Boomvalk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Boomvalk
IUCN-status: Niet bedreigd[1] (2013)
Volwassen boomvalk
Volwassen boomvalk
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Aves (Vogels)
Orde: Falconiformes
Familie: Falconidae (Valkachtigen)
Geslacht: Falco
Soort
Falco subbuteo
Linnaeus, 1758
Afbeeldingen Boomvalk op Wikimedia Commons Wikimedia Commons
Boomvalk op Wikispecies Wikispecies
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Vogels
Video van een boomvalk.

De boomvalk (Falco subbuteo) is een kleine valk van 30 à 35 cm. De valk jaagt voornamelijk op kleine zangvogels en grote insecten.

Kenmerken[bewerken]

Volwassen vogels zijn van boven leikleurig met een witte keel. Van dichtbij kunnen de kastanjebruine broek en onderstaart worden waargenomen. Mannetje en vrouwtje zien er gelijk uit, juvenielen zijn over het algemeen veel bruiner van kleur. Het is een elegante roofvogel, die er met zijn lange, puntige vleugels uit ziet als een grote gierzwaluw.
Boomvalken nestelen in de verlaten en vaak in dat zelfde jaar gemaakte nesten van kraaien en andere vogels en leggen twee tot vier eieren.

Voedsel[bewerken]

De boomvalk jaagt op grote insecten zoals libellen die overgebracht worden van klauwen naar bek en in de vlucht worden opgegeten. Ook kleine vogels worden in de vlucht gevangen. Zijn snelheid en vliegkunsten stellen hem in staat om zelfs zwaluwen te grijpen. Huiszwaluw en boerenzwaluw hebben dan ook een specifieke boomvalk-alarmroep.

Verspreiding en leefgebied[bewerken]

Mondiaal[bewerken]

De volgende twee ondersoorten worden erkend:[2]

De boomvalk (F. s. subbuteo) die in Europa voorkomt is een trekvogel die grote afstanden aflegt en overwintert in Afrika. Het is een broedvogel van open bossen en parken. De noordgrens van het verspreidingsgebied in Europa ligt in Groot-Brittannië (waar de boomvalk geleidelijk steeds noordelijker voorkomt), Denemarken en Zuid-Zweden en Zuid-Noorwegen.

Buiten Europa komt de vogel ook voor in berggebieden tot op 4000 m boven de zeespiegel (in India), en soms in buitenwijken van steden. In de winter verblijft de vogel voornamelijk in droge, half open bosgebieden zoals savannes.[3]

Voorkomen in Nederland en Vlaanderen[bewerken]

In het verleden kwam de boomvalk in Nederland vooral voor in de bossen op de zandgronden. Deze valk gaat daar sinds de jaren 1980 in aantal achteruit. In het half open (agrarisch) landschap wordt de soort echter steeds meer gezien. Ook op de waddeneilanden doet de soort het relatief goed. Het totaal aantal broedparen werd rond 2000 geschat op 750 tot 1000 paar.[4] Het netto resultaat van deze achteruitgang en vooruitgang is een halvering van het aantal broedparen sinds 1990.[5][6] Het aantal broedparen in Vlaanderen wordt geschat op 500 en daarmee is het een vrij schaarse tot mogelijk vrij talrijke broedvogel.[7]

Status[bewerken]

Internationaal[bewerken]

De boomvalk heeft een groot verspreidingsgebied en daardoor is de kans op de status kwetsbaar (voor uitsterven) gering. De grootte van de wereldpopulatie werd in 2001 geschat op meer dan 4000.000 individuen. Dit aantal gaat achteruit. Het leefgebied wordt plaatselijk (Oekraine) bedreigd door agrarische ontwikkeling waarbij oud bos word gekapt, jacht (op Malta) en door verstoring (de vogel is zeer schuw). Verder vormen grote windmolenparken mogelijk een bedreiging. Echter, het tempo van achteruitgang ligt onder de 30% in tien jaar (minder dan 3,5% per jaar). Om deze redenen staat de boomvalk als niet bedreigd op Rode lijst van de IUCN.[1]

In Nederland en Vlaanderen[bewerken]

Door de achteruitgang van het aantal broedvogels in Nederland staat hij als kwetsbaar op de Nederlandse rode lijst.De boomvalk staat niet op de Vlaamse rode lijst.

Afbeeldingen[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (en) Boomvalk op de IUCN Red List of Threatened Species.
  2. (en) F. Gill, M. Wright D. & Donsker (2014) - IOC World Bird Names (version 4.3)
  3. Handbook of the Birds of the World deel 2, 1994.
  4. Bijlsma, R.G., F. Hustings & C.J. Camphuysen, 2001. Avifauna van Nederland 2. ISBN 90-74345-21-2
  5. Boele, A. et al. 2014. Broedvogels in Nederland 2012. SOVON-rapport 2014/13.
  6. SOVON Verspreiding en aantalsontwikkeling van de Boomvalk in Nederland
  7. Verspreiding boomvalk in Vlaanderen