Fractie (politiek)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een fractie is een deel van een gekozen volksvertegenwoordigend orgaan, in jargon het gremium genoemd, dat tot een en dezelfde politieke partij of stroming behoort (bijvoorbeeld alle leden van één politieke partij in de gemeenteraad of de tweede kamer). Het woord fractie komt uit het Latijn (frangere, breken).

Fractie dient niet te worden verward met factie.

Bijna alle landen met een democratisch bestel kennen in hun verkozen raden fracties of vergelijkbare groeperingen.

Nut van fracties[bewerken]

Een fractie is eigenlijk niet anders dan een afspraak tussen mensen die een politiek ambt bekleden. Met elkaar wordt afgesproken gezamenlijk op te trekken, het werk te verdelen en discussie te voeren. Het is bijvoorbeeld voor één volksvertegenwoordiger heel lastig om een hele regering te controleren. Met een paar verwante zielen kan het werk verdeeld worden; de een doet buitenlands beleid, de ander doet onderwijs en een derde zorgbeleid.

Ook zijn fracties een manier om de politieke besluitvorming te vergemakkelijken. Als er binnen fracties is afgesproken om in principe bij stemmingen gelijk te stemmen, dan kan een parlement dat bestaat uit een aantal fracties vrij snel tot overeenstemming komen. Een besluit kan vaak makkelijker genomen worden omdat er slechts een compromis nodig is tussen de standpunten van een klein aantal fracties, in plaats van tussen alle individuele parlementsleden.

Nadelen van fracties[bewerken]

Fracties vergaderen meestal niet in de openbaarheid, in tegenstelling tot het bestuurslichaam waarin ze zitting hebben. Zo kunnen politieke stellingen al betrokken worden voordat het openbaar debat in een parlement is gevoerd. Dit wordt ook wel een onderdeel van achterkamertjespolitiek genoemd. Een fractie heeft na intern beraad een positie ingenomen en is dan vaak niet meer in staat water bij de wijn te doen, omdat bijvoorbeeld het compromis in de fractie al heel veel moeite had gekost.

Als een fractie niet in staat is een intern compromis te bereiken kan dat ook voor politieke onrust zorgen. Zo kunnen mensen vanwege meningsverschillen uit een fractie gezet worden, of kunnen fractieleden de fractiediscipline breken (ze stemmen anders dan de fractie heeft afgesproken te stemmen).

Soms wordt wel afgesproken dat fractiediscipline niet geldt en dat fractieleden vrij zijn om voor of tegen een voorstel te stemmen. Maar als gelijke stemmen cruciaal zijn voor het vinden van een meerderheid kan een enkeling die anders stemt voor grote opschudding zorgen. Een voorbeeld hiervan uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis is de Nacht van Wiegel.

Fracties in Nederland[bewerken]

Anders dan bijvoorbeeld begrippen als politieke partij en kieslijst komt het begrip fractie niet in de Nederlandse staats- en bestuursrechterlijke wetgeving voor.

In de Nederlandse Tweede Kamer zijn er meestal twee of drie fracties die de regering steunen (zij vormen de coalitie).

Fracties in Duitsland[bewerken]

Duitsland heeft fracties in de Duitse bondsdag, in de parlementen van de deelstaten en in lokale parlementen. Bijvoorbeeld in de bondsdag is geregeld dat fracties bepaalde rechten hebben die "groepen" of enkele leden niet hebben. Of een groep zich fractie mag noemen hangt van haar grootte af.

Zie ook[bewerken]