Jelle Zijlstra

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Jelle Zijlstra
Jelle Zijlstra 1966.jpg
Algemene informatie
Naam Jelle Zijlstra
Geboren 27 augustus 1918
Overleden 23 december 2001
Partij ARP, CDA
Titulatuur Dr.
Politieke functies
1952-1959 minister van Economische Zaken
1956, 1959 fractievoorzitter ARP Tweede Kamer
1956 lid Tweede Kamer
1958-1963, 1966-1967 minister van Financiën
1963-1966 lid Eerste Kamer
1966-1967 minister-president
1966-1967 minister van Algemene Zaken
Parlement & Politiek - biografie
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Nederland

Jelle Zijlstra (Oosterbierum, 27 augustus 1918Wassenaar, 23 december 2001) was een Nederlands politicus. Hij was minister-president van Nederland van 1966 tot 1967. Hij leidde in die periode het Kabinet-Zijlstra.

Levensloop[bewerken]

Jeugd[bewerken]

Na het behalen van het MULO- en HBS-diploma in Harlingen volgde de gereformeerde Zijlstra een opleiding aan de Nederlandse Economische Hogeschool te Rotterdam.

Studententijd[bewerken]

De vervulling van de militaire dienstplicht en zijn onderduiken tijdens de Tweede Wereldoorlog (hij weigerde in 1943 de aan studenten verplichte loyaliteitsverklaring te tekenen) onderbraken tweemaal zijn studie. Tijdens zijn studie was hij lid van de Societas Studiosorum Reformatorum Roterodamensis (S.S.R.-R.). Hij werd lid van het dispuut U.C.R.I.G.E.S. Hij behaalde zijn doctoraalexamen economie in oktober 1945. Hij was daarna werkzaam bij de Nederlandse Economische Hogeschool als assistent en vanaf 1946 als hoofdassistent in het economisch onderzoek. In 1947 werd hij benoemd tot lector.

Overlijden[bewerken]

In december 2001 overleed Zijlstra op 83-jarige leeftijd. Hij werd begraven op de begraafplaats bij de Dorpskerk van de Hervormde Gemeente aan het Plein te Wassenaar.

Carrière[bewerken]

Wetenschappelijke carrière[bewerken]

Zijlstra promoveerde in 1948 op het proefschrift "De omloopsnelheid van het geld en haar betekenis voor de geldwaarde en het monetaire evenwicht". Hij werd nog in hetzelfde jaar benoemd tot hoogleraar in de theoretische economie aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Hij was lid van de Anti-Revolutionaire Partij (ARP), in 1980 opgegaan in het Christen Democratisch Appèl (CDA).

Ministerschappen[bewerken]

Van 2 september 1952 tot 24 juli 1963 was hij minister van Economische Zaken in het tweede kabinet Drees en in het derde kabinet Drees, van Economische Zaken en van Financiën als "ad interim" in het Tweede kabinet Beel en van Financiën in het Kabinet-De Quay.

Staatsfonds voor de aardgasbaten[bewerken]

In deze periode negeerde Zijlstra de oproep tot het vormen van een staatsfonds voor de aardgasbaten. Deze historische fout leidde uiteindelijk tot de Dutch Disease (Hollandse ziekte). De Nederlandse gulden werd zo hard dat de internationale concurrentiepositie werd ondermijnd. Tevens werden de aardgasbaten door vele opeenvolgende kabinetten gebruikt om de verzorgingsstaat te betalen. Van de ruim 200 miljard euro opbrengsten in 50 jaar tijd is nog geen 15% uiteindelijk geïnvesteerd.

Hoogleraarschap in de openbare financiën[bewerken]

Zijlstra werd na zijn ministerschap benoemd tot hoogleraar in de leer der openbare financiën aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Van 1963 tot 1966 was hij ook lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal.

Minister-president[bewerken]

Na de val van het Kabinet-Cals was hij van 22 november 1966 tot 5 april 1967 minister-president en minister van financiën van het interim-kabinet dat zijn naam draagt. De benoeming tot president van De Nederlandsche Bank, gedaan door minister Vondeling, moest voorlopig ongedaan worden gemaakt vanwege Zijlstra's premierschap. De cabaretier Wim Kan stelde in zijn oudejaarsconference van 1966, dat Zijlstra alvorens bankpresident te worden, eerst moest zorgen dat er wat op die bank stond.

Centraal bankier[bewerken]

Vanaf 1967 tot en met 1981 was Zijlstra president van De Nederlandsche Bank N.V. Samen met de directeur buitenlands beleid van de bank, André Szász, ontwikkelde hij het "harde-guldenbeleid". De gulden werd gekoppeld aan de Duitse mark, en Nederland volgde het Duitse monetaire beleid. De economie van de Bondsrepubliek Duitsland groeide razendsnel in die dagen, en daar haakte Nederland graag bij aan. Ook was Zijlstra in die jaren President van de Bank voor Internationale Betalingen te Bazel.

Op 30 april 1983 werd Zijlstra benoemd tot Minister van Staat. Hij heeft vele bestuursfuncties en commissariaten vervuld, en was ook de peetoom van Koning Willem-Alexander.

Trivia[bewerken]

In 1967 zong Wim Kan - "[waar we heen gaan] Jelle Sal Wel Sien"

Literatuur[bewerken]

  • Jelle Zijlstra, Per slot van rekening, memoires, Uitgeverij Contact, Amsterdam, 1993
Bronnen, noten en/of referenties
  • Dr. J. Zijlstra www.minaz.nl - Onder voorwaarde dat de bron wordt vermeld, mogen

onderdelen van de inhoud van deze website worden overgenomen.

Voorganger:
J.R.M. van den Brink
Minister van Economische Zaken
1952-1959
Opvolger:
J.W. de Pous
Voorganger:
H.J. Hofstra
Minister van Financiën
1958-1963
Opvolger:
H.J. Witteveen
Voorganger:
J.M.L.T. Cals
Minister-president
1966-1967
Opvolger:
P.J.S. de Jong
Voorganger:
J.M.L.T. Cals
Minister van Algemene Zaken
1966-1967
Opvolger:
P.J.S. de Jong
Voorganger:
A. Vondeling
Minister van Financiën
1966-1967
Opvolger:
H.J. Witteveen
Voorganger:
M.W. Holtrop
President van De Nederlandsche Bank
1967-1981
Opvolger:
W.F. Duisenberg