender, waarvan de loop nog herkenbaar is in de Lange Weistraat. Er bevond zich een kasteel ter hoogte van het huidige Hofland.
Schoonhoven werd in 1247 voor het eerst genoemd als Sconhouen. In 1375 en in juli 1518 vonden grote stadsbranden plaats.[1] In 1575 was het Beleg van Schoonhoven (1575) door Gilles de Berlaymont in dienst van Hertog van Alva, die echter twee jaar later heel Holland gewonnen gaf.
Al in de 17de eeuw waren er bekende zilversmeden. Schoonhoven heeft anno 2012 nog een internationale Zilverschool. De stad staat dan ook bekend als de Zilverstad.
Tot 1942 was Schoonhoven het eindpunt van de spoorlijn Gouda-Schoonhoven. Het oorspronkelijke stationsgebouw staat er nog steeds. Het stationsgebied is nu een busstation.
Ontstaansgeschiedenis van Schoonhoven
Langs het riviertje de Zevender, dat stroomt van de Lopikerwaard naar de Lek, wordt er in de 12e en 13e eeuw de eerste bebouwing gebouwd. Waarschijnlijk is dit het begin van de stad Schoonhoven die wij nu kennen. De eerste bebouwingen waren aan beide zijden van waar nu de haven ligt. Aan het begin van de 13e eeuw verschijnt er ook een kasteel, die wordt gebouwd in opdracht van Johannes van de Leede. In 1518 vliegt dit kasteel echter in brand, en de resten van het kasteel werden even later gesloopt. Nu is er een atletiekvereniging op deze plaats.
In 1247 noemt men dit dorp Schoonhoven, en rond 1280 heeft het de grootte van een stad. In de 13e eeuw begint men met het bouwen van de Grote Kerk. Graaf Jan II van Holland geeft Schoonhoven in 1300 een vergunning om een kleine muur te bouwen voor de verdediging van de stad. 5 jaar later worden er ook grachten gegraven en als de kleine muren groot worden gemaakt is Schoonhoven een moeilijk in te nemen vesting. De grote middeleeuwse stadsmuren hebben 19 stenen torens, 2 waterpoorten en 5 stadspoorten. Schoonhoven kon bestaan door haar grote hennepteelt, veeteelt, visserij en scheepvaart. Ook had Schoonhoven een grote bierbrouwerij en had het een marktplaats voor boeren uit de omgeving. In 1356 was er al een waaggebouw in Schoonhoven. Het gebouw was van Jan van Blois, heer van Schoonhoven, maar hij verhuurde het.
Middeleeuwse elementen in de stad
Je ziet op deze kaart duidelijk waar het centrum van Schoonhoven ligt: in het midden. Je ziet daar de Grote Kerk van Schoonhoven, en daar zijn bijvoorbeeld ook diverse musea, de markt en het raadhuis te zien. Je kunt duidelijk de kern van de stad zien door de weg die om het centrum ligt. De rest is later gebouwd. Ook zie duidelijk de Grote Gracht op de kaart staan. Omdat Schoonhoven aan de andere kant van de stad aan de rivier de Lek ligt, waren er eigenlijk al natuurlijke belemmeringen voor vijandelijke troepen ontstaan waardoor Schoonhoven erg moeilijk in te nemen was. Hierdoor zijn er waarschijnlijk maar weinig muren in de stad zelf gebouwd.
Oude straatnamen in Schoonhoven
-Oude lekdijk oost: Dit is de dijk die Schoonhoven vroeger beschermde tegen eventuele overstromingen van de Lek.
-De terp: Dit is een heuveltje waar vroeger een belangrijk gebouw stond en hierdoor beschermd werd tegen overstromingen.
-Achterwetering: Dit is een straat op het industrieterrein van Schoonhoven dat vernoemd is naar een gelijknamige waterweg.
-Tiendweg: Dit is een weg die is aangelegd op een onverharde kade in het rivierengebied.
-Stationsplein, Stationsstraat, Spoorsingel: Dit is in de buurt van een spoorlijn die door Schoonhoven loopt.
-Lopikerweg: Dit is een weg die Schoonhoven met Lopik verbindt.
-Wal: Een muur die Schoonhoven beschermde tegen invallen van vijanden.
-Lange akkerweg: is een lange weg die lijdt naar vele akkers.
- Bastion: was vroeger een vijfhoekige uitbouw van de verdedigingsmuur, ter verdediging van de stad.
-Het klooster: daar stond/staat een klooster.
-Haven/voorhaven/oude haven: dat waren wegen die vroeger naar de haven leidden aan de Lek.
-Molenstraat: daar stond vroeger een molen
-Bij de watertoren: was een weg die liep naar de watertoren.
-Stadhuisstraat: daar staat het vroegere gemeentehuis.
-Scheepmakershaven: Daar werden vroeger de schapen voor in de haven gebouwd.
-Werf: daar werden ook schepen gebouwd en gerestaureerd.
-Buiten de veerpont: Die straat loopt recht naar de veerpont die de Lek oversteekt.
-Kruispoortstraat: Daar vlakbij stond de poort waar je de stad binnen kon komen.
-Pleinweg: loop naar het stationsplein.
-Gildemeestersstraat: waar de gildemeesters zich verzamelden.
-Ambachtsstraat: waar de ambachten van de verschillende gildes werden uitgeoefend.
-Keurmeestersstraat: waar de keurmeesters zich verzamelden en mensen beoordeelden.
-Waagmeestersstraat: waar de waagmeesters bijeen kwamen om te overleggen en hun beroep uitoefenden.
-Zilversmidshof: waar de zilversmeden actief waren en waar ze het beroemde zilver smeedden.
Belangrijke gebouwen
1.De Veerpoort
De poort heet zo door de verbinding over het water tussen Schoonhoven en Gelkenes aan de overkant van de Lek. Hier is een vaste veerdienst die elke dag mensen over de Lek naar een andere stad brengt. Vroeger waren er 4 van deze poorten, maar nu is alleen deze nog over. De veerpoort is een onderdeel van de waterkering en deze wordt bij overstromingsgevaar gesloten. In de poort staan op gedenktekens de waterhoogten van 1716 en van de watersnood van 1953 aangegeven. Het wordt nu nog bewonderd door zijn architectuur en het is tevens een monument.
2.Het Edelambachtshuys
Het Schoonhovens Edelambachtshuys heeft meerdere functies. Het is een museum, het is gevestigd in een Joodse kerk en is net als de Veerpoort een monument. Het gebouw is gebouwd in 1838 en werd vroeger gebruikt als Joodse Synagoge. Op de eerste etage van dit gebouw kun je de grootste museumcollectie antiek Schoonhovens zilver van Nederland vinden. 3. Het Stadhuis(Gemeentehuis)
Het Stadhuis is een erg mooi gebouw in het hartje van Schoonhoven. Het is gebouwd in gotische stijl en werd oorspronkelijk gebouwd als waaggebouw. Ook heeft dit stadhuis een klokkenspel met 50 authentieke klokken.
4. Grote kerk
De kerk werd waarschijnlijk in de 13e of 14e eeuw gebouwd aan de Haven. In 1354 werd er in elk geval voor het eerst gesproken over deze kerk die gemaakt was ter ere van apostel Bartholomeus. Volgens een gedenksteen die in de kerk was gebouwd werd de noordzijde van de kerk in 1657 vernieuwd. Na de 16e eeuw werd het een protestante kerk. De katholieken bouwden later een nieuwe eigen kerk, aan de vestingswal. Deze vernoemden ze ook naar Bartholomeus. De toren komt uit de 15e eeuw.
5. De Watertoren
In Schoonhoven staat ook een hele mooie watertoren. Hij wordt zelfs beschouwd als de mooiste watertoren van Nederland! In de watertoren zijn 3 zilversmidswerkplaatsen aanwezig. Ook is er een zilvergalerie aanwezig waar je mooie zilveren spullen kunt bewonderen. De galerie wil met lokale en internationale werken die tegenwoordige zilverkunst wat meer bekendheid geven. Ook kun je dat mooi de ontwikkelingen in de loop der jaren zien. De eigenaars van de werkplaatsen geven cursussen en workshops. Zij vinden dat leuk om te doen en geven je als je er om vraagt ook een rondleiding. De watertoren is dus een toeristische trekpleister van Schoonhoven. In de bijlage kunt u zien waar de gebouwen in Schoonhoven staan.
Bezienswaardigheden [bewerken]
- Het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven.
- De 17e-eeuwse Veerpoort.
- Het stadhuis van Schoonhoven bezit een vijftig klokken tellend carillon. Het oorspronkelijk in gotische stijl uitgevoerde gebouw dateert uit de 15e eeuw maar werd tijdens restauraties in 1776 en 1927 sterk gewijzigd waardoor van het oorspronkelijke karakter weinig over is.
- De Grote of Bartholomeuskerk. In 1775 werd een kanon, dat Olivier van Noort aan de stad had geschonken, omgesmolten tot enkele klokken die dienstdoen in het carillon van het stadhuis. De grootste ervan draagt de volgende inscriptie: Myn schor geloey op reys, voor dapperen van Noort, klinkt na een lange rust, thans in een fray akkoort.[2]
- In de 18e-eeuwse voormalige synagoge is, onder de naam Edelambachtshuys, een museum voor Schoonhovens zilverwerk gevestigd.
- Het 18e-eeuws Doelenhuis of St. Jorisdoelen.
- Het Stadskorenpakhuis, een 16e eeuws pakhuis voor graanopslag.
- Het 19e-eeuws voormalig Gereformeerd Weeshuis in de Koestraat.
Monumenten [bewerken]
Een deel van Schoonhoven is een beschermd stadsgezicht. Verder zijn er in het stadje verschillende rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:
- Lijst van rijksmonumenten in Schoonhoven (plaats)
- Lijst van rijksmonumenten in Schoonhoven (gemeente)
- Lijst van oorlogsmonumenten in Schoonhoven
Zetelverdeling gemeenteraad [bewerken]
De gemeenteraad van Schoonhoven bestaat uit 15 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:
| Partij | 1998 | 2002 | 2006 | 2010 |
|---|---|---|---|---|
| Gemeente Belang | 4 | 3 | 4 | 3 |
| CDA | 3 | 3 | 2 | 2 |
| VVD | 2 | 2 | 2 | 3 |
| ChristenUnie-SGP | 2 | 2 | 2 | 2 |
| GroenLinks | 1 | 2 | 2 | 1 |
| D66-PvdA | 3 | 3 | - | - |
| PvdA | - | - | 3 | 2 |
| D66 | - | - | - | 2 |
| Totaal | 15 | 15 | 15 | 15 |
Geboren of opgegroeid in Schoonhoven [bewerken]
- Jan van Schoonhoven (ca. 1356), schrijver
- Marigje Arriens (ca. 1527), kruidenvrouwtje, als heks verbrand in 1591
- Reinier de Graaf (1641), arts en anatoom
- Johannes Hazeu Cornelisz (1755), schrijver
- Servaas de Bruin (1821), schrijver
- Gerard de Wijs (1846), wethouder, majoor, ridder Militaire Willems-Orde
- Reijer Hooykaas (1906), wetenschapshistoricus
- Jan van Ipenburg (1939), beeldend kunstenaar
- Gert van de Lagemaat (1947), sologitarist van Beautiful Garden (1970-1973)
- Kees Koudstaal (1 april 1959), voetballer van DS'79, 1ste divisie en eredivisie
- Helga van Leur (8 september 1970), weervrouw
- Bas Keijzer (31 maart 1973), Acteur
- Chantal de Bruijn (13 februari 1976), hockeyinternational
- Jamai Loman (30 juni 1986) winnaar eerste editie van Idols op RTL 4
- Jan-Arie van der Heijden (3 maart 1988), voetballer van Vitesse
Openbaar vervoer [bewerken]
Bus 195 en 295 van Connexxion (samen met Arriva) verbinden Capelsebrug (metrostation) via Schoonhoven busstation met het tijdelijke busstation West op Utrecht Centraal in Utrecht. Bus 197 van Arriva verbindt Schoonhoven met Station Gouda. Bus 505 van Connexxion verbindt Schoonhoven met Station Woerden en IJsselstein.
Varia [bewerken]
- Van 1914 tot en met 1942 was Schoonhoven aangesloten op het spoorwegnet via de tramlijn Gouda - Schoonhoven.
- In de jaren tachtig van de vorige eeuw werden onder meer afleveringen voor de televisieserie Bassie & Adriaan: De Verdwenen Kroon in de stad opgenomen.
- Het kinderprogramma Villa Achterwerk werd tot eind jaren negentig in het centrum van de stad opgenomen. In 2005 keerde het programma terug in Schoonhoven, op een andere locatie in het centrum.
- Op Tweede Pinksterdag vindt ieder jaar de Zilverdag plaats.
Zie ook [bewerken]
Afbeeldingen [bewerken]
-
Schoonhoven, Grote of Bartholomeuskerk
-
Schoonhoven, stadhuis
-
Schoonhoven, R.K. Sint-Bartholomeuskerk
-
De Veerpoort
-
Bovenlicht met beeltenis van een zilversmid
Externe links [bewerken]
- Website van de gemeente
- Het carillon van Schoonhoven
- Website van de historische vereniging schoonhoven
 |
Zie de categorie Schoonhoven van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
Bronnen, noten en/of referenties
|
|
Plaatsen in de gemeente Schoonhoven |  |
|---|---|---|
|
Schoonhoven · Willige Langerak · Bovenberg |
||
