Hattem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hattem
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Hattem Wapen van de gemeente Hattem
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Hattem
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Coördinaten 52° 29′ NB, 6° 4′ OL
Algemeen
Oppervlakte 24,16 km²
- land 23,11 km²
- water 1,05 km²
Inwoners (1 mei 2014) 11.739? (508 inw/km²)
Hoofdplaats Hattem
Belangrijke verkeersaders A28 A50
Politiek
Burgemeester (lijst) Drs. Jan Willem Wiggers (CDA)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 13.700 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 289.000
WW-uitkeringen (2007) 16 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 8050-8052
Netnummer(s) 038
CBS-code 0244
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.hattem.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Hattem
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Hattem, maart 2014

Hattem (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Hattems: Attem) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland. De gemeente ligt aan de noordrand van de Veluwe, telt 11.739 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 24,28 km² (waarvan 0,93 km² water). Binnen de gemeentegrenzen ligt het gehucht 't Zand.

Geschiedenis[bewerken]

De naam "Hattem" is een typische heemnaam. Wat deze naam echter precies betekent is onduidelijk. Er zijn grofweg twee veronderstellingen. Hattem zou het heem zijn van mensen die eerder tot de stam van de Chattuarii (ook wel Hattuarii of Hatten) behoorden of het heem van mensen wier leider Hatto heette. De laatste veronderstelling is gebaseerd op het feit dat de meer dan de helft van de heemnamen afgeleid is van een persoonsnaam. Hattem wordt omstreeks 800 voor het eerst in de geschiedschrijving genoemd. In de Codex Laureshamensis (het overzicht van bezittingen van de abdij Lorsch) wordt de nederzetting Hat-Heim genoemd waar twee hoeven zouden staan die de abdij als gift had ontvangen [1].

Ondanks deze vroege vermelding was er in die tijd nog geen kerk of kapel in Hattem. In 1176 werd Hattem een zelfstandig kerspel. De kapel van 17,5 meter lang en 9,5 meter breed stond echter niet op de plek van het huidige centrum van Hattem, maar op de Gaedsbergh (Godsberg). De grenzen van de parochie vallen samen met de latere grenzen van het rechtsgebied Hattem. Hattem kreeg zijn stadsrechten in 1299 van graaf Reinoud I van Gelre en is een Hanze- en vestingstad. Op dat moment wordt er een versterkte stad gesticht op de noordrand van de Veluwe. Het stadsplan van Hattem getuigt van een belangrijke rol van de huidige kerk. Aangezien de tufstenen toren dateert uit de 12e eeuw, wordt aangenomen dat er naast de parochiekerk op de Gadsbergh, al een kapel met toren stond op de huidige plaats van het centrum van Hattem. Met het verlenen van de stadsrechten in 1299 wordt dus ook het kerkelijke centrum verplaatst. De nieuwe kerk wordt gewijd aan de apostel Andreas en is zo de patroonheilige van Hattem.[1]

In 1401 schonk hertog Willem de Hoenwaard, waar de burgers die binnen de stadsmuren woonden hun vee mochten laten grazen en steen mochten bakken. In 1404 werd het kasteel St. Lucia gebouwd. In de volksmond zou dit gebouw bekend worden als "de Dikke Tinne". Deze naam dankt het kasteel aan de dikke muren, die de dikste van Nederland waren. In 1778 werd dit kasteel gesloopt omdat de gemeente besloot om de stenen te verkopen. In 1786 werden Hattem en Elburg bekend omdat daar de prinsgezinde kandidaten voor de vroedschap niet werden geaccepteerd en de verkiezing als een interne zaak werd beschouwd. De sterke patriottische beweging stond onder leiding van de advocaat Herman Willem Daendels. Binnen een maand hebben de troepen van stadhouder Willem V de opstand onderdrukt.

Belangrijk werk op geschiedkundig gebied heeft generaal F.A. Hoefer voor Hattem gedaan. Hoefer was getrouwd met C.M. baronesse Van Heemstra (zuster van de toenmalige burgemeester van Hattem) en door zijn toedoen werd de Dijkpoort van de verpauperde stad gerestaureerd, die bovendien verfraaid werd met vier torentjes ontworpen door P.J.H. Cuypers.

Wapen en vlag[bewerken]

Gemeentewapen
Verklaring Hoge Raad van Adel d.d. 11-02-1992. (Gelet op het Koninklijk Besluit van 25-11-1991, no. 91.008590).
In azuur een gekroonde dubbelstaartige leeuw, tussen de staarten vergezeld van een ster, alles in goud. Het schild gedekt met een gouden kroon van vijf bladeren en gehouden door twee leeuwen van natuurlijke kleur. De gekroonde leeuw met dubbele staart is door de landsheren van Gelre in hun wapen gebruikt vanaf het moment (1339) dat zij tot hertog werden verheven. Nog steeds komt de leeuw voor in het provinciewapen en in de wapens van veel Gelderse en Limburgse steden (Noord-Limburg was destijds ook Gelders). Ook in het Limburgse provinciewapen staat de gekroonde dubbelstaartige leeuw. Veel steden voegden ter onderscheid iets van hen zelf toe. In het Hattems wapen is dat de ster tussen de staarten. De betekenis en herkomst van deze ster, die zeker al in de 15e eeuw werd gevoerd, is niet duidelijk. In 1816 is door onoplettendheid één van de twee staarten van de leeuw weggelaten in het wapendiploma dat toen aan Hattem werd verleend. Bij het koninklijk besluit van 25-11-1991 is dat weer rechtgezet.

Vlag van Hattem
Vijf banen van blauw en geel in de verhouding 1:1:4:1:1 met op de middelste baan een gele mispelbloem. Verhouding hoogte:lengte vlag = 2:3. Er is gebruik gemaakt van de kleuren van het Gelders wapen die ook terug zijn te vinden in het stadswapen. Mispelbloem: de wapenfiguur uit het oudste Gelderse wapen. Raadsbesluit d.d. 22-02-1971.

Gemeenteraad[bewerken]

Stadhuis Hattem, met op de voorgrond een oude stadspomp

De gemeenteraad van Hattem bestaat uit 15 zetels. Hieronder volgt de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
PvdA 4 4 5 6 4 2
ChristenUnie* 3 4 4 4 4 3
CDA 4 4 4 3 3 4
VVD 2 2 2 2 3 3
D66 - 1 1 - 1 3
Overigen 2 - - - - -
Totaal 13 15 15 15 15 15
  • Deed in 1994 en 1998 mee als combinatie RPF/GPV.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Een deel van Hattem is een beschermd stadsgezicht. Verder zijn er in de stad zo'n 100 rijksmonumenten en een aantal oorlogsmonumenten.

Hattemer volkslied[bewerken]

Dit lied is gedicht door W. Coster kort voor de feesten van “Hattem 650 jaar stad” in 1949. Op alle scholen heeft Coster het toen met de kinderen ingestudeerd. De melodie is van L. Kwakkel en de muziek van K. Rouw:

Er ligt een stadje aan de IJssel daar op de grens van wei en bos. Het is omgeven nog door grachten en muren nu begroeid met mos.

Dat stadje is ons mooie Hattem geen echter stad, al is het klein. Om dat uit volle borst te zingen daar moet je Hattemer voor zijn.

Om dat uit volle borst te zingen daar moet je Hattemer voor zijn. Waar ergens vind je in de wereld zo menig plek voor spel en sport.

Waar ergens kun je zo genieten ook als je groot en ouder wordt? Zo zeker als in heel ons leven het moederbeeld blijft voor ons staan.

Zo zeker zal waarheen wij trekken naar Hattem ons verlangen gaan. Zo zeker zal waarheen wij trekken naar Hattem ons verlangen gaan.

Recreatie[bewerken]

  • Golfbaan en een golfcentrum
  • Outdoorsporten (kano)tochten
  • Voetbal
  • Hockey
  • Tennis
  • Tafeltennis
  • Fiets- en mountainbikegelegenheden
  • Zwembad
  • IJsbaan en diverse speeltuinen in de wijken
  • Haven
  • Bowlingbanen
  • Oldtimerdag
  • Chocoladefestival
  • Dikke Tinne festival
  • Kunstmarkt Hattem

Sport[bewerken]

Geboren[bewerken]

Trivia[bewerken]

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Kampen (O)    
 Oldebroek  Brosen windrose nl.svg  Zwolle (O) 
    Heerde    

Fotogalerij[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b van Heel, C. (1999). De vroegste middeleeuwse kerkgeschiedenis van Hattem, hfst. 3 uit “In eenen aangenamen oord” . Kampen: IJsselakademie. ISBN 9066971045

Beluister

(info)