Jan de Quay

Jan de Quay
Naam	Jan Eduard de Quay
Geboren	26 augustus 1901
Overleden	4 juli 1985
Partij	KVP (vanaf 1945)
Titulatuur	Dr.
Politieke functies
1945	Minister van Oorlog
1946-1959	Commissaris van de Koningin in Noord-Brabant
1959-1963	Minister-president
1959	Minister van Defensie (a.i.)
1963-1966, 1967-1969	Lid Eerste Kamer
1966-1967	Minister van Verkeer en Waterstaat
1966-1967	Viceminister president
Parlement & Politiek - biografie
Portaal    Politiek

Jan Eduard de Quay ('s-Hertogenbosch, 26 augustus 1901 – Beers, 4 juli 1985) was een Nederlands politicus. Van 1959 tot 1963 was hij minister-president van Nederland. Hij leidde in die periode het Kabinet-De Quay.

Levensloop

Na het behalen van het diploma gymnasium aan het Jezuïetencollege Sint Willibrord te Katwijk studeerde hij psychologie aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Hij behaalde het doctoraalexamen in 1926 en promoveerde in 1927 bij Franciscus Roels tot doctor in de letteren en wijsbegeerte (psychologie) op het proefschrift Het aandeel der sensorische en motorische componenten in het verloop van leer- en arbeidsproces.

In 1928 werd hij benoemd tot lector in de psychotechniek aan de Katholieke Hogeschool Tilburg en in 1933 volgde zijn benoeming tot hoogleraar in de bedrijfsleer en psychotechniek aan dezelfde hogeschool. Tijdens de mobilisatie (1939-1940) was hij in militaire dienst als reserve luitenant. In juli 1940 vormde hij samen met mr. Louis Einthoven en mr. Johannes Linthorst Homan het Driemanschap van de omstreden Nederlandsche Unie. In de zomer van 1940 voert het driemanschap besprekingen met de Mussolini-fascist Arnold Meijer om te komen tot een fusie tussen de Nederlandsche Unie en het Nationaal Front, dat kort daarvoor nog Zwart Front heette. Uit de notulen van die besprekingen blijkt dat De Quay zich volkomen eens verklaarde met de opvattingen van Arnold Meijer. Bij die besprekingen verklaarde De Quay zichzelf een tegenstander van de democratie en de vrije economie.

Van mei tot september 1940 was De Quay regeringscommissaris voor de arbeid bij het ministerie van Sociale Zaken. In een radiotoespraak noemde hij het werken in Duitsland "een vaderlandse plicht". In de loop van 1941 raakte de Unie in onmin met de bezetter, wat resulteerde in haar verbod. Van juli 1942 tot juni 1943 was De Quay geïnterneerd in kamp Sint-Michielsgestel, waarna hij onderdook. In het kamp maakte hij deel uit van de Heeren Zeventien. Na de bevrijding van het Zuiden werd hij in oktober 1944 voorzitter van het College van Algemene Commissarissen voor Landbouw, Nijverheid en Handel, dat de volkshuishouding weer op gang moest brengen.

Van 5 april tot 23 juni 1945 was hij minister van Oorlog in het Derde Kabinet-Gerbrandy. Willem Drees wilde De Quay echter niet in zijn kabinetten hebben vanwege diens omstreden oorlogsverleden. Van 1946 tot 1959 was De Quay Commissaris van de Koningin in de provincie Noord-Brabant. Hij was van 19 mei 1959 tot 24 juli 1963 minister-president van het Kabinet-De Quay.

Van 1963 tot 1966 en van 1967 tot 1969 was hij voor de KVP lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. In het Kabinet-Zijlstra was hij van 22 november 1966 tot 5 april 1967 vicepremier en minister van Verkeer en Waterstaat.

Onderscheidingen

• Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw
• Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau (29 april 1959)
• Grootofficier in de Orde van Oranje-Nassau (27 juli 1963)
• Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw (17 april 1967)

Zie ook

• Lijst van Bosschenaren

Externe links

• Brabants Historisch Informatie Centrum (BHIC)
• Inventaris van het archief van Jan E. de Quay en familie, 1656-1987 (BHIC, toegangsnr. 333)
• Inventaris van het archief van Zwart en Nationaal Front, 1934-1941 (BHIC, toegangsnr. 234)
• Instituut voor Nederlandse Geschiedenis

Mediabestanden

Zie de categorie Jan de Quay van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Voorganger: J.M. de Booij	Minister van Oorlog 1945	Opvolger: J. Meynen
Voorganger: J.Th.M. Smits van Oijen	Commissaris van de Koningin van Noord-Brabant 1946-1959	Opvolger: C.N.M. Kortmann
Voorganger: L.J.M. Beel	Minister-president 1959-1963	Opvolger: V.G.M. Marijnen
Voorganger: L.J.M. Beel	Minister van Algemene Zaken 1959-1963	Opvolger: V.G.M. Marijnen
Voorganger: S.J. van den Bergh	Minister van Defensie (a.i.) 1959	Opvolger: S.H. Visser
Voorganger: A. Vondeling en B.W. Biesheuvel	Vicepremier 1966-1967	Opvolger: H.J. Witteveen en J.A. Bakker
Voorganger: J.G. Suurhoff	Minister van Verkeer en Waterstaat 1966-1967	Opvolger: J.A. Bakker