Logistiek
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Logistiek is de leer van het plannen en het effectief en efficiënt uitvoeren van bevoorrading. De hedendaagse logistiek richt zich op de organisatie, planning, besturing en uitvoering van goederenstromen, geldstromen en informatiestromen.
Inhoud
|
[bewerken] Algemeen
De logistiek beslaat het terrein van de ontwikkeling en inkoop gevolgd door de productie en distributie met het benodigde personeel naar de eindafnemer, met als doel om tegen optimale kosten en kapitaalgebruik te voldoen aan de behoeften van de markt. Distributie kan volgens de Dikke van Dale worden omschreven als: verspreiding, verdeling, uitdeling. Tevens rekent men ook de omgekeerde goederenstroom reverse logistics tot het domein Logistiek. Er is een sterke relatie met het begrip Supply chain management (SCM).
Een korte definitie van logistiek is "de juiste dingen, op de juiste tijd, op de juiste plaats, in de juiste hoeveelheden tegen optimale kosten".
Het gaat hierbij om het vinden van een evenwicht tussen vaak moeilijk verenigbare doelstellingen: enerzijds is kostenminimalisatie of een laag kapitaalgebruik gewenst, anderzijds wordt gestreefd naar maximalisatie van de klantenservice. In een snel veranderende wereld geldt voor steeds meer bedrijven dat een goede logistieke beheersing een absoluut vereiste is. Kortom: het gaat er om dat de juiste balans gevonden wordt tussen klanten en kosten.
[bewerken] Historische achtergrond
De logistiek als vakgebied is afkomstig uit de krijgswetenschap. Hierbij stond voornamelijk de effectiviteit oftewel slagvaardigheid centraal. Napoleon voerde de functie van "Maréchal de Logis" in. Deze man was belast met het zoeken van onderkomens voor de troepen. Hieruit is het woord logistiek voortgekomen. Het heeft dus niets met logisch of logica te maken. Bij het uitvoeren van een militaire expeditie is het belangrijk dat de fronttroepen tijdig worden voorzien van nieuwe munitie, verse rantsoenen, brandstof, medische voorraden en reserveonderdelen. Omdat zelfs het sterkste leger het niet lang volhoudt als het voedsel of de wapens opraken, kon het tijdig aanvoeren van goederen de uitkomst van een oorlog bepalen.
[bewerken] Oudheid
[bewerken] Logistieke belang
Tijdens de Trojaanse Oorlog gingen er volgens Homerus 1200 Griekse schepen naar Troje. Voor deze oorlog konden de Grieken echter niet genoeg voedsel en geld meenemen. Om die reden moesten zij ter plekke voedsel verbouwen en plundertochten houden. Door deze voedselproblemen konden de Grieken niet genoeg mensen stationeren waardoor de beslissende slag niet toegebracht kon worden aan de Trojanen. Hierdoor duurde de oorlog met tien jaar, lang. De Griekse historicus Thucydides (460 v.Chr. - 400 v.Chr.) beschreef dit en besefte het belang van de aan- of afwezigheid van een goede logistieke voorbereiding bij oorlogen.[1]
Maar er is ook bewijs dat men nog vroeger al het belang inzag van een goede logistiek. In het epos van Homerus staan verzen over het nieuwe schild van Achilles. Daarin worden de reliefs beschreven. Het gaat over een belegerde stad, waarvan de inwoners niet een uitval doen op het vijandige kamp. In plaats daarvan doen zij een aanval op de kudde schapen en runderen in het veld. Blijkbaar hadden de belegerden door wat het belang was van deze kuddes. Dit werd niet alleen door de belegerden gerealiseerd. De belegeraars probeerden uit alle macht hun voedselvoorziening te redden, aldus Homerus.[2]
De eerste grote militaire campagne in de oudheid was tijdens de Perzische oorlogen. De Perzische koning Xerxes I trok in het jaar 480 v. Chr. met waarschijnlijk 100.000 soldaten naar een aantal Griekse steden. Door de omvang van het leger was de bevoorrading alleen mogelijk via het water, omdat het over de weg veel moeilijker was in die tijd. Daarom trok het leger langs de kust vergezeld door een vloot oorlogsschepen en vrachtschepen. Na een verloren zeeslag bij Salamis moest de Perzische koning zich terugtrekken, omdat hij bang was dat de verbindingen zouden worden afgesneden. Een restant van het Perzische leger werd verslagen, omdat zij, door de moeilijker geworden bevoorrading, waren gedwongen strijd te leveren op een voor hen ongunstig gebied.[3]
[bewerken] Bronnen
Over het algemeen zijn er weinig gegevens bekend over de militaire logistiek in de oudheid. Ondanks de grote belangstelling van antieke schrijvers voor de oorlogvoering en de inzicht in het belang van logistiek. Zelfs in de militaire handboeken, geschreven in de oudheid die bewaard zijn gebleven staat niet de logistieke organisatie beschreven. Toch kan er uit de verhalen van Romeinse en Griekse historici gedeeltelijk opgemaakt worden hoe de logistiek was geregeld. Dit werd voornamelijk vermeld wanneer dit een beslissende invloed had bij een veldslag. Ook schrijvers met een grote militaire ervaring beschreven deels de logistiek. Vooral in het werk van Julius Caesar, over de Gallische oorlog en de burgeroorlog is veel gedetailleerde informatie te vinden over de logistiek. De oorlogen die hij voerde waren ver van Rome waardoor een goede bevoorrading geen gemakkelijke opgave was. Door deze problemen te beschrijven wilde Caesar dat hij werd gezien als een goede bevelhebber die zorgvuldig zijn veldtochten voorbereidde.[4]
[bewerken] Napoleontische tijd
Napoleon kampte met logistieke problemen tijdens de Russische veldtocht van zijn "Grande Armée". Napoleon gebruikte normaal marketentsters om te kunnen voorzien in zaken als voedsel, kleding en wapens voor de soldaten. Deze dames omringden zichzelf door boevenbendes. Deze groep reisde mee met het leger en plunderde en bestal boeren in de omgeving om daarna de waren te verkopen aan het leger. Maar deze techniek kon niet toegepast worden op de dunbevolkte en arme Russische vlaktes. Napoleon Bonaparte zag dit probleem in en breidde daarom op de vooravond van de aanval het bevoorradingssysteem van het "Grande Armée" sterk uit. Ook verplichtte het probleem hem de veldtocht uit te stellen tot de oogst.
[bewerken] Tweede Wereldoorlog
Deze logistieke problemen kwamen ook duidelijk naar voren in de Tweede Wereldoorlog waarin het Duitse leger bij het Oostfront zijn opmars in 1941 moest staken. Hierdoor kreeg het Rode Leger van de Sovjets tijd om zijn verdediging te reorganiseren en het volgende jaar de tegenaanval in te zetten.
[bewerken] Statistic Inventory Control (SIC)
Tijdens de Tweede Wereldoorlog met grote logistieke operaties als Market Garden werd de logistiek flink toegepast en ook nog uitgebreid met operationeel onderzoek. Pas na de Tweede Wereldoorlog kwam logistiek als commercieel middel tot zijn recht. Naast slagvaardigheid of effectiviteit is de efficiëntie toen pas goed een rol gaan spelen. Voorraadbeheer werd gestart. Dat werd eerst met de kaartenbak gedaan (Cardex). Parallel aan de opkomst van de computer zag men de logistiek ook gaan verbeteren. Zo ontstond statistic inventory control (SIC). Dit was een methode waarmee op basis van de historie uit de kaartenbak berekend kon worden wat de optimale seriegrootte moest worden. Dit noemt men ook wel de economic order quantity (EOQ). Hierbij wordt ook wel de formule van Camp gebruikt.
[bewerken] Material Requirement Planning I (MRP I)
Rond 1975 wordt het Material Requirements Planning-concept (MRP I) geïntroduceerd. Bij MRP I wordt aan de hand van stuklijsten (Bill Of Material, BOM) en geprognosticeerde vraag naar producten via het hoofdproductieplan (Master Production Schedule, MPS) berekend welke productieorders en inkooporders te verwachten zijn. De gevolgen van iedere wijziging in de geprognosticeerde vraag (meer of minder orders dan verwacht) kan meteen in het MPS en in het inkoopproces (aanvoer van grondstoffen/materialen) worden verwerkt.
[bewerken] Manufacturing Resource Planning II (MRP II)
Eind jaren 70 wordt Manufacturing Resource Planning (MRP II) geïntroduceerd. Naast het plannen van het materiaal wat bij MRP I gebeurt, worden bij MRP II ook andere kritische productiefactoren gepland zoals machines en mensen. Want gebleken was dat de beschikbaarheid van voldoende grondstoffen nog niet leidt tot tijdige productie als er geen mensen of machines zijn om de grondstoffen in eindproducten om te zetten. Dit concept betreft dus een uitbreiding van MRP I tot een meer integraal plannings- en besturingsconcept. MRP II houdt (bijvoorbeeld via Rough Cut Capacity Planning) ook rekening met capaciteiten van bijvoorbeeld mensen en machines. Op die manier ontstond MRP II.
Of bij de productie in een industriële onderneming gebruik gemaakt kan worden van MRP I dan wel van MRP II wordt bepaald door de plaats van het klantenorderontkoppelpunt op het totale traject van de goederenstroom.
[bewerken] Enterprise Resource Planning (ERP)
MRP II werd later uitgebreid met financiële mogelijkheden. Dit noemt men ook wel een ERP-systeem. In de laatste jaren is de functionaliteit van ERP-systemen drastisch uitgebreid met bijvoorbeeld customer relation management (relatiebeheer en verkoopondersteuning), Supply Chain Management, WorkFlowManagement, enzovoorts. Deze tendens zet zich nog steeds voort; de ERP-systemen breiden zich steeds verder uit. Vrijwel alle bedrijfsfuncties worden inmiddels ondersteund.
[bewerken] Advanced Planning & Scheduling (APS)
Advanced Planning & Scheduling is een computergestuurd planningssysteem. Een APS-applicatie wordt vaak aan een ERP-programma gekoppeld, om zo de planning te maken.
Een APS-systeem rekent de meest optimale planning uit, op basis van restricties (constraints) die door het systeem gegeven worden.
[bewerken] Aspecten
In handel en industrie gaat het bij logistiek onder meer om:
- aanvoer van grondstoffen en onderdelen, in aangepaste verpakking,
- transporteren van goederen binnen een bedrijfslocatie,
- magazijn- en voorraadbeheer,
- productieplanning,
- vervoeren van producten naar distributieknooppunten, en vandaar naar detailhandel en eindgebruikers,
- het plannen en voorbereiden van deze goederenstromen.
[bewerken] Ontwikkelingen
Logistiek speelt op de volgende veranderingen in:
- Toenemende internationalisering, veelal gepaard gaande met schaalvergroting en concentratie van productie- en distributieactiviteiten;
- Toenemende mate van uitbesteding van niet-kerntaken; veelal horen logistiek relevante functies, zoals transport en opslag, daartoe.
- Vrachtuitwisseling wordt steeds vaker toegepast ten einde kostenvoordelen te halen.
Bronnen
VoetnotenLiteratuur
|
| Gerelateerde onderwerpen |
|---|
|
kunstwerk · logistiek · openbaar vervoer · transport · verkeer · verkeersinfrastructuur · verkeersbord · verkeerskunde · verkeersregel · verkeersveiligheid · vervoer · vervoermiddel · vervoersrecht · weg · wegverkeer |
