Commissaris van de Koning(in)

De commissaris van de Koning(in) is in Nederland de voorzitter van het College van Gedeputeerde Staten en van Provinciale Staten van een provincie, en is als zodanig ook vaak het 'gezicht' van het bestuur van de provincie. De commissaris hoeft het echter niet met het beleid van de provincie eens te zijn. Ook vertegenwoordigt de commissaris het rijk binnen de provincie. De Grondwet spreekt in het algemeen van commissaris van de Koning, maar wanneer het staatshoofd een vrouw is, wordt gesproken van commissaris van de Koningin.

Commissaris van de Koning

De commissaris van de Koning wordt benoemd door de regering voor een periode van zes jaar. Alleen de regering kan de commissaris binnen deze periode ontslaan.
Tot midden jaren 1980 was het gebruikelijk te spreken over commissaris des Konings dan wel commissaris der Koningin (CdK). Inmiddels is het gangbaarder geworden om deze door de regering benoemde ambtenaar aan te duiden met commissaris van de Koningin (CvdK), en spreekt de Grondwet van commissaris van de Koning.

Commissarissen per provincie

Provincie	CvdK	Partij	Sinds
Drenthe	Jacques Tichelaar	PvdA	1 mei 2009
Flevoland	Leen Verbeek	PvdA	1 november 2008
Friesland	John Jorritsma	VVD	16 mei 2008
Gelderland	Clemens Cornielje	VVD	31 augustus 2005
Groningen	Max van den Berg	PvdA	1 september 2007
Limburg	Theo Bovens	CDA	1 oktober 2011
Noord-Brabant	Wim van de Donk	CDA	1 oktober 2009
Noord-Holland	Johan Remkes	VVD	1 juli 2010
Overijssel	Ank Bijleveld	CDA	1 januari 2011
Utrecht	Roel Robbertsen	CDA	7 juni 2007
Zeeland	Karla Peijs	CDA	9 maart 2007
Zuid-Holland	Jan Franssen	VVD	3 mei 2000

Provinciaal Gouverneur

Tot 1850 werd de titel Provinciaal Gouverneur gebruikt. In Limburg wordt de commissaris van de Koningin (officieus) nog steeds aangeduid als "gouverneur". Het provinciehuis in Maastricht wordt bijgevolg nog steeds aangeduid met Gouvernement.

In België staat een Gouverneur aan het hoofd van een provincie.

Commissaris der Provincie

Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog werden bijna alle Commissarissen van de Koningin ontslagen door de Duitsers. Hiervoor in de plaats werden NSB'ers geïnstalleerd met als titel Commissaris der Provincie.

Rampen

Met de Wet op de Veiligheidsregio's (1-10-2010) is de taak van de CvdK en de rol van de provincie bij rampen en de voorbereiding daarop veranderd.

Als een ramp meerdere gemeentes raakt, is de voorzitter van de veiligheidsregio bij uitsluiting bevoegd een aantal taken en bevoegdheden uit te voeren ten aanzien van de rampenbestrijding en crisisbeheersing. De voorzitter van de veiligheidsregio is tevens voorzitter van het RBT (regionaal beleidsteam) en overlegt in ieder geval met de burgemeesters van de betrokken gemeenten over het beleid en de besluiten die nodig zijn in het kader van de uitoefening van het bovenlokale gezag, tenzij de vereiste spoed zich daartegen verzet.

De voorzitter van de veiligheidsregio roept bij bovenlokale rampen of crises het RBT bijeen. Het RBT bestaat in ieder geval uit de burgemeesters van de getroffen gemeenten en de hoofdofficier van justitie. De CvdK ziet toe op de samenwerking in het RBT. Hij kan daartoe aanwijzingen geven. Ook kan hij de voorzitter van het RBT een aanwijzing geven over het te voeren beleid.

Ook andere taken zijn veranderd. De Veiligheidsregio vraagt bijstand rechtstreeks aan bij de Minister (bij het LOCC) en niet meer via de CdK.

Bron: Wet op de Veiligheidsregio's (wetten.overheid.nl)

Ophef over bijbanen

In februari 2005 bracht het weekblad Elsevier een overzicht over de nevenfuncties van de commissarissen van de Koningin. Het was een imposante lijst, aangevoerd door de Groningse commissaris Alders, die zijn inkomen van 122.000 euro per jaar bijna wist te verdubbelen tot meer dan 212.689 euro. Een voorstel om de bijbanen openbaar te maken wezen de commissarissen van de Koningin verontwaardigd van de hand, omdat dat van andere gezagsdragers ook niet werd verlangd. Sommige provinciehoofden betoogden dat hun drukke baan geen nevenfuncties toeliet. Dit werd bestreden door Hans Wiegel, oud-commissaris van Friesland: "Het is een baan waar je veel naast kunt doen."

Zie ook

• Gouverneur