Perzische Oorlogen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De Perzische Oorlogen zijn twee oorlogen tussen de Perzen en de Griekse stadstaten, in de 5e eeuw v.Chr.. Deze oorlogen spelen nog altijd een rol in het Griekse nationale en in het Europese bewustzijn, want destijds bereikten de stadstaten een mate van samenwerking die ervoor en erna nooit vertoond is. Zij vormden nog geen Griekse natie maar waren elkaars traditionele rivalen.

De beschrijving van deze oorlogen door Herodotus wordt ook wel beschouwd als het begin van de geschiedschrijving. Eerdere beschrijvingen van oorlogen in de Klassieke Oudheid, zoals in de Ilias, hadden nog een sterk mythisch karakter. Er is enige discussie mogelijk over wanneer deze oorlogen begonnen, maar gewoonlijk worden als beginjaar 490 v.Chr. en als eindjaar 479 v.Chr. aangehouden.
In dit conflict kwamen twee sterk verschillende partijen tegenover elkaar te staan. Aan de ene kant de Griekse wereld, een verzameling van verspreide en zelfstandig opererende, betrekkelijk kleine poleis (stadstaten), waarvan Athene zelfs een democratische bestuursvorm had. Aan de andere kant het uitgestrekte, centraal bestuurde Perzische Rijk, waarin autocratische Perzische koningen met harde hand de veroverde gebieden onder controle hielden. Aan de ene kant de kleine landlegers van de Griekse poleis, gerekruteerd uit de eigen burgers, aan de andere kant het immense leger van de Perzen, een heterogene verzameling troepen geleverd door de veroverde volkeren. Athene had de grootste marine, die het op moest nemen tegen de Perzische vloot, die als hoofdtaak de logistieke ondersteuning van het Perzische leger had.

De beschrijving van deze oorlogen door Herodotus wordt ook wel beschouwd als het begin van de geschiedschrijving. Eerdere beschrijvingen van oorlogen in de Klassieke Oudheid, zoals in de Ilias, hadden nog een sterk mythisch karakter. Er is enige discussie mogelijk over wanneer deze oorlogen begonnen, maar gewoonlijk worden als beginjaar 490 v.Chr. en als eindjaar 479 v.Chr. aangehouden.

In dit conflict kwamen twee sterk verschillende partijen tegenover elkaar te staan. Aan de ene kant de Griekse wereld, een verzameling van verspreide en zelfstandig opererende, betrekkelijk kleine poleis (stadstaten), waarvan Athene zelfs een democratische bestuursvorm had. Aan de andere kant het uitgestrekte, centraal bestuurde Perzische Rijk, waarin autocratische Perzische koningen met harde hand de veroverde gebieden onder controle hielden. Aan de ene kant de kleine landlegers van de Griekse poleis, gerekruteerd uit de eigen burgers, aan de andere kant het immense leger van de Perzen, een heterogene verzameling troepen geleverd door de veroverde volkeren. Athene had de grootste marine, die het op moest nemen tegen de Perzische vloot, die als hoofdtaak de logistieke ondersteuning van het Perzische leger had.

Tweede Perzische Oorlog[bewerken]

De Tweede Perzische Oorlog begon in 480 v.Chr.. Opnieuw trok een groot Perzisch leger op tegen de Grieken onder leiding van koning Xerxes I, de zoon van Darius I. Het leger stak de Hellespont over en marcheerde zuidwaarts, richting Athene. Dit leidde tot een zeldzame saamhorigheid onder de Griekse stadstaten, waarbij het maritiem sterke Athene en het vooral te land zeer krijgshaftige Sparta de hoofdrol speelden. Na een onverwacht zwaarbevochten overwinning op de Spartanen in de Slag bij Thermopylae, ten noorden van Athene, marcheerden zij op naar het tijdig geëvacueerde Athene, dat zij verwoestten. Na een nederlaag ter zee in de Slag bij Salamis (480 v.Chr.) hield koning Xerxes het voor gezien. Hij liet een zo eervol mogelijke afronding van de oorlog over aan zijn legerleider Mardonius en ging zelf terug naar huis. Mardonius werd echter in 479 v.Chr. definitief te land verslagen tijdens de Slag bij Plataeae. De Ionische steden werden bevrijd na een laatste Griekse overwinning op de westkust van Klein-Azië, in de Slag bij Mycale in hetzelfde jaar. Daarbij werden de resten van de Perzische vloot vernietigd. De Ioniërs werden bondgenoten van de Atheners.

De oorlog tussen Athene en Perzië ging officieel tot 449 v.Chr. door. Toen erkenden de Perzen de zelfstandigheid van de Griekse poleis in Klein-Azië en dit betekende het einde van het conflict. Confrontaties kwamen nog spaarzaam voor. De Perzen vielen de Grieken nooit meer op eigen terrein aan. Ze boekten nog wel veel successen door de Griekse stadstaten tegen elkaar uit te spelen.