Etna (vulkaan)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Etna
De Etna op Sicilië
De Etna op Sicilië
Hoogte 3323 m
Coördinaten 37° 44′ NB, 15° 0′ OL
Ligging Sicilië, Italië
Type Stratovulkaan
Laatste uitbarsting 2013 (continu)
Etna (vulkaan)
Etna (vulkaan)
Etna uitbarsting september 2007
Etna uitbarsting september 2007
Global Volcanism Program, Smithsonian Institute
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen
Etna
Werelderfgoed natuur
Etna casa.JPG
Land Vlag van Italië Italië
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria viii
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 1427
Inschrijving 2013 (37e sessie)
UNESCO-werelderfgoedlijst
Etna 3DEtna 3d version2.gif

De Etna is een vulkaan aan de oostkant van het Italiaanse eiland Sicilië, in de provincie Catania en wordt nog steeds gevormd door het botsen van twee platen van de aardkorst. Hierdoor duikt de oceanische korst van de Afrikaanse Plaat onder de Euraziatische Plaat. De berg is de actiefste vulkaan van Europa.

De vulkaan wordt lokaal ook de Mongibello genoemd, naar het Italiaanse woord monte en het Arabische woord gebel wat beide 'berg' betekent. Volgens de Italiaanse schrijver Leonardo Sciascia lijkt hij op een "grote kat, die rustig ligt te spinnen en zo nu en dan even wakker wordt".

Met 3323 meter is het de hoogste berg van het eiland en de op één na hoogste vulkaan (na de Elbroes) in Europa. Het hoogst bereikbare punt is bij de Osservatore op bijna 3.000 meter, gelegen in kaal 'maanlandschap', waar de zwavelgeur merkbaar wordt.

Op 1800 meter hoogte ligt Rifugio Sapienza, een startpunt voor wandelaars en skiërs. Piano Provenzana aan de andere kant van de berg is een vergelijkbaar startpunt. Bij een aantal uitgedoofde kraters bevinden zich souvenirwinkeltjes.

De Etna bestaat uit:

  • Valle del Bove, grote kloof ontstaan door een uitbarsting
  • Krater Trifoglietto
  • Krater Mongibello

De Etna is een van de 16 Decade Volcanoes die is aangewezen door de IAVCEI in verband met zijn geschiedenis van grote uitbarstingen en de nabijgelegen bewoonde gebieden.

Type Vulkaan[bewerken]

De Etna bestaat uit twee verschillende vulkaantypes: tot ongeveer 2700 meter is de Etna een schildvulkaan, de top is een stratovulkaan.

Bij de schildvulkaan is het magma in de magmahaard dun en vloeibaar. Het kan daardoor makkelijk door spleten naar het aardoppervlak doordringen. Ook zijn de hellingen die daardoor ontstonden veel minder steil dan een stratovulkaan.

Bij een stratovulkaan is er sprake van dikkere lava. De kegelvormige toppen en kraters hebben veelal steile hellingen omdat de lava door zijn dikte minder snel wegloopt. Bij dit type kan het magma met moeite door het aardoppervlak doordringen. De druk in de magmahaard moet dan eerst hoog oplopen voordat hij barst. Hierdoor kunnen flinke lavafonteinen ontstaan.

Activiteit[bewerken]

De Etna is na de Stromboli de actiefste vulkaan van Europa en één van de actiefste van de wereld. Er komen altijd dampen vrij en geregeld zijn er uitbarstingen. Uitbarstingen zijn er geweest in onder andere 1978, 1981, 1986, 1987, 1989, 1991, 1999, 2000, 2001, 2002, 2004 en ieder jaar van 2006 tot en met 2014. Zware uitbarstingen van lang geleden waar herinneringen aan zijn, waren in 1381 en 1669 toen de lava de stad Catania bereikte. In 1669 zijn er ongeveer 25.000 mensen omgekomen door de uitbarsting. De grootste uitbarsting van de laatste honderd jaar was in 2001 die 24 dagen duurde en vele gebouwen zoals de kabelbaan verwoestte.

Het komt weinig voor dat er kort na elkaar meerdere uitbarstingen zijn, maar 2011 was een zeer actief jaar. De Etna heeft naast meerdere keren as uitstoot ook al vele malen lava gespuwd, waarvan vele malen met een lavafontein tot wel 400 meter hoog. Ook de as- en roetuitstoot gingen vele kilometers hoog de lucht in. De uitbarstingen in 2011 waren op 2 januari, 12/13 januari, 18 februari, 20 februari, 9/10 april, 12 mei, 9/10 juli, 13/14 juli, 18/19 juli, 24/25 juli, 30/31 juli, 2 augustus, 5/6 augustus. 19 september, 28 september, 8 oktober, 23 oktober en 15 november.

Vrijwel de meeste uitbarstingen van de laatste jaren (sinds mei 2007) kwamen uit de zogenaamde "pit crater" die nu de "Nieuwe Zuid-Oost Krater" genoemd wordt. Deze ligt op de flank van de oorspronkelijke zuidoost krater die begin 2007 voor het laatst uitbarstte. De nieuwe krater groeit behoorlijk snel door het grote aantal uitbarstingen. Alleen al in de periode van januari tot en met november 2011 groeide 's werelds snelst groeiende vulkanische berg op de Etna al zo'n 200 meter. De vulkanologen op de Etna verwachten dat deze nieuwe krater de oude "zuidoost krater" van 3290 meter hoog zal gaan overtreffen.

De kleine uitbarsting van 13 op 14 juli 2011 was van de "Bocca Nuova", de grootste krater van de Etna die na 10 jaar weer lava-activiteit binnen zijn 150 meter diepe krater had.

De Etna was het laatst actief op 16 juni 2014.

Bergtoppen[bewerken]

  • Monte Santa Maria 1745 m.
  • Monte Pizzillo 2414 m.
  • Monte Prumento Netto 2299 m.
  • Monte Dagalotto 2623 m.
  • Punta Lucia 2934 m.
  • Monte Etna 3250 m.
  • Monte Prumento Supino 2845 m.

De stad Catania ligt aan de voet van de vulkaan. Je kan met de bus vanuit Catania naar Rifugio Sapienza op 1800 meter, van waar een kabelbaan verder naar boven gaat tot ruim 2580 meter. Van hieraf kan je bij goed weer met 4x4 jeeps naar 3000 meter rijden door een heuvelig lavalandschap. Vanaf het eindpunt kan je diverse stukken lopen met een gids. Bijvoorbeeld naar de krater uit 2002 die toen een deel van de kabelbaan verwoestte. De directe omgeving van een kratermond wordt ook wel als een maanlandschap op aarde omschreven.

Afbeeldingen[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties