Merapi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Merapi
Merapivulkaan
Merapivulkaan
Hoogte 2968 m
Coördinaten 7° 32′ ZB, 110° 26′ OL
Ligging Midden-Java (Indonesië)
Type Actieve stratovulkaan
Laatste uitbarsting 26 oktober 2010[1]
Merapi
Merapi
Global Volcanism Program, Smithsonian Institute
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

De Merapi (2968 meter) is een vulkaan in de Indonesische provincie Midden-Java.[2] Met in 2006 83 geregistreerde uitbarstingen sinds 1768 [3] volgens het Indonesische BPPTK (het voormalige Merapi Volcano Observatory) is het de meest actieve vulkaan van het land. De naam merapi betekent berg van vuur.[4] De vulkaan ligt dicht bij de stad Jogjakarta, en duizenden mensen leven op de hellingen ervan, in dorpen die op hoogten tot 1700 meter boven zeeniveau liggen. Vanwege de grote dreiging die de vulkaan oplevert voor bevolkte gebieden, wordt de Merapi tot de 16 gevaarlijkste vulkanen ter wereld gerekend.[5]

De Merapi is een van de 16 Decade Volcanoes die zijn aangewezen door de IAVCEI in verband met haar geschiedenis van grote uitbarstingen en de nabijgelegen bewoonde gebieden.[6]

Etymologie[bewerken]

De naam Merapi is afgeleid van het Javaanse meru (berg) en api (vuur). Zoals het Indonesische woord voor vulkaan, gunung api (letterlijk vuurberg) is dit een beschrijvende naam van wat een vulkaan is. De Meru is een berg uit de Hindoeïstische mythologie, waar later onder meer in het Javaanse een generiek woord voor 'berg' van is afgeleid. In Indonesië wordt de vulkaan doorgaans aangeduid met "Gunung Merapi". Er zijn meerdere vulkanen met een soortgelijke naam, zoals de Marapi op Sumatra.

Geologische geschiedenis[bewerken]

De Merapi is de jongste van een groep vulkanen op Zuid-Java. Hij bevindt zich op een zone waar de Indische plaat en de Australische plaat onder de Sunda plaat, een deel van de Euraziatische plaat, schuiven.[7] Uitbarstingen in het gebied van de Merapi begonnen ongeveer 400.000 jaar geleden.[8]

Gewoonlijk vinden iedere twee tot drie jaar kleine uitbarstingen plaats, en grotere uitbarstingen ongeveer iedere 10-15 jaar. Belangrijke uitbarstingen, die doorgaans vele mensenlevens eisten, hebben plaatsgevonden in de jaren 1006, 1786, 1822, 1872[9] (de krachtigste uitbarsting van de recente geschiedenis)[10] en 1930 (13 dorpen werden verwoest en bijna 1400 mensen gedood).[1]

Een zeer grote uitbarsting in 1006 bedekte heel Midden-Java met vulkanische as. Deze vulkanische verwoesting wordt wel als oorzaak gezien van het einde van het hindoekoninkrijk Mataram en zijn cultuur.[11]

Recente uitbarstingen[bewerken]

Satellietfoto van de Merapi. In aug. 2003 genomen door NASA

De jaren vanaf 1992[bewerken]

De recentste actieve periode van de vulkaan begon in 1992 en duurde tien jaar voort. Onder andere in november 1994 was er een grote uitbarsting. Een wolk gloeiend gas verbrandde toen 60 mensen.

Uitbarstingen in 2006[bewerken]

Satellietfoto van de Merapi. Op 15 juni 2006 genomen door NASA

Op 20 maart 2006 was de vulkaan in het nieuws, vanwege de dreiging die uitging van vernieuwde activiteit. Op 21 april 2006 worden uit voorzorg honderden mensen geëvacueerd. Een uitbarsting wordt ieder moment verwacht. Na de eerste eruptie van dinsdag zijn meer dan vijftigduizend mensen geëvacueerd. Hoofd-vulkanoloog Subandrio zei zaterdag dat het ergste misschien nog moet komen. De uitbarstingen hebben tot nog toe 38 levens geëist, terwijl Indonesië ook nog kampt met de gevolgen van een tsunami, die bijna 450 mensen het leven kostte.

Op 13 mei 2006 werd door de Indonesische regering een 'code rood'-waarschuwing afgegeven, waarbij een uitbarsting binnen 24 uur wordt verwacht. Alle omwonenden worden verplicht geëvacueerd.

Op 15 mei 2006 kwam de Merapi tot uitbarsting. Twee dagen later, op 17 mei, vond opnieuw een uitbarsting plaats.

Op 27 mei 2006 werd Java getroffen door een aardbeving van 6.2 op de schaal van Richter. Na een paar dagen van relatieve rust kwam de Merapi vervolgens ook weer tot uitbarsting.


Merapi afgravingen in het gebied van de uitbarsting 2010

Uitbarstingen in 2010[bewerken]

Op 26 oktober 2010 is de vulkaan opnieuw tot uitbarsting gekomen. Vulkanisch materiaal wordt meer dan anderhalve kilometer omhoog gestoten. Ook zijn er drie explosies gehoord. Rond de 40.000 mensen waren de dag ervoor al geëvacueerd. Bij deze uitbarsting zijn ten minste 240 mensen om het leven gekomen. Onder de doden was ook Mbah (grootvader) Marijan, hij was door de Sultan van Jogyakarta aangewezen als de hoeder van de spirituele geesten die op de berg huisden. Mbah Marijan was voor bepaalde mensen een soort goeroe. Zij hechten veel waarde aan zijn contact met de geestelijke wereld. Op zijn Facebookpagina heeft Marijan meer dan 30.000 volgers. Het geloof in de hoeder van de berg is gebaseerd op "kejawan", een mengeling tussen de islam, het christendom, het boeddhisme en het hindoeïsme.

Op vrijdag 29 oktober werd hij weer actiever, met lava uitwerping en hete aswolken. Vroeg in de ochtend van 30 oktober barstte de vulkaan weer uit. Sri Sumarti, hoofd van de Merapi afdeling op het Vulkaanonderzoek en Technologieontwikkelings Instituut (BPPTK), rapporteerde dat de uitbarstingen luider en sterker waren dan die van 26 oktober. As van de uitbarstingen van de 30ste viel neer op een afstand van meer dan 30 kilometer ver weg, waaronder asregen op de stad Yogyakarta. De ochtenduitbarstingen duurden 22 minuten en hittewolken stroomden in de Krasak en Boyong rivieren en ook 3.5 kilometer de lucht in, in westelijke richting naar Magelang. Yogyakarta’s Adisucipto vliegveld was tijdelijk gesloten van 5 tot 7 uur 's avonds. Op 30 oktober suggereerde Subandrio, hoofd van BPPTK, dat er nog meer uitbarstingen zullen komen omdat lava zich nog steeds een weg omhoog baant in de vulkaan.

Bij de uitbarstingen van 2010 zijn meer dan 300 doden gevallen. As en rotsen werden meer dan 10 kilometer in de atmosfeer gespoten, waarmee de 2010 uitbarsting als de zwaarste van de laatste 100 jaar wordt beschouwd.[12]

Recente activiteit[bewerken]

De Merapi is voortdurend actief. Er komen geregeld aswolken uit, zo is in juli 2013 een groot gebied onder een centimeters dikke laag as terecht gekomen. Men is volop bezig de dikke laag lava van de uitbarstingen 2006 en 2010 af te voeren, zodat bij een volgende eruptie de stromen niet langs bevolkt gebied worden geleid. De daarbij komende materialen kunnen goed gebruikt worden in de bouw.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b (nl) Vulkaanuitbarsting eist levens op Java. Nu.nl (2010-10-26) Geraadpleegd op 2010-10-26
  2. (en) Merapi. Global Volcanism Plan Geraadpleegd op 2010-10-26
  3. (id) BPPTK Geraadpleegd op 2013-08-31
  4. (en) Indonesian volcanoes: Merapi. Indonesian volcanoes Geraadpleegd op 2010-10-26
  5. (en) Sahana, Munarsih. Art under the volcano. The Jakarta Post (2010-06-19) Geraadpleegd op 2010-10-26
  6. (en) Decade Volcanoes. USGS Geraadpleegd op 2010-10-26
  7. (nl) Geologische achtergrond bij een van de meest gevaarlijke vulkanen. Faculteit der Aard- en Levenswetenschappen Geraadpleegd op 2010-10-26
  8. (en) Establishing secure and permanent water supply in Kinahrejo, Yogyakarta. Yayasan Idep Foundation Geraadpleegd op 2010-10-26
  9. (nl) Aardbeving nabij Yogyakarta. Kennis Link Geraadpleegd op 2010-10-26
  10. (en) Merapi Volcano - Overview & recent activity. Merapi Volcano, Java Geraadpleegd op 2010-10-30
  11. (en) Connell, John. Volcanic eruption as metaphor of social integration. Environment, development and change in rural Asia-Pacific Geraadpleegd op 2010-10-26
  12. (en) Alert Level Lowered as Indonesia’s Merapi Settles Down in Jakarta Post, 4 december 2010