Vlieland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Vlieland (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Vlieland.
Vlieland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Vlieland Wapen van de gemeente Vlieland
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0096 (2014).png
Situering
Provincie Friesland
Coördinaten 53° 28' NB, 5° 06' OL
Algemeen
Oppervlakte 315,80 km²
- land 36,13 km²
- water 279,67 km²
Inwoners (1 januari 2014) 1.097? (30 inw/km²)
Hoofdplaats Oost-Vlieland
Belangrijke verkeersaders Veerdienst Harlingen - Vlieland
Politiek
Burgemeester (lijst) Ella Schadd-de Boer (waarnemend burgemeester)
Zetels
Gemeenteraad
VVD
Algemeen Belang
GroenWit

9
4
3
2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.300 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 267.000
WW-uitkeringen (2007) 14 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8899
Netnummer(s) 0562
CBS-code 0096
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10211
Website www.vlieland.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Vlieland
Bevolkingspiramide (2008)
Foto's
Kaart van Oost-Vlieland
Kaart van Oost-Vlieland
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Vlieland, dec. 2013

Vlieland is vanuit het westen gerekend het tweede bewoonde Nederlandse Waddeneiland, gelegen in de provincie Friesland. In vroegere tijden maakte het deel uit van het gewest Texla. Het eiland is onderdeel van de gelijknamige gemeente Vlieland. Ten zuiden van het eiland ligt Texel, ten oosten van Vlieland ligt Terschelling.

De gemeente Vlieland telt 1.097 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS). In de gemeente ligt slechts één dorp, genaamd Oost-Vlieland, dat ongeveer 1070 inwoners (2004) heeft.

Met 28 inwoners per km² is Vlieland na Schiermonnikoog de dunstbevolkte gemeente van Nederland; veruit de meeste inwoners wonen in de dorpskern.

Geschiedenis[bewerken]

Door de Watersnood van 1287 werd Vlieland samen met Texel gescheiden van het Friese vasteland. Dit maakte deel uit van het proces waardoor de Waddenzee werd gevormd. Het noordelijke deel van Texel, Eierland, was ooit een deel van Vlieland. Door het ontstaan van het Eierlandse Gat werd Eierland van Vlieland gescheiden. Door verdere veranderingen in zeestromen is Vlieland aan de westzijde steeds verder geërodeerd.

Vroeger was er naast Oost-Vlieland (Osteynde) nog een tweede dorp, genaamd West-Vlieland (Westeynde), van dit dorp werden in 1736 de laatste huizen ontruimd na tientallen jaren van overstromingen en pogingen tot wederopbouw.

Tot 1942 hoorde Vlieland bij de provincie Noord-Holland, net als Terschelling. De Duitsers veranderden dit en deelden het eiland in bij Friesland. Na de oorlog is deze wijziging van de provinciegrens niet teruggedraaid. Het Posthuys op het westelijk gedeelte van het eiland herinnert daar nog aan; de post kwam indertijd via Texel naar Vlieland.

Hoewel Vlieland thans een Fries waddeneiland is wordt er geen Fries gesproken. Het oorspronkelijke dialect van Vlieland, het Vlielands, vond vooral aansluiting bij de dialecten van Texel en Noord-Holland. Het leek op het Tessels, maar onderscheidde zich daarvan door zijn klinkers. De laatste spreekster, mevrouw Petronella de Boer-Zeylemaker, overleed in 1993 op 107-jarige leeftijd.

Naast deze geschiedenis is er ook de bekende mythe over een alternatieve ontstaanswijze van Vlieland. Het verhaal gaat dat in het verleden piraten de plek waar nu het huidige Vlieland ligt gebruikten om hun buit te verstoppen. Deze buit, met name bestaande uit sterke drank en wijn, nam dusdanige vormen aan dat bij vloed niet alles onder water bleef. En zo ontstond langzaam maar zeker een nieuw eiland.

Geografie[bewerken]

Vlieland vanuit de ruimte gezien

Kernen[bewerken]

Het enige dorp op het eiland is Oost-Vlieland. Een tweede dorp, genaamd West-Vlieland verdween in 1736 in zee door overstromingen.

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
       Terschelling 
   Brosen windrose nl.svg  Harlingen 
 Texel       

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Vlieland bestaat uit 9 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 3 4 3 4 4
Algemeen Belang Vlieland 3 3 3 3 3
GroenWit - - - - 2
PvdA 3 2 3 2 -
Totaal 9 9 9 9 9

College van B&W[bewerken]

Het college van burgemeester en wethouders van Vlieland bestaat uit:

  • Burgemeester: Ella Schadd-de Boer (waarnemend burgemeester voor de vertrokken Yorick Haan, sinds 17 juni 2013)
  • Wethouders:
  • Secretaris: ir. B.W. Weber-Meijerhof
  • Griffier: mr R.A. Lanting

Bezienswaardigheden[bewerken]

Op Vlieland zijn er een aantal rijksmonumenten, oorlogsmonumenten en kunstwerken, zie:

Vuurtoren[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Vuurduin voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Vuurtoren Vlieland, Vuurduin

Boven op de Vuurboetsduin staat de vuurtoren van Vlieland, ook wel de Vuurduin genoemd. De vuurtoren is zelf maar 9,5 meter hoog,[1] maar door de hoge ligging van 42 meter[2] schijnt de toren 51 meter boven de zeespiegel. Het hoogste punt van de Vuurboetsduin is 45 meter.[2] De vuurtoren is in 1909 opgericht; daarvoor deed hij dienst in IJmuiden. In 1929 is naast de vuurtoren een uitkijkpost op palen gebouwd en in 1986 is de koepel geheel vernieuwd. De vuurtoren werkt automatisch maar is open voor toerisme en voor evenementen zoals trouwerijen.

Economie en infrastructuur[bewerken]

Toerisme[bewerken]

Toerisme is de voornaamste bron van inkomsten op Vlieland. Vlieland kent een vijftiental hotels en enkele honderden vakantiehuizen en appartementen. Er zijn twee kampeerterreinen op het eiland, genaamd Stortemelk en Lange Paal. De totale strandlengte is 20 km en de totale lengte van de fietspaden is 26 km. Jaarlijks vindt in de eerste week van september het muziekfestival "Into the Great Wide Open" plaats.

Vervoer[bewerken]

Vlieland is voor toeristen niet toegankelijk met auto's en motoren. Bewoners kunnen bij de gemeente een B-ontheffing voor een motorvoertuig aanvragen. Bedrijven die werkzaamheden op het eiland verrichten kunnen een T-(tijdelijke)ontheffing aanvragen.

Rederij Doeksen onderhoudt een veerdienst tussen Harlingen, Terschelling en Oost-Vlieland. Rederij De Vriendschap onderhoudt in de zomerperiode een veerdienst tussen De Cocksdorp op Texel en de Vliehors aan de zuidkant van het eiland speciaal voor fietsers en wandelaars.

Vanaf de Vliehors verloopt verder vervoer via een speciaal vrachtvoertuig, de Vliehors Express. De enige buslijn op het eiland, lijn 110, wordt geëxploiteerd door TCR Vlieland. [3] Sinds het voorjaar van 2013 is wifi beschikbaar op het hele bewoonde deel van het eiland en in gebieden met een zichtlijn naar de vuurtoren. Deze service is vooral bedoeld om het eiland aantrekkelijker te maken voor toeristen.[4]

Haven[bewerken]

De jachthaven van Vlieland, één van de 17 Waddenhavens, is gelegen aan de zuidkant van het eiland, ca. 800 meter ten oosten van het dorp Oost-Vlieland. De haven is het hele jaar geopend en biedt plaats aan ca. 300 schepen. De haven is ook bij laag water aan te varen. Vanwege de relatief sterke stroom, die dwars op de haveningang staat en de smalle doorvaart is het moeilijk om zeilend de haven te naderen of te vertrekken.[5] In de zomervakantie moet er rekening mee worden gehouden dat de haven vol is en er geen nieuwe schepen toegelaten worden. Dit betekent dat vaak al voor 14.00 uur een ligplaats gezocht moet worden. Charterschepen meren af in de werkhaven, het zuidelijk gedeelte. Als de haven vol is zijn de alternatieven droogvallen voor het dorp of een beschutte plaat achter de Richel of doorvaren naar Terschelling (met een gunstig tij 1,5 tot 2 uur zeilen). Behalve de haven heeft Vlieland een aparte aanlegsteiger voor de veerdienst bij het dorp zelf.

Bekende Vlielanders[bewerken]

  • Nicolaus Cruquius (1678-1754), veelzijdig wetenschapper, is geboren in West-Vlieland
  • Willem de Vlamingh (1640-1698), ontdekkingsreiziger die o.a. in opdracht van de VOC de westkust van Australië in kaart bracht, is geboren in Oost-Vlieland
  • Betzy Akersloot-Berg (Aurskog 1850-1922 Vlieland), zeeschilderes, leerlinge en vriend van Hendrik Willem Mesdag, woonde van 1896 tot aan haar dood in 1922 met haar man Gooswinus Akersloot op Vlieland
  • Liesbeth List (Bandung, 12 december 1941), chansonnière en actrice, werd door vader en stiefmoeder - na een vakantie - op Vlieland achtergelaten.
  • Jan Jacob Slauerhoff (1898 - 1936), dichter en romanschrijver, leed aan astma en om verlichting te brengen bracht hij elk jaar enkele maanden door op Vlieland.

Foto's[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties