Doesburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Doesburg
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Doesburg Wapen van de gemeente Doesburg
(Details) (Details)
Locatie van de gemeente Doesburg
Situering
Provincie Vlag Gelderland Gelderland
Coördinaten 52° 1' NB, 6° 8' OL
Algemeen
Oppervlakte 12,96 km²
- land 11,57 km²
- water 1,39 km²
Inwoners (1 januari 2014) 11.449? (990 inw/km²)
Hoofdplaats Doesburg
Belangrijke verkeersaders N317 N338
Politiek
Burgemeester (lijst) Kees Luesink (GroenLinks)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.600 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 222.000
WW-uitkeringen (2007) 25 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 6980-6984
Netnummer(s) 0313
CBS-code 0221
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.doesburg.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Doesburg
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Beluister

(info)
Topografische gemeentekaart van Doesburg, dec. 2013
Doesburg, de waag

Doesburg (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) (Nedersaksisch: Doezebarg) is een stad (hanzestad) en gemeente in de Nederlandse provincie Gelderland met 11.449 inwoners (1 januari 2014, bron: CBS). De stad is gelegen langs de Gelderse IJssel en de Oude IJssel. De gemeente Doesburg maakt deel uit van de Stadsregio Arnhem-Nijmegen.

Geschiedenis[bewerken]

Doesburg ontving stadsrechten in 1237, een jaar later dan het nabijgelegen Doetinchem. Door de strategische ligging aan de uitmonding van de Oude IJssel in deGelderse IJssel, is Doesburg lange tijd een belangrijke vestingstad geweest. Doesburg was één van de vijf stemhebbende steden binnen de Staten van het kwartier Zutphen. Tevens had Doesburg een belangrijke economische en bestuurlijke functie als hoofdstad van het Richterambt van Doesburg. De Martinikerk met de 94 meter hoge toren getuigt nog van de toenmalige voorspoed. Door allerlei oorzaken, waaronder de verzanding van de Oude IJssel, nam de welvaart in Doesburg na de 15e eeuw af.

In de Tachtigjarige Oorlog maakte Doesburg veel krijgsgeweld mee, zoals in het jaar 1572, toen de stad bezet werd door Geuzen onder leiding van Bernard van Merode en Willem IV van den Bergh van de week vóór pinksteren tot oktober. De graaf van den Bergh had eerst toegang tot de stad gevraagd, en daarop had de magistraat enige afgevaardigden naar het Hof van Gelre gezonden hoe ze zich hierover moesten gedragen, maar eer het antwoord binnen was, hadden de Geuzen de stad al ingenomen en geplunderd.[1]
Vanaf 1586 kreeg Doesburg een vast garnizoen, gestationeerd in de Mauritskazerne (nu Mauritsveld) . Op 31 juli 1606 trok de Spaanse veldheer Ambrogio Spinola op naar de stad om de Staatse veldheer Maurits van Oranje te misleiden, alsof hij Deventer wilde aanvallen, waarmee de IJssel werd bedreigd. Maurits trapte in de list en doorzag niet dat de beweging naar Doesburg een afleidingsmanoevre was; een Spaanse troepenmacht probeerde langs Almelo het Zwarte Water over te steken, maar werd verslagen in de Slag bij de Berkumerbrug. Op last van Maurits werden de Doesburger verdedigingswerken flink verbeterd en uitgebreid in de jaren 1606-1629.[2]

In 1672 werd Doesburg belegerd en veroverd door de Fransen; zij bezetten de stad tot 1674. Hierna kreeg Doesburg uitgebreide 17e-eeuwse vestingwerken naar ontwerp van Menno van Coehoorn, maar veranderde in een slaperig provinciaal vestingstadje en zou dat tot na de Tweede Wereldoorlog blijven. Dit had ook zijn voordelen, de historische binnenstad met zijn vele monumenten bleef goed bewaard. De stad werd daarom in 1974 als beschermd stadsgezicht aangewezen.

In de Tweede Wereldoorlog werd Doesburg redelijk snel ingenomen door het Duitse leger. Na ongeveer 5 jaar bezetting werd Doesburg bevrijd, helaas hebben de Duitsers de Martinikerk, de Mauritskazerne, de watertoren en de molen opgeblazen.

Omdat Doesburg tot 1923 officieel een vestingstad was, was stadsuitbreiding niet mogelijk. Na de Tweede Wereldoorlog werd de stad snel uitgebreid. De toren van de Martinikerk was in 1945 opgeblazen, maar werd in de jaren '50-'60 herbouwd. In de jaren '50 werd aan de oostelijke zijde van de stad de wijk Molenveld gebouwd. In de jaren zestig volgde de wijk De Ooi. Ten zuiden van de Oude IJssel volgden in de jaren zeventig en '80 de wijk Beinum, recent is ten zuiden van Beinum de wijk Campstede gebouwd. Aan het begin van de 21e eeuw is aan de IJsselkade een nieuwe woonwijk verrezen van 44 woningen en 124 appartementen onder architectuur van de Italiaanse architect Adolfo Natalini. In 2007 is daar begonnen met de bouw van een hotel met appartementen.

Bekende Doesburgers[bewerken]

Doesburg heeft verscheidene vaderlandse figuren binnen haar muren gekend waaronder zeeheld Jan van Kinsbergen, de ontdekkingsreiziger Robert Jacob Gordon, de familie Verhuell waarnaar de Verhuellweg is vernoemd (en niet Verheulsweg zoals elders in de gegevens over Doesburg staat vermeld). [3]

Andere bekende figuren uit Doesburg zijn politicus Clemens Cornielje, zoon van de oud-burgemeester van de voormalige gemeente Angerlo. Voormalige inwoners van Doesburg die nu burgemeesters zijn: Niels Joosten (Brummen, inmiddels van Doetinchem), Elbert Roest (Laren, N-H), Henk Aalderink (Bronckhorst) en Arno Frankfort (Veghel) - de laatste twee genoemden waren elkaars buren in de straat Molengaarde in de wijk Beinum. Verder zijn de oud-profvoetballers Paul Bosvelt, Rob Das en Bas Leferink afkomstig uit Doesburg, evenals de modeontwerper Hans Ubbink en Gerard Ubbink. Voormalig Tweede Kamerlid Agnes Kant was tot 1998 op lokaal niveau politiek actief in Doesburg en woont daar nog steeds. Ad van den Brink is woonachtig in Doesburg.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Monumenten[bewerken]

Doesburg telt meer dan 150 rijksmonumenten, 6 gemeentelijke monumenten en andere bezienswaardigheden, zie de

Toerisme[bewerken]

Ten noorden van Doesburg bevinden zich diverse campings waar in het seizoen ruim 4000 bezoekers verblijven. Ook de historische binnenstad met diverse musea en vele monumenten trekt ieder jaar weer duizenden toeristen. Grote toeristentrekkers zijn de Gildehof, de Doesburgse Mosterdfabriek en 'De Waag', naar verluidt de oudste horecagelegenheid van Nederland.

Economie[bewerken]

Industrie[bewerken]

Aan de noordzijde van de stad, parallel aan de N317, ligt het bedrijventerrein Verhuellweg. Ten oosten van de wijk Beinum, naast de provinciale weg N338, liggen de bedrijventerreinen Beinum-Oost en Beinum-West. Langs de Gelderse IJssel is een ijzergieterij gevestigd.

Winkelen[bewerken]

In de binnenstad bevinden zich winkels die op vrijdagavond koopavond hebben.

weekmarkt is er op woensdagmorgen van 08.30 tot 12.30 uur en voedingsmarkt op zaterdagmorgen van 08.00 tot 15.00 uur. Beide markten vinden plaats op het plein bij de Martinikerk.

Evenementen[bewerken]

Doesburg is jaarlijks het decor voor enkele grote evenementen. Naast de Doesburgse koninginnedag die uit de wijde omgeving bezoekers trekt, is er ieder jaar in mei een grote fotograficabeurs, in juni is er een kermis, in juli de braderie en straattheaterfestival Doesburg Binnenste Buiten (het grootste gratis evenement van oost-Gelderland),[4] in november is ieder jaar de intocht van St. Nicolaas aan de grote nieuwe IJsselkade van Doesburg.

Naast deze evenementen vindt begin juni de Hanzefeesten en Sint-Maartensmaaltijd plaats. Tijdens dit gecombineerde evenement wordt de historische binnenstad omgetoverd in een middeleeuws tafereel en worden oude ambachten gedemonstreerd. In de Martini-kerk vindt de traditionele Sint Maartensmaaltijd plaats, terwijl op het kerkplein een curiosamarkt gehouden wordt. De maaltijd wordt georganiseerd door de Stichting Manifestaties Martinikerk Doesburg (SMMD) en de Hanzefeesten door de stichting Hanzefeesten Doesburg.[5] Al deze activiteiten zijn gratis toegankelijk.

Onderwijs[bewerken]

  • ODBS de Wetelaar
  • Montessorischool Anne Frank
  • Basisschool de Horizon
  • Basisschool de Ark

Politiek[bewerken]

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Doesburg bestaat uit 15 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010 2014
Stadspartij Doesburg - - 2 3 3
SP 4 5 6 4 3
D66 2 1 1 1 2
PvdA 3 3 3 2 2
CDA 3 3 1 2 2
VVD 3 3 2 2 2
GroenLinks - - - 1 1
Totaal 15 15 15 15 15

College van B & W[bewerken]

Het College van Burgemeester en Wethouders bestaat in het begin van 2010 uit burgemeester Kees Luesink (Groenlinks) en drie wethouders, van SP, Stadspartij Doesburg en D66.

In april 2013 heeft de SP haar wethouder teruggetrokken en is uit het college gestapt.

Per 13 mei 2013 bestaat het College van Burgemeester en Wethouders uit burgemeester Kees Luesink (Groenlinks) en vier wethouders, van Stadspartij Doesburg, VVD, PvdA en D66.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Doesburg is bereikbaar via A348 en de N317.

Doesburg is per bus bereikbaar met Arriva en Breng via:

  • Lijn 26 Arnhem - Velp - Doesburg - Dieren
  • Lijn 27 Arnhem - Velp - Latum/Giesbeek - Doesburg - Keppel - Doetinchem
  • Lijn 29 Arnhem - Velp - Rheden - Doesburg - Keppel- Doetinchem
  • Lijn 64 Zevenaar - Didam - Angerlo - Doesburg
  • Lijn 65 Westervoort - Lathum - Giesbeek - Angerlo - Doesburg

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
       Bronckhorst 
 Rheden  Brosen windrose nl.svg   
 Zevenaar       

Foto's[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. R. W. Tadama Geschiedenis der Stad Zutphen, van de vroegste Tijden tot 1795 (1856). Arnhem: Nijhoff/Zutphen: Thieme.
  2. Historisch Doesburg. Vestingwerken.
  3. Prof. dr. L. Turksma heeft over Maurits Verhuell, zoon Alexander en oom Carel Hendrik Ver Huell (admiraal van Napoleon) gepubliceerd. (Q.R.M. Ver Huell Levensherinneringen 1787-1812, ISBN 90-75879-01-6).
  4. Doesburg Binnenste Buiten
  5. Doesburgse Hanzefeesten