Goedereede

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Goedereede
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Goedereede Wapen van Goedereede
Goedereede
Goedereede
Situering
Provincie Vlag Zuid-Holland Zuid-Holland
Gemeente Vlag Goeree-Overflakkee Goeree-Overflakkee
Coördinaten 51° 49′ NB, 3° 59′ OL
Overig
Postcode 3250 - 3253
Netnummer 0187
Belangrijke verkeersaders N57
Portaal  Portaalicoon   Nederland
De haven is in 1958 afgesloten van de Noordzee
De Hervormde Kerk

Goedereede (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg), Zeeuws: Goeree) is een stad en voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. Het stadje telt circa 2.000 inwoners en is gelegen op de kop van het eiland Goeree-Overflakkee, het voormalige eiland Goeree (oude benaming: Westvoorn). Tot 31 december 2012 vormde Goedereede met de dorpen Ouddorp en Stellendam een zelfstandige gemeente.

Geschiedenis en ontwikkeling[bewerken]

Goedereede was vroeger een belangrijke handelsplaats met stadswallen. De naam Goedereede betekent "veilige ankerplaats". Op het grondgebied van Ouddorp was vroeger een Romeinse nederzetting.

Omstreeks de derde eeuw zou door ophoging en aanslibbing het eiland Westvoorn zijn ontstaan. In de middeleeuwen nam door de gunstige ligging van het eiland en de uitbreidende scheepvaart de bedrijvigheid op en rond het eiland toe. Steeds meer vissers, boeren en kooplieden vestigden zich op Westvoorn. Deze nederzetting kreeg de naam van Goede Reede (veilige haven) of Goer-ee (ruw, woest eiland).

De nederzetting kreeg in 1312 stadsrechten en privileges van de heer Gereart van Voorne. Een belangrijk recht werd verkregen in 1331, namelijk het recht van vrije weekmarkt. Dit hield in dat de handel in een bepaalde streek naar een bepaald centrum werd getrokken. Het handelsverkeer kwam op gang en rond het jaar 1477 was er sprake van een bloeiende economie.

Ondertussen teisterden water, storm en wind het eiland onder meer in de jaren 1421, 1530, 1570 (Allerheiligenvloed), 1618 en 1682. In 1418 werd de stad geteisterd door krijgsvolk van Jan van Beijeren en door brandstichting en plundering ernstig geschonden. In 1490 moest men zich weren tegen de Zevenbergers en in dat jaar sloeg de stad bovendien een aanval af van de Hoeksen onder Frans van Brederode[1]. In 1482 werd de stad grotendeels in de as gelegd, doordat een vrouw in de Catharinastraat hete as had uitgegoten. De stad werd echter steeds herbouwd. Rond 1545 telde Goedereede 160 huizen binnen de stadsgrachten. Aan het eind van de 16e eeuw, kort na de invoering van de protestantse Reformatie, vonden in Goedereede en Ouddorp de geruchtmakende heksenprocessen op Westvoorn plaats, waarbij vrouwen en mannen ter dood werden gebracht.

De historische economische grootheid en het aanzien van Goedereede gingen verloren door de vele aanslibbingen. De haven moest steeds worden verlegd, de kooplui trokken er weg, en de handel en visserij verliepen evenzeer steeds moeizamer. Goedereede werd na het bedijken van de omliggende polders een landbouwdorp. Het stadje raakte steeds meer in verval. De stadsmuren werden niet meer onderhouden en tenslotte gesloopt. De laatste poort van Goedereede, de Molenpoort is rond de vorige eeuwwisseling gesloopt.

Door Rijkswaterstaat is na de Watersnoodramp van 1953 besloten om ter beveiliging van Goedereede de haven af te dammen. In 1958 is even ten zuiden van Goedereede-Havenhoofd een dam met een duiker aangebracht. Scheepvaart naar Goedereede was daarmee niet meer mogelijk en alle vissers werden nu gedwongen op het Havenhoofd te blijven liggen.

In het jaar 2011 heeft de voormalige gemeente Goedereede een QualityCoast Bronze Award mogen ontvangen voor haar inspanningen om een duurzame toeristische bestemming te worden.[2] In 2012 bestond Goedereede 700 jaar, dit werd gevierd met diverse festiviteiten. [3]

Paus Adrianus VI[bewerken]

De Utrechter priester Adriaen Florisz. Boeyens (2 maart 1459 – 14 september 1523) was de enige Nederlandse Paus, Adrianus VI. Omdat Utrecht en de Nederlanden destijds nog onderdeel waren van het Heilige Roomse Rijk beschouwen Duitsers hem ook als Duitse paus. Priester en theoloog Boeyens was tussen 1492 en 1507 pastoor van Goedereede, maar benoemde een andere priester als zijn waarnemer. Boeyens heeft ook enige tijd in Goedereede gewoond; tijdens zijn ambtsperiode en daarna keerde hij tot 1522 regelmatig terug naar Goedereede om er in de parochiekerk de hoogmis op te dragen en de biecht af te nemen. In zijn voormalige woonhuis bevindt zich thans het hotel-restaurant De Gouden Leeuw, dat nog altijd een Pausenkamer heeft, die gehuurd kan worden voor speciale gelegenheden. Na de invoering van de Reformatie eind 16e eeuw nam de publieke herinnering aan de oud-pastoor sterk af. In het gemeentearchief van Goedereede is nog een brief bewaard gebleven die de toenmalige bisschop Adriaen naar Goedereede stuurde.

Bezienswaardigheden[bewerken]

  • Toren van Goedereede
  • Hervormde kerk
  • Molen De Windvang
  • Haven van Goedereede
  • Hotel de Gouden Leeuw (met Pausenkamer) uit 1480.
  • Achterstraat (één van de weinig overgeleven 'schurenstraten' van Nederland)
  • De Barakken, een barak uit de Franse tijd (later omgebouwd tot boerenschuur)

Zie verder de lijst met rijksmonumenten in Goedereede.

Een deel van Goedereede is een beschermd dorpsgezicht.

Winkelen[bewerken]

Op donderdag is er van 9.00 tot 13.00 uur weekmarkt op de Noordzijde Haven, de Markt en de Zuidzijde Haven. Behalve een bakker, een sportwinkeltje, en een kleine supermarkt kent Goedereede nauwelijks een middenstand meer.

Zetelverdeling gemeenteraad in de voormalige gemeente[bewerken]

Partij Zetels 2006-2010 Zetels 2010-2012
SGP 5 5
CDA 3 2
PvdA 2 2
VVD 2 2
ChristenUnie 2 1
Verenigd Gemeente Belang 1 3

Zie ook[bewerken]

Foto's[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Goedereede was, volgens Handelingen 27:8, ook een plaats op Kreta. Hier wordt de Griekse plaats Καλοί Λιμένες (Kaloi Limenes) bedoeld. Dit betekent 'Goede Havens' en wordt inderdaad in Handelingen als 'Goede Rede' vertaald. ("...en daar moet moeite voorbij komende, bereikten wij een plaats, Goede Rede geheten, waar de stad Lasea dichtbij lag." (NBG '51))
  • De film Op hoop van zegen (1986) werd voor een groot deel in Goedereede opgenomen.

Bekende inwoners[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Jan Wagenaar, Vaderlandse historie. deel 4, pagina 264 - onder Frans van Brederode werd op 2 juli 1490 de stad Goederede 7 uur lang onder vuur genomen
  2. Sustainable Tourism Destination EUCC QualityCoast.info, geraadpleegd 3 mei 2013
  3. Goedereede 700 jaar

Beluister

(info)