Station Breda

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
    Breda   
Nieuwe ingang stationsgebouw Breda (september 2014)
Nieuwe ingang stationsgebouw Breda (september 2014)
Afkorting Bd
Opening 1 mei 1855
Perrons 3
Perronsporen 6
Lijn(en) Staatslijn I
Roosendaal - Breda
Breda - Eindhoven
Vervoerder NS Logo NS.svg
Reizigers 31.029 (2013) [1] per dag
Externe link  NS-stationsinformatie
Portaal  Portaalicoon   Openbaar vervoer

Station Breda is het centrale spoorwegstation van de Nederlandse stad Breda. Het bevindt zich in het centrum van de stad. Omliggende wijken zijn Belcrum, Drie Hoefijzers, en Doornbos-linie.

Het eerste station in Breda werd geopend op 1 mei 1855, toen de Spoorlijn Roosendaal - Breda werd geopend. Dit station werd in 1863 door een nieuw gebouw vervangen, toen de lijn naar Tilburg werd geopend. Omdat Breda toen nog een vesting was en het station onder de beperkingen van de Vestingwet viel, was het zodanig uitgevoerd dat het in tijden van oorlog snel gesloopt zou kunnen worden.

Na 1880 begonnen de activiteiten op het Stationsplein uit te breiden met de komst van de eerste tramlijnen. De eerste tramverbinding in Breda was die tussen Breda en Oosterhout geopend op 26 september 1880 van de Zuider Stoomtramweg Maatschappij (ZSM). In 1884 kwam de paardentram naar Ginneken van de Ginnekensche Tramweg Maatschappij (GiTM). In 1890 ontstond de lijn naar Princenhage en het Liesbos van de Zuid-Nederlandsche Stoomtramweg-Maatschappij.


Ook de uit de jaren 1862-1868 daterende stations van Bergen op Zoom, Deventer, Groningen, Maastricht, Venlo en 's-Hertogenbosch waren op vergelijkbare wijze uitgevoerd. Later werden deze door nieuwe (monumentale) gebouwen vervangen. Breda behield zijn oude station tot 1970, toen het huidige hooggelegen station werd gebouwd.

Geschiedenis[bewerken]

Na de afscheiding van België in 1830 wilde Antwerpen een verbinding met het Duitse achterland hebben. Door de politieke spanningen was het goederenvervoer via de Hollandse binnenwateren niet meer gewaarborgd. De Haven van Antwerpen wilde daarom een verbinding per spoor via Breda, 's-Hertogenbosch en Nijmegen. In 1843 lag er al een lijn van Mechelen naar Keulen, maar er waren door de l'Etat Belge ook plannen voor Antwerpen. Het plan werd in 1843 gepresenteerd, waarbij er bij Breda een aftakking zou komen naar Moerdijk.

Het Nederlandse Ministerie van Oorlog was bang voor een Belgische aanval op de vesting Breda en gaf een negatief advies over de bouw van een spoorlijn van Antwerpen via Breda naar het Duitse achterland. De plannen zijn nooit uitgevoerd. Mede doordat Nederland in iedere verbinding van Antwerpen naar Duitsland een concurrent zag voor de Haven van Rotterdam. Zeker nadat was gebleken, dat de spoorlijn tussen Mechelen en Keulen een groot succes bleek te zijn.

Uiteindelijk werd de lijn niet over Breda aangelegd, maar over Roosendaal. Als compromis moest de spoorlijn vanuit Roosendaal naar Breda gebouwd worden.

In 1860 diende ene E. Jacquemijns, een grootgrondbezitter in Meerle, woonachtig in Gent, een concessieaanvraag in voor een spoorweg van Breda naar Turnhout. Hiermee zou uiteindelijk een rechtstreekse verbinding moeten komen tussen Luik en Rotterdam. De Kamer van Koophandel van Breda wist haar zusterorganisaties van Dordrecht en Rotterdam te interesseren voor dit plan. Het lukte de verschillende besturen de regering van zowel België en Nederland niet te interesseren voor dit plan. Beide regeringen hadden meer oren naar de belangen van zowel respectievelijk Antwerpen en Amsterdam. Wel scoorde Tilburg in 1864 met de aansluiting op Turnhout met wat later bekend werd onder de naam het Bels Lijntje. De aanvraag voor Breda werd in 1868 veranderd. De concessie zou nu een spoorlijn bevatten van Breda over Ginneken naar Chaam, om bij Baarle aan te sluiten op het Bels Lijntje. Door geldgebrek liep dit plan op niks uit.

Ook werd bij wet in 1860 vastgelegd voor maar twee rivieroverspanningen. Dit werden de Spoorlijn Utrecht - Boxtel en de Spoorlijn Breda - Rotterdam. Deze werden geopend in respectievelijk de periode 1868-1870 en 1866-1877. De bouw van de bruggen over de Boven-Merwede bij Gorinchem en de Lek bij Vianen werden door Rijkswaterstaat sterk ontraden door de ijsgang in de winter. Een eventuele aansluiting voor de brug bij Culemborg werd niet besproken. Na de aanleg van verschillende bruggen bleek dat de gevreesde gevolgen meevielen, zeker als de brugpijlers op de juiste plaats werden gebouwd. De brug tussen Arnhem en Nijmegen in 1879 was de laatste brug over de grote rivieren, die door de Staat is aangelegd. Dit was bij wet vastgelegd in 1873. Hierdoor was het onmogelijk geworden om Breda met Utrecht te verbinden. Ook na 1873 zijn er nog concessieaanvragen gedaan, maar ze zijn allemaal op niets uitgelopen.

Het eerste station[bewerken]

Het eerste station werd gebouwd in 1855 aan de Spoorlijn Roosendaal - Breda. Deze spoorlijn werd gebouwd, omdat niet Breda, maar Roosendaal de verbinding met Antwerpen kreeg op aandringen van investeerder Gilhoul. Het eerste station lag ten westen van de Mark en lag in de verboden kring der vesting Breda. Binnen deze kring mochten geen blijvende gebouwen staan. Dat wil zeggen, dat de gebouwen behorende tot het station Breda van hout moesten zijn. In geval van nood moesten de gebouwen snel afgebroken kunnen worden, of men moest ze gemakkelijk in brand kunnen steken. De spoorlijn lag in het verlengde van het schootsveld van de vesting, opdat er geen aanval op Breda per spoor beraamd kon worden. Het station dat hier werd gebouwd, werd Breda AR genoemd, naar het investeringsmaatschappij (Société Anonyme des chemins de fer d'Anvers à Rotterdam (AR)) die de spoorlijn heeft aangelegd.

Het gebouw heeft er tot 1968 gestaan.

Het tweede station[bewerken]

Nadat Kabinet-Rochussen op 8 februari 1860 was gevallen door de spoorwegkwestie, trad het nieuwe Kabinet-Van Hall-Van Heemstra al krap twee weken later aan. Dit kabinet besloot om een tiental spoorlijnen in Nederland aan te leggen op kosten van de Staat. Zo zou Spoorlijn Breda - Maastricht (Staatslijn E) aangelegd worden. De spoorlijn kreeg de naam Staatslijn E, en zou bij Station Boxtel aansluiten op de Spoorlijn Utrecht - Boxtel, die bekend werd onder de naam Staatslijn H. Boxtel werd zodoende het spoorwegknooppunt van Noord-Brabant, als compromis tussen de belangen van 's-Hertogenbosch en Eindhoven.

Om zowel de spoorlijn naar Roosendaal als naar Tilburg te kunnen bedienen, moest het emplacement vergroot worden. Het emplacement bij het station van de AR was hiervoor te klein. Ten noorden van de vesting van Breda werd een nieuw station gebouwd, met een groter emplacement. Het station kwam ten oosten van de Mark te liggen op een landengte tussen twee rechtgetrokken grachten. De Kamer van Koophandel Breda probeerde nog de bouw van het nieuwe station te verhinderen, maar slaagde niet in deze opzet.

Ook dit station was net zoals het station van de AR eenvoudig in opzet en van hout, omdat ook dit station in de verboden ring der vesting Breda lag. Vanwege de ligging nabij de vesting Breda werd het revisiebedrijf niet bij het Station Breda gevestigd, maar bij Station Tilburg. Het nieuwe station kreeg de naam Station Breda StaatsSpoorwegen, ofwel Station Breda SS.

Slechting van de Vestingwerken[bewerken]

Breda had de functie als vestingstad reeds in 1868 verloren. De vestingwerken werden gesloopt. Men begon bij het gebied dichtbij het station. Ten noorden van het station werd het Lunet Coehoorn ontmanteld ten behoeve van de verbreding van het emplacement. De Willemstraat werd in 1872 aangelegd en zou als toegangsweg naar het station moeten fungeren. Deze toegangsweg zou moeten vertakken naar de Korte Bosschtraat en de ander zou rechtdoor door het huidige Park Valkenberg naar het Kasteel van Breda. Dit hield de Minister van Oorlog tegen, omdat hij grond wilde afstaan voor een ontsluitingsweg naar het station. Voor het station werd een plein gerealiseerd van 40 meter breed en 200 meter lang.

Het derde station (tot 2014)[bewerken]

Het stationsgebouw was het derde sinds de opening en was een ontwerp van Koen van der Gaast. Het bestond voornamelijk uit een hoge overkapping over twee van de drie eilandperrons, met daarvoor een eenvoudig ingangsgebouw (vergelijkbaar met station Tilburg). Opmerkelijk in dit geval was dat het (voormalige) naburige streekbusstation een kleinere versie van deze overkapping had.

Op 6 september 2014 werd het nieuwe station in gebruik genomen. Het oude stationsgebouw en streekbusstation zal worden gesloopt zodat het nieuwe (huidige) station aan de zuidzijde verder kan worden afgebouwd. De oude tunnel evenals de stadsingang zijn vanaf 6 september 2014 afgesloten en de brede nieuwe tunnel die in 2008 is aangelegd is geopend.

Huidige station[bewerken]

In het kader van de bouw van de HSL-Zuid en de aansluiting van Breda daarop, wordt het station van Breda aangepast. Er komt een moderne Openbaar Vervoer terminal met winkels en kantoren er omheen. Ook zijn er plannen voor het World Trade Center Breda. De omgeving van het station zal geheel veranderen en een nieuw en modern uiterlijk krijgen. De hoofdingang met alle voorzieningen en het busstation ligt aan de noordzijde (officieel Belcrumkant) van het station. Deze hoofdingang is vanaf 6 september 2014 in gebruik evenals het nieuwe busstation. Tevens is een gecombineerde servicewinkel geopend waarbij zowel NS, NS-internationaal als de streekvervoerder Veolia aanwezig zijn. Parkeren wordt straks mogelijk op het dak van het stationsgebouw en Breda krijgt een shuttleverbinding met de HSL-Zuid. Station Breda heeft vanaf omstreeks 2016 de status van wereldstation, omdat het station dan af is en er (waarschijnlijk) internationale treinen zullen stoppen.

Via Breda[bewerken]

Via Breda

Via Breda is een plan met betrekking tot het station Breda en de omliggende wijken Stationskwartier, Drie Hoefijzers, Havenkwartier en de Belcrum. Met de komst van de hogesnelheidstreinen naar Amsterdam en Brussel wordt Breda een belangrijk spoorwegknooppunt in het zuiden van Nederland.

Werkzaamheden[bewerken]

Bouwwerkzaamheden aan de noordkant van het station

In het kader van de bouw van de HSL-Zuid en de aansluiting van Breda daarop, wordt het station van Breda aangepast. Medio 2006 is een derde eilandperron gereed gekomen. Het postperron werd hierna weer buiten gebruik gesteld.

In mei 2007 werd het westelijke deel van de sporen 4 en 5 verwijderd om plaats te maken voor een brede fiets- en voetgangerstunnel die onder het nieuwe station zal lopen. Het postperron op spoor 2 is toen opnieuw in gebruik genomen voor reizigersverkeer.

In maart 2012 is bekend geworden dat het station eindelijk verbouwd gaat worden. De aannemers begonnen op maandag 5 maart. De bedoeling is dat de tunnel naar de noordzijde afgesloten gaat worden zodat de aannemers beginnen aan de noordkant, dat dan in het derde kwartaal van 2014 af hoort te zijn. In de herfst van 2012 zijn de overkappingen over de sporen 3 t/m 6 verwijderd. Op 23 januari 2013 is er begonnen met de aanleg van een tijdelijke voetgangersbrug naar de noordzijde van het station, die op 1 maart 2013 in gebruik is genomen.[2] Bussen gebruiken vanaf 6 september 2014 de nieuwe OV-Terminal gelegen aan de noordzijde. De oude tunnel evenals de stadsingang is vanaf die datum afgesloten en de brede nieuwe tunnel die in 2008 is aangelegd geopend. Het huidige station wordt afgebroken, de winkels zijn nu aan de noordzijde waardoor vanaf september 2014 tot medio 2016 gebouwd kan worden aan de zuidzijde. De looproute van het station naar het centrum is via de noodbrug. Mindervaliden moeten een grotere omweg nemen. Tevens is perron twee alleen bereikbaar via de noodbrug en de zijtrappen buiten de oude afgesloten stationsingang. Volgens het schema zou het station augustus 2016 afgerond zijn, maar dit is uitgesteld tot het tweede kwartaal van 2016.

Verbindingen[bewerken]

De volgende treinseries halteren in de dienstregeling 2014 te Breda:

Serie Treinsoort Route Bijzonderheden
900 Intercity direct Amsterdam CentraalSchipholRotterdam CentraalBreda Tussen Schiphol en Rotterdam is een toeslag verschuldigd.
1900 Intercity Den Haag CentraalRotterdam CentraalBredaEindhovenHelmondDeurneVenlo
5000 Sprinter Den Haag CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrecht – (Breda) Rijdt alleen in de spits tussen Dordrecht en Breda. Rijdt niet 's avonds en in het weekend.
3600 Intercity RoosendaalBredaTilburg's-HertogenboschNijmegenArnhemZutphenDeventerZwolle
13600 Sprinter BredaTilburg's-Hertogenbosch Vanaf 's-Hertogenbosch verder als 16000 naar Utrecht Centraal.
15100 Sprinter Den Haag CentraalDen Haag HSDelftRotterdam CentraalDordrechtBreda Rijdt niet in de spits. Rijdt buiten de spits één keer per uur.
21400 Intercity EindhovenUtrecht Centraal; Rotterdam CentraalBredaEindhoven Nachtnet. Rijdt alleen in de nachten volgend op vrijdag en zaterdag.
Nuvola single chevron right.svg Zie voor de aansluitende buslijnen het artikel openbaar vervoer in Breda

De stads- en streekbussen vanaf station Breda worden gereden door vervoersmaatschappij Veolia Transport. De stadsbussen stoppen aan de voorzijde van het stationsgebouw. Er is een heel netwerk aan stadsbuslijnen, met de nummers 1 t/m 12, die allemaal via Station Breda naar diverse wijken in Breda rijden.

De streeklijnen vertrekken van het streekbusstation aan de zijkant van het stationsgebouw.

Voorzieningen[bewerken]

Taxi's zijn verkrijgbaar op de taxi-standplaats bij het station, bereikbaar via de uitgang bij de NS loketten. Er rijden ook NS Zonetaxi's.

Ten behoeve van fietsers zijn er meerdere onbewaakte fietsenstallingen en een bewaakte fietsenstalling.

Ten behoeve van auto's zijn er twee parkeerterreinen aanwezig.

Telefooncellen, waarmee gebeld kan worden met telefoonkaarten of munten, zijn er niet meer.

In het kader van het "prettig wachten" project is er een comfortabele wachtruimte. Deze ligt aan de stationshal, niet op een perron; men kan er dus niet tot het laatste moment wachten.

Bereikbaarheid centrum[bewerken]

Hoofdvestiging VVV Breda

Het Station Breda ligt circa vijf à tien minuten lopen via het Park Valkenberg naar Breda-Centrum met het winkelgebied en de Grote Markt en andere historische bezienswaardigheden.

Wel ligt in de Willemstraat tegenover het station Breda de hoofdvestiging van de VVV Breda.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties