Betuwe

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Betuwe (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Betuwe.
Betuwe
Regio van Nederland Vlag van Nederland
Geografie
Provincie Gelderland Vlag Gelderland
Betuwe, de Linge tussen Rumpt en Beesd

De Betuwe is een streek in de Nederlandse provincie Gelderland, gelegen tussen de rivieren de Waal in het zuiden en de Nederrijn en de Lek in het noorden.

De landstreek Betuwe bestaat uit drie delen: de Over-Betuwe; de Neder-Betuwe en de Tielerwaard. De landstreek valt onder twee Gelderse bestuursregio's: Arnhem-Nijmegen en Rivierenland. De Betuwe bestaat uit negen gemeenten: Buren, Culemborg, Geldermalsen, Lingewaal, Lingewaard, Neder-Betuwe, Neerijnen, Overbetuwe en Tiel, alsmede de tussen de Rijn en de Waal gelegen delen van de gemeenten Arnhem en Nijmegen. Voor de aanleg van het Pannerdensch Kanaal behoorde ook het grondgebied van de gemeente Rijnwaarden tot de Betuwe.

Het kanaal en rivier de Linge stroomt van oost naar west door de Betuwe. De stad Tiel heeft de belangrijkste regiofunctie in rivierenland. Andere grotere plaatsen zijn Culemborg, Elst, Huissen en Geldermalsen. De Betuwe staat vooral bekend om zijn grootschalige tuinbouw, waaronder de fruitteelt (appels, peren kersen). De oorzaak van dat landgebruik ligt in de geologie en bodemgesteldheid van het gebied. De Betuwe bestaat uit een afwisseling van oude stroomgeulen, de stroomruggen aan weerszijden daarvan en de komgronden verder van de rivier vandaan. Deze oude rivierlopen zijn op vele plekken in het landschap, ook binnendijks, nog goed te herkennen. Met name de stroomruggen met wat zandig materiaal, waren uitermate goed geschikt voor de tuinbouw en fruitteelt en vormen de beste landbouwgronden van Nederland.

Over de herkomst van de naam Betuwe bestaat discussie. Zo wordt wel gesteld dat het woord Betuwe oorspronkelijk 'goede grond' betekent. Dat staat dan tegenover de Veluwe: 'slechte grond'. Die verklaring is echter door wetenschappers verworpen. Een andere verklaring zou kunnen zijn dat de naam afgeleid is van de Bataven, die in dit gebied hun kernland zouden hebben gehad. De naam Beethoven zou afgeleid zijn van Betuwe.

In de Romeinse tijd liep de Limes, de Romeinse rijksgrens, langs de Oude Rijn en Nederrijn. In veel Betuwse plaatsen zijn Romeinse vondsten gedaan. In Elst werden maar liefst drie tempels opgegraven: één in het gebied Westeraam (Tempel van Westeraam) en twee onder de huidige kerk (de Tempels van Elst). De streek behoorde in de Middeleeuwen en in de vroegmoderne tijd grotendeels tot het Kwartier van Nijmegen, een van de vier kwartieren (gewesten) van het oude Hertogdom Gelre. Uitzondering waren het graafschap Buren, het graafschap Culemborg en de Kleefse enclave Huissen.

Tijdens de tweede evacuatie van de Betuwe was de waterstand van Rijn, Maas en Waal volgens sommige bestuurders zo gevaarlijk hoog, dat 140.000 mensen uit de Betuwe en aangrenzende polders, na 31 januari 1995 verplicht voor vijf dagen tot drie weken geëvacueerd moesten worden. Een groot deel van de Betuwe was al eens eerder geëvacueerd, van november 1944 tot juni 1945, in de nasleep van de geallieerde operatie Market Garden, najaar 1944.

Topografie[bewerken]

Topografische kaart van de Betuwe
Topografische kaart van de Betuwe

Infrastructuur[bewerken]

Zowel het tracé van de Spoorlijn Elst - Dordrecht (ook wel Betuwelijn) als dat van de Betuweroute, een goederenspoorlijn van de Maasvlakte bij Rotterdam naar de grens met Duitsland lopen door de Betuwe. Ook loopt de Rijksweg 15 voor een deel door de Betuwe.