Montferland (gemeente)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Montferland
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Montferland Wapen van de gemeente Montferland
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Montferland
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Coördinaten 51° 56′ NB, 6° 9′ OL
Algemeen
Oppervlakte 106,63 km²
- land 105,68 km²
- water 0,95 km²
Inwoners (1 mei 2014) 35.059? (332 inw/km²)
Hoofdplaats Didam
Belangrijke verkeersaders A12 A18 N316 N335
Politiek
Burgemeester (lijst) Ina Leppink-Schuitema (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.500 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 256.000
WW-uitkeringen (2007) 19 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6940-6942, 7035-7041, 7044-7048
Netnummer(s) 0314, 0316
CBS-code 1955
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Amsterdamse code 10350
Website www.montferland.info
Bevolkingspiramide van de gemeente Montferland
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Montferland, dec. 2013

Montferland (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een gemeente in het oosten van de Nederlandse provincie Gelderland. De naam is te danken aan de gelijkluidende streek en daarin gelegen heuvel.

De gemeente is op 1 januari 2005 ontstaan door een gemeentelijke herindeling uit de opgeheven gemeenten Bergh en Didam. Aan de zuidzijde van de gemeente ligt de landsgrens met Duitsland. Het gemeentebestuur is gevestigd in Didam.

Montferland heeft een oppervlakte van ca. 110 km² en heeft een schakelfunctie voor de Regio Achterhoek en de Stadsregio Arnhem Nijmegen.

Kernen[bewerken]

Azewijn, Beek, Braamt, Didam, Greffelkamp, 's-Heerenberg, Kilder, Lengel, Loerbeek, Loil, Nieuw-Dijk, Oud-Dijk, Stokkum, Wijnbergen en Zeddam, alsmede de buurtschappen Friesland, Greffelkamp, Heide, Holthuizen, Klein-Azewijn, Kleindorp, Oud-Dijk, Vethuizen, Vinkwijk en Wijnbergen.

Demografie[bewerken]

De gemeente Montferland heeft 35.049 inwoners (bron: gemeente Montferland, 01-01-2012). De inwonersaantallen per kern zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Kernen Inwonersaantallen Mannen Vrouwen
Beek 2.229 1.140 1.089
Didam 13.534 6.621 6.913
Loil 1.556 801 755
's Heerenberg 7.951 4.001 3.950
Zeddam 2.546 1.239 1.307
Azewijn 766 383 383
Braamt 1.042 535 507
Kilder 1.503 760 743
Loerbeek 481 249 232
Nieuw-Dijk 1.647 840 807
Stokkum 1.161 574 587
Lengel 391 202 189
Wijnbergen 152 78 74
Vethuizen 90 52 38
Totaal 35.049 17.475 17.574

De Duitse grens[bewerken]

Bepalend voor Montferland is de ligging tegen de Duitse grens. Aan de overzijde van de grens is de Duitse gemeente Emmerik (Duits: Emmerich) (met onder andere het kerkdorp Elten) gelegen. Vanuit de gemeente zijn er vele grensovergangen.

De drie belangrijkste grensovergangen zijn:

  • Grensovergang Bergh Autoweg, sinds de gemeentelijke herindeling aldaar gelegen op het grondgebied van de gemeente Zevenaar. Deze grensovergang is gelegen op de A12 tussen Arnhem en het Duitse Ruhrgebied.
  • De Nieuwe Grens. Dit is de belangrijkste grensovergang in 's-Heerenberg. De overgang ligt ongeveer een kilometer oostelijk van de oude grens, en ligt aan de doorgaande weg tussen Doetinchem en Emmerich.
  • De Oude Grens. Deze grensovergang ligt aan de rand van het historische centrum van 's-Heerenberg.

In beide laatste gevallen is het riviertje de Wetering de feitelijke grens.

Overige grensovergangen[bewerken]

Er zijn diverse andere grensovergangen, het merendeel alleen bestemd voor fietsers en voetgangers. Deze grensovergangen zijn, van oost naar west:

  • De grensovergang net ten oosten van Industrieterrein 't Goor. In de jaren 90 is hier een loopbrug gerealiseerd. Tot 1987 waren hier de resten van de Zwarte Brug zichtbaar. Deze resten zijn nu verdwenen. Toen was er echter geen mogelijkheid hier de grens te passeren. Deze overgang is toegankelijk voor fietsers en voetgangers.
  • Grensovergang De Linthorst. Deze grensovergang ligt ten westen van De Plantage, tussen 's-Heerenberg en Stokkum, en leidt naar de Emmerike buurtschap Elsepaß. Deze grensovergang is toegankelijk voor fietsers en voetgangers.
  • De fiets-/voetgangersovergang over de A12 tussen Stokkum en Elten, te midden van de Montferlandse bossen. Hierdoor is deze grensovergang en de route er naar toe bezienswaardig. Deze grensovergang is tot op enkele meters afstand ook per auto bereikbaar, vanuit zowel Nederlandse als Duitse zijde.
  • Grensovergang de Boterweg. Deze voor fietsers en voetgangers toegankelijke grensovergang ligt in de bossen tussen Stokkum en Beek.
  • Grensovergang Beek / Elten. Deze grensovergang ligt tussen de kerkdorpen Beek en Elten, en is tevens voor auto's toegankelijk.
  • Grensovergang de Zuidermarkweg. Deze grensovergang ligt even ten westen van de grensovergang Beek / Elten is alleen voor fietsers en voetgangers toegankelijk.

Stroombroek (Braamtse Gat)[bewerken]

Stroombroek, in de volksmond ook wel het Braamtse Gat genoemd, is een voormalige zandwinningplaats gelegen bij het dorp Braamt, gelegen tussen 's-Heerenberg en Doetinchem. Het meer dat na de zandwinning ontstond, trekt veel bezoekers uit de hele Achterhoek en de Duitse grensstreek.

Kemnade[bewerken]

De Kemnade

Aan de Oude IJssel vlak bij de gemeentegrens met Doetinchem ligt de Kemnade. In dit historische gebouw hebben een aantal personen gewoond die een grote rol hebben gespeeld in de geschiedenis van Doetinchem (en Nederland), zoals Carel Hendrik Verhuell met echtgenote Maria Johanna de Bruijn en de familie Misset (bekend als drukkers en uitgevers en oprichters van de voormalige Achterhoekse krant Graafschapbode).

Gemeenteraad[bewerken]

College van Burgemeester en Wethouders

De voorzitter van het College van B&W is burgemeester:

  • Ina Leppink-Schuitema (VVD), Openbare orde en veiligheid, Algemeen bestuurlijke zaken, Kabinetszaken en voorlichting, Burgerzaken, Regionale en internationale contacten, Huisvesting gemeente.

Wethouders zijn:

  • Frank Wissink (CDA), wethouder en 1e loco-burgemeester, Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening, Milieu, Duurzaamheid, Grondzaken, Handhaving VROM, Project Werfhout, Project woonzorgzones in Montferland (onderdeel R.O.), Project Masterplan 's-Heerenberg, Project Albertusgebouw (onderdeel R.O.).
  • Rob Visser (VVD), wethouder en 2e loco-burgemeester, Financiën, Personeel, organisatie en dienstverlening, I&A en facilitair, Economische zaken, Sport, Monumentenbeleid, Project Euregionaal Bedrijventerrein.
  • Tanja Loeff-Hageman (CDA), wethouder en 3e loco-burgemeester, Openbare Werken, Wegen en verkeer, Riolering, Water, Openbaar vervoer, Groenbeleid, Kleine kernen beleid, Recreatie en Toerisme.
  • Ingrid Wolsing (PvdA), wethouder en 4e loco-burgemeester, Welzijn, Sociale Zaken, Onderwijs, Cultuur, Volksgezondheid, Project Brede school noord en zuid, Project Albertusgebouw (onderdeel gebruikers), Project woonzorgzones in Montferland (onderdeel zorg).
  • Ted Evers, gemeentesecretaris, Bestuursondersteuning, staf, ambtelijke organisatie en huisvesting.


De gemeenteraad van Montferland bestaat uit 25 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 2005:

Gemeentehuis van Montferland, Didam
Gemeenteraadszetels
Partij 2005 2010 2014
CDA 13 10 11
Lokaal Belang Montferland 3 5 4
PvdA 4 4 3
VVD 3 3 2
Burger Belangen 2 2 1
D66 - 1 1
Lijst H.J. Groote 1
Totaal 25 25 25

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Zevenaar      Doetinchem 
   Brosen windrose nl.svg  Oude IJsselstreek 
       Emmerik (D

Historische gebouwen[bewerken]

De gemeente Montferland telt veel historische gebouwen.

  • De Byvank is een landgoed, ten westen van de dorpskern van Beek. Op het landgoed ligt het Rondeel, een heuvel waarop een twaalfde-eeuwse burcht heeft gestaan. Volgens de legende zou deze van de tempeliers of tempelridders geweest zijn.
  • ’t Peeske, het hoogstgelegen meertje van de gemeente Montferland deed eind negentiende eeuw dienst als waterbuffer voor een bovenslagwatermolen waarmee graan werd gemalen tot meel, de basis voor brood. Het is nu eigendom van Natuurmonumenten.
  • Onze Lieve Vrouwekerk of Mariakerk steekt prominent boven Didam uit. Er is lang gebouwd aan de toren in Nederrijns gotische stijl, dat is te zien aan de verschillende steensoorten.
  • Havezate ‘De Luynhorst’ is een Rijksmonument uit 1340, het is in 1788 herbouwd met een 16e-eeuws muurwerk. De Havezathe behoorde toe aan de adel, dit is te zien aan de gracht, het wapenschild en de duivengaten in de topgevel.
  • St. Martinus Molen is een beltmolen uit 1850.
  • Landgoed De Padevoort bestaat al sinds de 13e eeuw en sinds de 16e eeuw is er sprake van een geslacht van de Padevoort. In 1666 werd het als jachthuis van Huis Bergh ingericht. In 1875 is het aan de Roomkatholieke kerk verkocht en als klooster ingericht. Een zusterorde vestigde er een meisjesschool, later werd het gebouw centrum voor de wijkverpleging. In 1972 is de Padevoort aangekocht en gerestaureerd door een particulier. (Het is niet te bezichtigen).
  • De Grafelijke Torenmolen behoort tot de historische gebouwen van de Stichting Huis Bergh. Deze molen is omstreeks 1450, tegelijk met de niet meer bestaande molens van ‘s-Heerenberg, Didam en Gendringen, in opdracht van Willem van den Bergh als dwangmolen gebouwd, toen hem het wind - en maalrecht was verleend. De Torenmolen, behoort met het exemplaar in Zevenaar (Buitenmolen), tot de oudste in Europa. Hij werd alle drie jaren aan een mulder verpacht en is tot 1928 regelmatig in gebruik geweest. Na 1900 kwam de molen door verkoop in particuliere handen en werd in 1928 te koop aangeboden voor de sloop. De laatste grote restauratie aan de Grafelijke Torenmolen is geweest in 2005. Het gevlucht is toen in zijn geheel vervangen en de gemetselde invaart weer in originele staat gebracht. De Torenmolen wordt geregeld ambachtelijk bemalen door molenaars.
  • De Rosmolen ziet eruit als een boerenschuur en is gebouwd in 1546 en heeft evenals de Torenmolen deel uitgemaakt van de bezittingen van de heren Van den Bergh. De molen werd in 1974 door het St. Oswaldusgilde uit Zeddam gerestaureerd en is geregeld in werking, waarbij het malen gebeurd op paardenkracht.
  • De museumboerderij ‘De Gildekaot’ in Zeddam is een initiatief van de op 18-12-1998 overleden Zeddamse ondernemer Gerrit Varwijk. Hij bouwde een boerderijtje van een type dat vroeger in het Berghse land veel voorkwam geheel in de stijl van die tijd na. In de Gildekaot is een verzameling oudheidkundige voorwerpen te zien die met het leven in vroegere tijden en met het boerenleven in het bijzonder te maken hebben.
  • Oswalduskerk, al in 1145 wordt de Zeddamse kerk schriftelijk vermeld. Waarschijnlijk is ze nog ouder en reeds gesticht ten tijde van Willibrod. De Zeddamse kerk was kerspelkerk voor de Berghse buurtschappen Braamt, Kilder, Azewijn, Lengel, Stokkum, Wijnbergen en ook ‘s-Heerenberg en Wehl. Geleidelijk werden er overal bijkapellen gesticht. Wehl is vóór 1247 een zelfstandige parochie geworden, ‘s-Heerenberg in 1399. Tegenwoordig horen naast Zeddam alleen nog Vethuizen en Vinkwijk onder de parochie Zeddam, de andere plaatsen zijn zelfstandige parochies. De toren is in de 15e of 16e eeuw verhoogd. Dit is het oudste deel. De oude tweebeukige kerk is in 1891 gesloopt - op de toren na - en in neogotische stijl herbouwd als driebeukig gebouw.
  • Huis Bergh behoort tot de grootste kastelen van Nederland. De bouwgeschiedenis gaat terug tot in de 13e eeuw. In de beginfase van de Tachtigjarige oorlog had het veel te lijden en in 1735 brandde het geheel uit. De belangrijkste, nog steeds bestaande delen dateren uit de 14e, 15e en 17e eeuw. De meest opvallende dikke ronde toren op de voorburcht van Huis Bergh staat in de uiterste zuidhoek. In vroegere tijden was de toren ingericht als gevangenis.
  • Rooms Katholieke Kerk (St. Pancratius) is eendriebeukige kruisbasiliek in neogotische trant. De kerk met haar toren vervullen een belangrijke stedenbouwkundige functie in het harmonisch geheel van het kasteel met het daar aangrenzende deel van het stadje. In 1584 werd de oude St. Pancratiuskerk, vandaag de dag de Nederlands Hervormde kerk bij het kasteel, genationaliseerd en aan de (gereformeerde) bedienden van de staat in gebruik gegeven.
  • Muntgebouw is een rechthoekig huis welke dateert uit de 16e eeuw en de oorspronkelijke zetel is van de Berghse Munt. De Munt raakte in verval, nadat in 1582 de muntslag was beëindigd. In de jaren 1968-1974 is de Munt gerestaureerd.
  • Het ´Nije Raethuijs´ is in 1531 gebouwd als opvolger van het ´Ailde Raethuijs´ in de Kellenstraat. Het was van oudsher het centrum, niet alleen van de stad maar ook van het landschap van den Berghe.
  • Boetselaersborg is in 1550 door twee bastaard zonen van Willem III Graaf van den Bergh gebouwd op fundamenten uit de 14e eeuw.

Monumenten[bewerken]

Zie ook:

Evenementen[bewerken]

Jaarlijks terugkerende evenementen in de gemeente Montferland.

Wat Waar Wanneer
Nieuwjaarsduik Didam 1 januari
Baggerloop Didam Maart
Kasteel Huis Bergh onder vuur 's-Heerenberg Medio mei
Montferland Walk Montferland Eind mei
Montferland wandeltocht Montferland Begin juni
Wielerfestival 's-Heerenberg Medio juni
Radwandertag Zeddam Begin juli
Schuttersbogenroute Didam Medio juli
Mechteld ten Ham weekend 's-Heerenberg Eind augustus
Heksentour 's-Heerenberg Eind augustus
Triathlon Stroombroek Braamt Eind augustus
Henk Lubberding Classic 's-Heerenberg Begin september
Kunst & Kunstig Zeddam 1e weekend oktober
Rock in Barg 's-Heerenberg 1e weekend oktober
Montferland Run 's-Heerenberg Begin december

Sport[bewerken]

Sport is een belangrijk instrument voor met name de volksgezondheid, jeugd- en ouderenbeleid, het sociale beleid en voor de leefbaarheid in de verschillende kernen. In de 'Nota Sportbeleid 2007-2010 gemeente Montferland' is dit uitgewerkt in het sportbeleid van de gemeente. Deze is nog steeds geldig in 2012. In de nota staat beschreven op welke wijze de gemeente de verenigingen subsidieert en stimuleert.

Externe link[bewerken]