Jacob Zuma

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jacob Zuma
Jacob Zuma, 2009 World Economic Forum on Africa-10.jpg
4e President van Zuid-Afrika
16e Staatshoofd van Zuid-Afrika
Ambtstermijn vanaf 9 mei 2009
Voorganger Kgalema Motlanthe
Geboren 12 april 1942
Geboorteplaats Nkandla, Natal, Zuid-Afrika
Politieke partij ANC
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Jacob Gedleyihlekisa Zuma (Nkandla, KwaZoeloe-Natal, Zuid-Afrika, 12 april 1942) is sinds 9 mei 2009 de president van Zuid-Afrika. Tijdens de verkiezingen van 22 april 2009 kwam zijn partij, het Afrikaans Nationaal Congres (ANC) als grootste partij uit de bus. Op 6 mei 2009 werd hij door het parlement gekozen als president, en hij werd op zaterdag 9 mei 2009 als zodanig beëdigd.[1][2]

Biografie[bewerken]

Jacob Zuma behoort tot de grootste zwarte bevolkingsgroep van Zuid-Afrika, de Zoeloes, in tegenstelling tot de voormalige presidenten Mbeki en Nelson Mandela die tot de Xhosa behoren. Zuma is sinds 1959 lid van het ANC en behoorde in zijn beginjaren tot de gewapende militie van het ANC, de Umkhonto we Sizwe. In 1963 werd hij gearresteerd en hij zat tien jaar gevangen op Robbeneiland. Na zijn vrijlating was Zuma eerst ondergronds actief voor het ANC in Zuid-Afrika. In 1975 verliet hij Zuid-Afrika en ging in ballingschap, eerst naar Swaziland en Mozambique, later naar Zambia. In 1990 keerde hij terug naar Zuid-Afrika waar hij deelnam aan de onderhandelingen tussen het ANC en de blanke regering van De Klerk. In hetzelfde jaar werd hij voorzitter van de plaatselijke afdeling van het ANC in Natal. In 1997 werd hij vicevoorzitter van het ANC, sinds december 2007 is hij voorzitter van het ANC.[3] Zuma werd in 1999 door Thabo Mbeki tot vicepresident van Zuid-Afrika benoemd, in juni 2005 moest hij aftreden wegens verdenking van corruptie.

Jeugdjaren[bewerken]

Zuma is op 12 april 1942 in Nkandla geboren en bracht zijn kinderjaren door in KwaZoeloe-Natal (Zoeloeland) en de stad Durban. Zijn vader was politieagent en stierf toen Zuma drie jaar oud was. Zuma ging op 15-jarige leeftijd werken als herder, hij heeft geen enkele formele opleiding genoten. Zuma behoort tot de Msholozi-stam.[4]

Lid van het ANC[bewerken]

In 1959, op 17-jarige leeftijd, sloot hij zich aan bij het ANC, dat in 1960 verboden werd. In 1962 werd Zuma lid van de bewapende tak van het ANC: Umkhonto we Sizwe. Hij werd in 1963 gevangengenomen, samen met nog 45 leden van de Umkhonto we Sizwe. Zuma werd schuldig bevonden aan een samenzwering tegen de regering en tot tien jaar gevangenisstraf veroordeeld. Deze straf zat hij uit op Robbeneiland, waar in die tijd ook Nelson Mandela gevangen zat. Na zijn vrijlating werkte hij ondergronds voor het ANC in de provincie Natal. In 1975 verliet hij Zuid-Afrika en koos voor ballingschap in Swaziland en later in Mozambique. In 1977 kwam hij in de top van het ANC terecht, hij was onder andere afgevaardigde van het ANC in Mozambique. In januari 1987 werd Zuma door Mozambique tot ongewenste persoon verklaard doordat het Botha-regime druk uitoefende op Mozambique. Zuma verkaste naar Zambia waar hij door het ANC werd benoemd tot hoofd van de ondergrondse beweging van het ANC aldaar. In februari 1990 werd het ANC weer toegestaan, Zuma keerde terug naar Zuid-Afrika om te onderhandelen met de regering van De Klerk. In datzelfde jaar werd hij gekozen tot voorzitter van het ANC in de provincie Natal waar hij een leidende rol speelde in het beteugelen van het geweld tussen het ANC en de Inkatha Vrijheidspartij.[5]

Vicepresident van Zuid-Afrika[bewerken]

In 1994 vonden in Zuid-Afrika de eerste gemengde verkiezingen plaats, waaraan ook zwarten mee mochten doen. Zuma werd aangesteld als lid van het comité voor economische zaken en toerisme. In 1997 werd hij vicevoorzitter van het ANC. In juni 1999 werd Zuma door president Thabo Mbeki benoemd tot vicepresident van Zuid-Afrika. Als vicepresident trok Zuma veel buitenlandse contacten naar zich toe, ook was hij betrokken bij de Afrikaanse Unie en bemiddelde hij bij Afrikaanse conflicten. Op 18 april 2002 werd in Zuid-Afrika op initiatief van Zuma de 'Morele Heropbouwbeweging' opgericht.[6] Doel van de beweging was ethiek terug te brengen in de samenleving en het aantal misdrijven te verminderen. Volgens Zuma was ethiek geen taak van de regering, maar van elk lid van de samenleving.[7] Het feit dat Zuma dit initiatief leidde, stuitte in Zuid-Afrika op verzet. Men achtte Zuma, die toen al onder vuur lag wegens o.a. corruptie en die er meerdere vrouwen op nahield, niet de meest geëigende persoon voor het propageren van ethiek.[8]

Corruptieschandaal[bewerken]

Zuma is erg populair bij de zwarte bevolking in Zuid-Afrika. Ondanks die populariteit is Zuma niet onomstreden, hij raakte verwikkeld in verschillende corruptieschandalen. Tot op heden is hij hiervoor veroordeeld noch vrijgesproken. In oktober 2000 vroeg het Openbaar Ministerie van Zuid-Afrika toestemming van Mbeki om een onderzoek te starten naar Zuma en de met hem bevriende zakenman Schabir Shaik. Deze Shaik was tevens financieel adviseur van Zuma. Shaik en Zuma werden verdacht van corruptie. Zuma en Shaik kenden elkaar uit 1994: het einde van de apartheid en de start van de ANC-regering. Shaik had altijd goede contacten onderhouden met de voorheen blanke regering en zocht nieuwe invloedrijke contacten binnen het ANC, dit contact vond hij in Zuma. Vermoed werd dat Zuma zorgde voor overheidsopdrachten voor de firma's van Shaik: Nkobi Holdings en Thomson Holding en dat Shaik Zuma hiervoor betaalde. Het proces startte in oktober 2004. Er werden inderdaad overboekingen gevonden van Shaik naar Zuma, maar Shaik ontkende alle aantijgingen en zei dat het renteloze leningen betrof, over ander overboekingen zei hij dat het om foute overschrijvingen ging. Op 2 juni 2005 werd Shaik schuldig bevonden aan corruptie en veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf.

Aftreden als vicepresident[bewerken]

Hoewel het proces niet tegen Zuma gericht was, ontstond er veel commotie rond zijn persoon. Op 14 juni 2005 werd Zuma door president Mbeki 'van al zijn verantwoordelijkheden als vicepresident ontheven'. Het ontslag van Zuma is door politiek waarnemers verschillend geïnterpreteerd. Vele - vooral buitenlandse waarnemers - zagen het ontslag van Zuma als een teken dat de Zuid-Afrikaanse regering serieus korte metten wilde maken met (interne) corruptie. Anderen zagen het ontslag van Zuma als een manier van Mbeki en de zijnen om van Zuma af te komen. Zuma vertegenwoordigt de linkervleugel binnen het ANC, terwijl Mbeki meer liberaal en marktgericht denkt. Door Zuma buitenspel te zetten had Mbeki de handen vrij voor hervormingen.

Vervolging wegens corruptie[bewerken]

Kort na zijn aftreden werd Zuma aangeklaagd wegens corruptie.[9][10] De corruptiezaak werd uiteindelijk niet doorgezet. Zuma zou bewijsmateriaal hebben verduisterd, bewijsmateriaal dat het Openbaar Ministerie nodig had om de vervolging rond te krijgen. Het Openbaar Ministerie vroeg om uitstel, maar kreeg dit niet. Op 20 september 2006 werd de zaak tegen Zuma ongeldig verklaard en van de rol geschrapt door rechter Herbert Msimang omdat het proces te lang duurde en uitstel niet meer mogelijk was.[11] Zuma's verdediging vroeg de rechter te bepalen dat Zuma nooit meer voor deze zaak vervolgd kon worden. Dit verzoek is door de rechter geweigerd.

Na zijn aftreden en tijdens het proces bleef vooral de linkervleugel van het ANC en de jeugdbeweging van het ANC Zuma steunen. Die steun uitte zich bijvoorbeeld in zijn herbenoeming tot vicepresident van het ANC.

Verkrachtingszaak[bewerken]

Op 6 december 2005 werd Zuma door Fezeka Kuzwayo, een seropositieve vrouw, aangeklaagd wegens verkrachting.[12] Kuzwayo is de dochter van een overleden vriend van Zuma, ze beschouwde Zuma als haar tweede vader. Bij de rechtszaak verklaarde Zuma dat hij weliswaar gemeenschap had gehad met Kuzwayo, maar dat de gemeenschap met wederzijds goedvinden had plaatsgevonden[13][14] en dat hij nadien een douche genomen had om de kans op een aids-besmetting te verkleinen.[15] Op 8 mei 2006 werd Zuma in deze zaak vrijgesproken, de rechter achtte de aantijgingen van Kuzwayo niet boven alle twijfel verheven. Volgens de rechter zou Kuzwayo ook een dubieuze seksuele geschiedenis hebben.[16] Zuma kreeg wel van de rechtbank te horen dat hij onverantwoordelijk gehandeld had door zonder condoom gemeenschap te hebben met een hiv-positieve vrouw. Fezeka Kuzwayo werd na haar aanklacht dermate zwaar bedreigd door Zuma-aanhangers dat zij Zuid-Afrika ontvluchtte en in augustus 2006 in Nederland politiek asiel vroeg en kreeg.[17]

Opnieuw aangeklaagd wegens corruptie[bewerken]

Het Openbaar Ministerie zette de corruptiezaak tegen Zuma door. Op 28 december 2007 werd Zuma gedagvaard voor het hooggerechtshof (High Court). De aanklachten luidden: het aannemen van steekpenningen, fraude, witwas- en gangsterpraktijken. Zuma's proces vond plaats op 4 augustus 2008.[18] Het proces werd op 12 september 2008 door rechter Chris Nicholson onwettig verklaard wegens vormfouten (fouten in de procedure). Over de schuld of onschuld van Zuma werd geen oordeel geveld.[19][20] Het Openbaar Ministerie kondigde aan in hoger beroep te gaan, dat deed het Openbaar Ministerie vervolgens op 30 september 2008.[21]

Aftreden Mbeki en aantreden als president[bewerken]

In zijn uitspraak van 12 september 2008 stelde rechter Nicholson tevens dat Zuma oneerlijk behandeld was en dat politieke motieven een rol hadden gespeeld bij de beslissing Zuma aan te klagen, hij verwees daarbij naar de overwinning van Zuma op Mbeki in december 2007. De beschuldigingen van Nicholson leidden tot grote onrust binnen het ANC, waar de steun voor Zuma groter is dan voor Mbeki. De positie van Mbeki bleek onhoudbaar, op 20 september maakte Mbeki bekend dat hij in opdracht van het ANC het presidentschap neerlegde.[22][23] Op 25 september werd Mbeki opgevolgd door Kgalema Motlanthe, die het presidentsambt tot 9 mei 2009 bekleedde. Mbeki diende op 23 september een klacht in tegen het vonnis van rechter Nicholson. Hij noemt de beschuldigingen van Nicholson ongegrond en vals en eist rectificatie van het vonnis.

Zuma was kandidaat voor het ANC tijdens de verkiezingen van 22 april 2009. Het resultaat was een overwinning voor het ANC, ook al kregen ze niet de gewenste tweederdemeerderheid. Op 6 mei werd hij door het parlement verkozen als nieuwe president[24] en op 9 mei werd hij als zodanig beëdigd.

Privé-leven[bewerken]

Jacob Zuma is een polygamist en getrouwd met meerdere vrouwen. Polygynie (in tegenstelling tot polyandrie) is geaccepteerd onder Zoeloes, en sinds de invoering van de Recognition of Customary Marriages Act ook legaal erkend in Zuid-Afrika. Ondanks de cultureel geaccepteerde en legale status van polygynie wordt er ook in de Zuid-Afrikaanse media vaak (doorgaans negatieve) aandacht besteed aan de echtelijke en buitenechtelijke escapades van de President.[25][26]

  • Sizakele Khumalo, getrouwd met Zuma sinds 1959. Ze hebben geen kinderen.
  • Kate Mantsho, een stewardess uit Mozambique. Ze trouwden in 1976. Mantsho pleegde zelfmoord in 2000. Ze hebben vier kinderen.
  • Nkosazana Dlamini, Minister van Buitenlandse Zaken van Zuid-Afrika. Tijdens hun ontmoeting werkte Dlamini als verpleegster in Swaziland. Ze trouwden in 1980 en kregen vier kinderen. Dlamini en Zuma scheidden in 1998, ze noemt zichzelf nog steeds Nkosazana Zuma.
  • Nompumelelo Ntuli (MaNtuli, geb. in 1975), getrouwd op 8 januari 2008. Ze hadden al twee kinderen: Thandisiwe (2002) en Sinqobile (2006).
  • Thobeka Stacy Mabhija, getrouwd op 4 januari 2010. Ze hebben twee kinderen.
  • Gloria Bongi Ngema, getrouwd op 19 april 2012. Ze hebben één kind.

Voorts heeft Zuma ook een verloofde:

  • Swaziprinses Sebentile Dlamini, voor wie Zuma een bruidsschat (ilobolo) heeft betaald in 2002. Ze hebben geen kinderen.

Naar verluidt heeft Zuma 18 kinderen, waaronder één zoon van 30 jaar bij Minah Shongwe, de zus van rechter Jeremiah Shongwe. Shongwe vroeg om verschoning tijdens de verkrachtingszaak tegen Zuma wegens de band die beiden hebben.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. NRC Handelsblad, 6 april 2009: "Zuma gekozen als nieuwe president Zuid-Afrika"
  2. Zuma beëdigd als president Zuid-Afrika nu.nl 9 mei 2009 12:22
  3. Zuma is new ANC president, The Guardian, 18 december 2007
  4. The great Zuma debate, The Guardian, 4 december 2007
  5. Biografie van Zuma op de website van het ANC
  6. Reviewing the Moral Regeneration Movement, Crime Quarterly, maart 2005
  7. Zuma: National Conference of the Moral Regeneration Movement, Polity, 30 november 2004
  8. Statement by Raenette Taljaard, MP, 10 februari 2003
  9. SA's Zuma in the dock, BBC, 10 oktober 2005
  10. Zuma to stand trial in 2006,BBC, 12 oktober 2005
  11. Zuma corruption trial struck off the roll, SABCnews, 20 september 2006 (inmiddels bereikbaar via issafrica.org)
  12. Zuma silent on rape claims, BBC, 29 november 2005
  13. Zuma's rape accuser questioned, BBC, 7 maart 2006
  14. "Zuma denies rape allegation at trial", Boston News, 2006
  15. Zuma 'showered to avoid HIV', BBC, 5 april 2006
  16. Zuma vrijgesproken van verkrachting, NOS, 8 mei 2006
  17. Plots stond Zuma naakt voor me, Volkskrant, 3 juli 2007
  18. Zuma voor de rechter wegens corruptie, De Pers, 4 augustus 2008
  19. Zaak tegen Zuma ongeldig, Beeld, 12 september 2008
  20. Aanklacht tegen Zuma ongeldig, NRC Handelsblad, 12 september 2008
  21. Hoger Beroep tegen uitspraak Zuma-zaak, De Stentor, 30 september 2008
  22. ANC eist aftreden Mbeki, NU.nl, 20 september 2008
  23. ANC eist aftreden Mbeki, Parool, 20 september 2008
  24. Zuma nieuwe president Zuid-Afrika nu.nl, 6 mei 2009
  25. Zuma charmed wives and a nation, The Times, 19 december 2007
  26. Zuma:polygamous president-in-waiting, NewZimbabwe, 24 mei 2008
Voorganger:
Kgalema Motlanthe
President van Zuid-Afrika

2009-heden
Opvolger:
-