Erfopvolging

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Zie ook: Erfrecht.

Erfopvolging is de regeling, die binnen een monarchie of andere dynastie geldt, voor het geval waarin een heersend monarch overlijdt, aftreedt of om andere redenen de regering moet neerleggen. In de meeste koninkrijken is de erf- of troonopvolging in de grondwet of in een aparte wet op het koninklijk huis geregeld.

In de periode voor de Eerste Wereldoorlog, toen de keizers, koningen en andere monarchen naast representatieve uitstraling van hun rijk ook de politieke macht daarover uitoefenden, was de troonopvolging van groot politiek belang en leidde in de middeleeuwen ook vaak tot dynastieke kinderhuwelijken.

Vaak is de oudste zoon of andere mannelijke afstammeling van de overleden of teruggetreden vorst(in) krachtens een dergelijke wet de troonopvolger; in andere landen, waaronder ook Nederland, is het mannelijk geslacht geen dwingende voorwaarde. Bij de Inca's werd de opvolger (een man) 'gekozen' c.q. 'bepaald' uit de koninklijke familie. De opvolger was dus niet per se de eerstgeboren zoon van de koning/keizer, maar wel familie.

Argumenten voor[bewerken]

  • Het is al jaren duidelijk wie de opvolger wordt, dus deze persoon kan goed worden voorbereid
  • Er vindt nooit een discussie plaats wie de opvolger zal zijn dus er is minder (potentiële) politieke onrust

Argumenten tegen[bewerken]

  • De opvolger kan ondanks zijn voorbereiding incapabel zijn

Vanaf de 20e eeuw gelden nog twee bezwaren, die in de eeuwen daarvoor juist min of meer als argumenten voor erfopvolging golden:

  • Het is niet-democratisch. Eerder dachten mensen juist: stel je voor dat het volk dingen gaat beslissen. Dat wordt totale anarchie; al die mensen die zonder opleiding, maar van alles zouden mogen beslissen. Je moet er niet aan denken.
  • De opvolger wordt door indoctrinatie klaargestoomd voor zijn taak en heeft dus geen echte beroepskeuzevrijheid. Eerder dachten mensen eerder aan het belang van de groep, dat mensen alleen maar hun eigen belang c.q. keuzes na zouden jagen werd als zeer gevaarlijk ervaren. Het was beter dat iemand een maatschappelijke rol vervulde, nl. dat wat hem krachtens zijn voorouders werd opgelegd en voor sommige mensen was dat het koningschap

Gevolgen van erfopvolging[bewerken]

In theorie zal erfopvolging ertoe leiden dat een ambt- of titeldrager opgevolgd zal worden door zijn meerderjarige kind die hij diens hele jeugd heeft opgevoed, zodat dit kind dezelfde denkwijze handhaaft als zijn voorganger. Dit is echter zeer vaak niet het geval geweest. Heel vaak is een persoon met erfbare bevoegdheden kinderloos gestorven of is deze met enkel minderjarige kinderen gestorven.

Wanneer iemand met erfbare bevoegdheden kinderloos overlijdt, kan deze opgevolgd worden door iemand met strikt andere denkwijzen dan zijn voorganger. Zo is bijvoorbeeld de katholieke koning Hendrik III, koning van Frankrijk, opgevolgd door zijn protestantse verre neef Hendrik (IV). Ook een eigen zoon of dochter als opvolger kan uiteraard zelf strikt andere denkwijzen dan zijn voorganger hebben.

Een huwelijk tussen twee personen met erfbare bevoegdheden is zeer gunstig voor beide huwelijkspartners. Het is immers het kind van hen beide dat de bevoegdheden van beide huwelijkspartners erft. Dit is uiteraard vooral gunstig voor een ouder wanneer het kind veel door deze is opgevoed.

Wanneer een persoon met erfbare bevoegdheden nakomelingen krijgt, zullen deze vanaf de geboorte al een groot aanzien verkrijgen. Dit kan nadelige gevolgen hebben, omdat familieleden van een erfgenaam (opstandige) legers kunnen aanvoeren die het zullen opnemen tegen de erfgenaam, waarop het betreffende familielid zo zelf de bevoegdheden kan krijgen. Zo is koning Peter, koning van Castilië, verslagen door zijn broer Hendrik, die daarop de kroon verwierf. Tevens zijn heersers door meerdere familieleden opgevolgd, waarop hun monarchie in meerdere delen werd gesplitst.

Zie ook[bewerken]