Helgoland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Helgoland
Gemeente in Duitsland Vlag van Duitsland
Wapen van Helgoland
Helgoland
Helgoland
Situering
Deelstaat Sleeswijk-Holstein
Kreis Pinneberg
Coördinaten 54° 10' NB, 7° 53' OL
Algemeen
Oppervlakte 1,7 km²
Inwoners (31-12-2012[1]) 1.370 (806 inw/km²)
Hoogte 40 m
Burgemeester Jörg Singer (onafhankelijk)
Overig
Postcode 27498
Netnummer 04725
Kenteken PI
Gemeentenummer 01 0 56 025
Website www.helgoland.de
Locatie gemeente Helgoland in Pinneberg
Helgoland in PI.svg
Portaal  Portaalicoon   Duitsland
Helgoland
Eiland
De locatie van Helgoland
Locatie
Locatie Duitse Bocht
Algemeen
Oppervlakte 1,7 km²
Inwoners 1650
Landgebruik toerisme, natuurgebied

Helgoland (Noordfries: Deät Lun (Het Land), Engels: Heligoland, Duits: Helgoland ) is een eiland in de Noordzee, dat deel uitmaakte van Denemarken, Groot-Brittannië en nu Duitsland. Het ligt aanzienlijk verder uit de kust dan de Oost-Friese Waddeneilanden, waar het niet toe gerekend wordt.

Het eiland is bekend vanwege het toerisme en het driejaarlijkse cultureel festival Friesen-droapen. Helgoland vormt een eigen gemeente en maakt geen deel uit van het douanegebied van de Europese Unie. Op Helgoland wordt Halunder freesk, een Noord-Friese taal gesproken.

Geografie[bewerken]

Helgoland ligt in de Duitse Bocht, relatief ver (70 km) uit de kust in de Noordzee en het behoort tot de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein en de Kreis Pinneberg. Het eiland meet 1,7 km² en telt 1.370 inwoners[2]. Het beschikt over een klein strand, maar is vooral bekend om zijn roodgekleurde rotskust die tot 61 meter hoog uit zee omhoog rijst, en om de (nu door omvallen bedreigde) rotspunt de Lange Anna. Sinds de storm van 1720/21[3] bestaat het eigenlijk uit twee eilanden:

  • enerzijds het hoofdeiland (Hauptinsel), met de herkenbare klif van Trias bontzandsteen, dat is onderverdeeld in de niveaus Oberland en Unterland en
  • anderzijds de Düne, een met zand bedekte dagzoom van kalksteen uit het Jura.

Men kan vanuit het Unterland een lift naar het Oberland nemen. Op de Düne staat een bungalowpark.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Veerdiensten[bewerken]

Helgoland heeft veerverbindingen met de volgende plaatsen en eilanden:

De verbinding met Wedel en sommige verbindingen met Hamburg, Büsum, Bremen, Cuxhaven en Hooksiel worden onderhouden met een catamaran, die tot aan de aanlegsteiger komt. Alle andere verbindingen worden onderhouden met een veerboot die buiten de haven voor anker gaat, waarna de passagiers en hun bagage in motorsloepen naar de aanlegsteiger worden vervoerd.

Luchtvaart[bewerken]

Verder is er een vliegveld op Düne, waarmee vliegverbindingen worden onderhouden met vliegvelden in de volgende plaatsen:

Vanaf het hoofdeiland Helgoland vaart overdag om de tien minuten een pendelbootje naar de Düne en weer terug. De laatste overtocht vindt rond elf uur 's avonds plaats.

Vervoer op het eiland[bewerken]

Elektrisch bestelwagentje, één van de weinige gemotoriseerde voertuigen op het eiland

Helgoland is grotendeels verkeersvrij: er zijn maar een paar auto's en fietsen is er verboden. Er is een klein busje dat rond het eiland rijdt. Er zijn ook enkele elektrische voertuigen die als bestelwagen dienst doen.

Begin 2007 werd bekend dat de plaatselijke politie een auto tot haar beschikking zou krijgen[4].

Naam[bewerken]

Het eiland stond mogelijk in de tijd van de missionarissen Willibrord (rond 700) en Liudger (rond 785) bekend als Fositesland, omdat het een hoge mate van verering kende van de Friese god Fosite.[5][6] De naam Helgoland betekent waarschijnlijk oorspronkelijk heilig land. Ook wordt het eiland wel in verband gebracht met de woonplaats van de god Fosite. Het zou dan de plaats zijn waar deze in de sage van de twaalf asega's de Friese vrijheid redde. In het lokale Fries (het Helgolands) wordt het eiland eenvoudigweg Lunn genoemd, "land".

Geschiedenis[bewerken]

Helgoland werd rond 4000 v.Chr. een eiland door het stijgen van de zeespiegel na de laatste ijstijd. Er woonden al in het Neolithicum mensen die enige resten hebben achtergelaten. Er wordt verhaald dat rond 700 de Friese koning Radbod op het eiland een tijd zijn zetel had. In de 8e of 9e eeuw werd het eiland vanuit (waarschijnlijk Oost-)Friesland gekoloniseerd. De huidige bewoners spreken nog steeds een Noord-Fries dialect, het Helgolands of Halunder Freesk. Het werd ingelijfd bij het Vikingrijk en werd in de tijd van de Hanze vooral bekend als piratennest.

Het eiland bleef tot 1814 (Vrede van Kiel) tot Denemarken behoren. De Britten veroverden het eiland in 1807 op de Denen. Het strategisch belangrijke eiland was vervolgens het domein van smokkelaars maar begon vanaf 1828 ook een toeristenbestemming te worden. In 1890 kwam British Heligoland in het kader van het Zanzibarverdrag (Berlijn, 1 juli) aan Duitsland, dat in ruil het Oost-Afrikaanse Zanzibar aan de Britten liet. Keizer Wilhelm II bouwde Helgoland uit tot marinesteunpunt en dat bleef het tot na de Tweede Wereldoorlog. In de Eerste Wereldoorlog werden alle bewoners gedwongen het eiland te verlaten. In juni 1943 werden door een vliegtuig van de RAF, dat terugkeerde van een missie boven het vasteland van Duitsland, enkele bommen afgeworpen. Kort voor het einde van de oorlog in 1945, toen de Britse troepen reeds voor Bremen stonden, probeerden 15 Helgolanders, onder wie Erich Friederichs, contact met de Britten op te nemen, om te voorkomen dat hun eiland door een bombardement zou worden vernietigd. Door verraad werden zij op 18 april door de Gestapo gearresteerd. Op 21 april werden 7 van hen in Cuxhaven geëxecuteerd. Op 18 april voerden 1000 vliegtuigen van de Royal Air Force een vernietigend bombardement uit, waarbij ca.7000 bommen werden afgeworpen, waardoor het eiland onbewoonbaar werd en de bevolking moest worden geëvacueerd. De Royal Air Force gebruikte het voor schietoefeningen. In 1947 bliezen de Britten de bunkers en militaire voorzieningen met liefst 6700 ton explosieven op. In 1952 mocht de bevolking na lang aandringen terugkeren. Sindsdien leeft het eiland hoofdzakelijk van het toerisme, dat mede wordt gevoed door de accijnsvrije verkoop van zaken als sigaretten, parfum en alcoholica.

Op Helgoland dichtte August Heinrich Hoffmann von Fallersleben in 1841 het Duitse volkslied, Das Lied der Deutschen.

Op 26 juni 2011 verwierp de bevolking van Helgoland in een referendum met 54% het sedert 2008 uitgewerkte plan om Helgoland en de Düne opnieuw met elkaar te verbinden. Aanleiding hiervoor was het steeds groter wordende plaatsgebrek.

Natuur[bewerken]

Fauna[bewerken]

Het eiland geniet aanzienlijke faam bij natuur- en vooral vogelliefhebbers omdat het een belangrijke broed- en pleisterplaats is voor zeevogels uit het Noordzeegebied en voor trekvogels van verder noordelijk. Er broeden onder andere de zeekoet, de drieteenmeeuw, de kleine en grote mantelmeeuw, de Alk, de Noordse stormvogel en de jan-van-gent in de periode juni - juli. In het najaar is het een tussenstop voor vogels die meer naar het zuiden trekken. Hierdoor zijn er al 400 vogelsoorten waargenomen.[7] Maar ook in het middelste stuk van het eiland kan men verschillende zangvogels waarnemen onder andere de sijs, de barmsijs, de tapuit, de rietgors, de spreeuw, de graspieper de keep, de merel, het goudhaantje, de lijster, de blauwstaart, de Sperwergrasmus, de witkopstaartmees, de bladkoning, de ijsgors, het paapje, de geelgors, de ringmus en verschillende vinken.[8]

Ook soorten zoals de boomvalk, het bokje en de rotgans.

Het kleine eiland bezit ook een natuurgebied van 1ha groot, maar is de dichtstbevolkte broedplaats van vogels in Duitsland. Begin juni kan men hier de lummensprong waarnemen. Dit is de sprong waarbij jonge zeekoeten die nog niet kunnen vliegen, 50 meter naar beneden springen.

Het gehele jaar door is er een kolonie zeehonden aanwezig op het eilandje Düne.

Ook de Helgolandse huismuis is een opvallend soort door zijn rode vacht, een schutkleur bij de rode rotsen.

Tevens lopen op Helgoland, binnen afgebakende zones, wilde geiten rond.

Flora[bewerken]

Door de aanwezigheid van rode zandsteen, krijt en kalksteen groeien er planten zoals de klippenkool.

Het eiland heeft een afwisseling van grote struiken en bomen en ook duindoorn, braam, rozenbottel levert een ideale plaats voor de vogels.

Galerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

  • Helgoland (website van het eiland, in het Duits, Engels en Deens)
Bronnen, noten en/of referenties
  • L'explosion d'Heligoland. - Discussion des observations effectuées à Uccle, C. Charlier, 1947, Ciel et Terre, Vol. 64, p. 193.
  • Results of Seismic Observations in Germany on the Heligoland Explosion of April 18, 1947, 1951, Reich, H.; Foertsch, O.; Schulze, G. A. Journal. Journal of Geophysical Research, Vol. 56, p.147.
  1. (de) Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2012 (XLS-bestand) (Fortschreibung auf Basis des Zensus 2011)
  2. (de) Statistikamt Nord – Bevölkerung der Gemeinden in Schleswig-Holstein 4. Quartal 2012 (XLS-bestand) (Fortschreibung auf Basis des Zensus 2011)
  3. Helgoland-1711/21
  4. Nieuws over de eerste politie-auto voor Helgoland op nu.nl
  5. Alcuin, Vita Sancti Willibrordi, circa 796, hoofdstuk 9 t/m 12 (digitaal Engelstalig raadpleegbaar)
  6. Altfridus, Vita sancti Liudgerii, circa 840, hoofdstuk 19
  7. Natuurpunt 2011
  8. waarnemening op natuurpunt.be