Catamaran

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De originele catamaran, afbeelding uit het Nordisk familjebok
Discovery van Stena Line
Koegelwieck van Rederij Doeksen

Een catamaran is een vaartuig met twee drijvende delen (de rompen), die boven de waterlijn parallel aan elkaar gemonteerd zijn. Door deze constructie heeft een catamaran een grote aanvangsstabiliteit, terwijl het een lage weerstand heeft, hetgeen resulteert in een grotere snelheid dan bij gewone vaartuigen. Het woord "catamaran" komt uit het Tamil: "kattumaram" dat "bij elkaar gebonden bomen" betekent. Al rond 1660 deed William Petty proeven met een catamaran.

Veerboten[bewerken]

Bioscoopjournaal uit 1944 over een aerodynamisch gevormde grote catamaran voor transatlantisch passagiersvervoer, aangedreven door vliegtuigpropellers.

Als zeilschip is de catamaran populair, maar tegenwoordig worden ook snelle veerboten op deze wijze gebouwd. Vooral de hogesnelheidsferry Stena Discovery van de Stena Line, een uit aluminium vervaardigde catamaran die tussen 1997 en 2007 de High-speed Sea Service (HSS)-passagiersdienst tussen Hoek van Holland en Harwich onderhield, heeft dit type in Nederland bekendgemaakt.

Zeilschepen[bewerken]

Bij zeilcatamarans heeft die grote aanvangsstabiliteit ook een keerzijde. Waar kielballast doeltreffender wordt naarmate de hellingshoek groter wordt, wordt de ballast in de rompen van de catamaran juist minder doeltreffend bij een grotere hellingshoek. Hierdoor krijgt een catamaran naarmate hij sterker helt minder oprichtend vermogen. Omdat de neerwaartse trekkracht van het tuig wel sterker wordt naarmate de boot sterker helt, heeft iedere zeilcatamaran een punt waarop hij geen richtend vermogen heeft; hij verliest dus eigenlijk z'n evenwicht op een romp; daarvoorbij slaat de boot om.

Bij een catamaran die omgeslagen is, is het oprichtend vermogen zelfs negatief: als de ene romp eenmaal over de andere heen getild is kan de boot door het gewicht van de bovenste romp en de wind in de trampoline ondersteboven worden geduwd. Dit wordt ook wel (door)kenteren genoemd. Het grootzeil, dat vlak op het water ligt, vertraagt echter de kans om verder door te kenteren. Bovendien wordt er, ter voorkoming van kenteren, bij de moderne (sport)catamarans voor gezorgd dat de mast waterdicht is. Het drijvend vermogen van de mast voorkomt dus mede dat de boot doorkentert.

Bekende open sport/race-zeilcatamarans zijn:

Grotere catamarans bestaan in drie types:

  1. een lijkt op een uitvergrote kleine cat, uitsluitend voor races bedoeld. "The Race", een wedstrijd rond de wereld, wordt daarmee gezeild.
  2. een type met bovenkajuit die vooral een groot comfort biedt. Bekende bouwers zijn Jeanneau, Fontaine Pajot en Catana.
  3. een bridgedeck-type zonder bovenkajuit maar met een vast gedeelte tussen de twee vlotters die qua zeileigenschappen en comfort tussen de vorige twee in zit.

Zie ook[bewerken]