Kogge
Een kogge is een schip dat geïntroduceerd werd door de Hanze om goederen te vervoeren.
Het verscheen als type rond het jaar 1200 en was ontwikkeld uit het Vikingschip, meer bepaald het type zeegaand vrachtschip hiervan, ook wel knarr genaamd. Het was gebouwd op rechte kiel en stevens en had een geheel of gedeeltelijk dek.
Een kogge kon aanzienlijk meer vracht vervoeren dan de knarr, maar had dan ook meer kracht, dus wind, nodig om te kunnen varen. Koggen hebben in de tijd van circa 1200 tot circa 1450 een groot succes gekend. Het belangrijkste kenmerk is dat zij de ontwikkeling hebben gemaakt naar het stevenroer. Er was een enkel dwarsgetuigd zeil, aan een midscheeps of in latere tijd een iets voorlijker geplaatste mast.
Het is als vrachtschip verdrongen door de hulk.
Diverse steden aan de Oostzee dragen een kogge in het stadswapen.
Inhoud |
Koog of Kogge [bewerken]
Een Koog of Kogge is ook een geografische aanduiding. De oorsprong van het woord heeft verband met het scheepstype. De bewoners waren (in de Vroege Middeleeuwen) verplicht een bemande kogge te leveren voor diensten aan de vorst. In West-Friesland maar ook elders, komt de term Koog of Kogge voor als geografische aanduiding, bijvoorbeeld in Koog aan de Zaan.
Archeologie [bewerken]
Na het droogvallen van de Flevopolders zijn verschillende koggen opgegraven en geconserveerd. In totaal zijn zo'n 14 koggeschepen in Nederland gevonden
Kamper Kogge [bewerken]
Kampen heeft als enige stad in Nederland een kogge gereconstrueerd. De Kamper Kogge is een reconstructie van een wrak uit 1336 dat gevonden is in de Flevopolder ter hoogte van Nijkerk. Naast informatie uit dit wrak is ook archiefonderzoek gedaan om zo veel mogelijk oorspronkelijke informatie in de reconstructie te kunnen verwerken. Hierdoor is het gelukt de kogge op authentieke wijze te bouwen. In de middeleeuwen werd een kogge in vier maanden tijd gebouwd. In Kampen is vier jaar aan de reconstructie van het schip gewerkt. Gegevens van het schip:
-
- Lengte over de stevens: 21,6 m.
- Lengte van de romp: 19,6 m.
- Grootste breedte: 7,56 m.
- Holte, dek - vlak: 3,4 m.
- Diepgang: 1,9 m.
- Gewicht: 45 ton.
- Waterverplaatsing inclusief ballast: 70 ton.
- Laadcapaciteit: 60 ton.
- Zeiloppervlak: 144 m2.
Het schip heeft zijn ligplaats aan de Koggewerf in Kampen, in de Buitenhaven, aan de oever van de IJssel.
De Kamper Kogge wordt gevaren met 12 bemanningsleden en was als Tall Ship te gast op diverse edities van Sail Amsterdam. In 2004 heeft de Kamper Kogge een Ommelandvaart gemaakt. Deze tocht duurde 7 weken en voer langs steden in Duitsland, Denemarken en Zweden. Daarbij werd een bezoek gebracht aan diverse steden van het Hanzeverbond, onder andere Lübeck, Wismar en Rostock. In 2012 nam de Kamper Kogge deel aan de 38ste editie van Bremerhaven Festwoche en was aanwezig op verschillende maritieme evenementen in Nederland.
Bij een historische reis naar Terschelling werd een kopie van een charterbrief uit de middeleeuwen aangeboden aan het gemeentebestuur aldaar. De originele charter bevindt zich in het GemeenteArchief van Kampen en werd in 1323 door Terschelling aan Kampen geschonken als dank voor het gratis ter beschikking stellen van alle materialen voor de bouw van de eerste vuurtoren op Terschelling. In de charter staat dat schepen uit Kampen geen havengeld hoeven te betalen. Dit oude recht is met ingang van 2012 hersteld voor de Kogge, de Botters en de Pluut uit Kampen.
'IJsselkogge' [bewerken]
In oktober 2012 werden bij werkzaamheden in de rivierbodem van de IJssel bij Kampen de resten gevonden van een gaaf bewaard gebleven Koggeschip uit de 14e eeuw. Omdat het schip altijd in zoet water heeft gelegen is het beter geconserveerd dan eerder gevonden wrakken in de vroegere Zuiderzee waar het zoute water de restanten meer heeft aangetast. Het nu gevonden schip is 'IJsselkogge' gedoopt en is gevonden niet ver van de werf van de 'Kamper Kogge'.[1]
Kogge bij Doel [bewerken]
Een groot en relatief goed bewaard exemplaar van een kogge werd in 2000 in de buurt van Doel gevonden, bij graafwerken aan het Deurganckdok. In 2002 werd een tweede, kleiner exemplaar in hetzelfde dok gevonden. De Kogge wordt vanaf 2010 door het Agentschap onroerend erfgoed onderzocht in het Waterbouwkundig Laboratorium in Borgerhout. Het project De Kogge zal uitmonden in een bewaring en een museale tentoonstelling.
De Kogge bij doel is vervaardigd uit massief eiken hout van bomen die gekapt zouden zijn in de winter van 1325 - 1326 in het noordwesten van Duitsland.[bron?]
Externe links [bewerken]
- Koggen in de vroege middeleeuwen
- De Kamper Kogge
- De Kogge, opgegraven in Doel en nu onderzocht door het Agentschap Onroerend Erfgoed
Bronnen, noten en/of referenties
|
 |
Zie de categorie Kogge van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
