Babylonië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Babylonië of het Babylonische Rijk was een koninkrijk in Mesopotamië van 1800 v.Chr. tot 539 v.Chr..

Het strekte zich uit van het huidige Bagdad tot aan de Perzische Golf. De hoofdstad en het culturele centrum was Babylon. Het was van 800 tot 609 v.Chr. onderworpen aan het Assyrische Rijk.

Van de Babyloniërs zijn een paar van de oudste geschriften van de mensheid bewaard gebleven, zoals het Atrahasis-epos en het Gilgamesj-epos. Beide geschriften beschrijven de schepping van de mens en de zondvloed.

Bas-reliëf van een strijdwagen, Irak.

Overzicht[bewerken]

Naam[bewerken]

Babylonië, zoals de regio om de stad Babylon (Babylonisch: Bābili, "Poort van God"; Oudperzisch: Babirush) wordt genoemd in de geschiedschrijving, is een eeuwenoud land in Mesopotamië, dat eerst "Sumer" (Soemer) en later "Sumer en Akkad" werd genoemd. Het ligt tussen de Tigris en de Eufraat, ten zuiden van Bagdad, de huidige hoofdstad van Irak. Enigszins te ruim wordt Babylonië ook wel vergeleken met het huidige "Zuid-Irak".

Oud-Babylonische Rijk[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Oud-Babylonische Rijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Bovenste deel van de Codex van Hammurabi, die het Oud-Babylonische rijk vestigde.

Babylon werd in 1894/1830/1806 v.Chr. - de chronologie is betwist, vandaar dat we de drie mogelijke data zullen geven - door de Semitische stam van de Amorieten onder Sumu-abum gesticht. Hij liet een muur rond de stad optrekken, waarvan de bouw pas onder zijn opvolger Sumulael werd beëindigd. Lange tijd veranderde er niets aan het belang van Babylon in de regio, totdat Hammurabi (1795/1728/1704 - 1750/1686/1664 v.Chr.) als zesde Amoritische koning op de troon kwam. Hij begreep hoe de politieke situatie van de stadstaten aan te wenden in zijn eigen voordeel en erkende het voordeel van de strategische situatie die Babylon innam. Enerzijds beheerste het door de smalste plaats tussen de Eufraat en de Tigris de handelsroutes, en anderzijds verschafte het een militair voordeel. Al vlug werd Babylon een wereldstad en Hammurabi haar hoogste heerser. Door Elam, Subartu en Ešnunna te onderwerpen, werd hij ook heerser van Aššur en haar rijk. De verovering van Larsa breidde zijn koninkrijk uit naar Sumer en Akkad. Aldus werd Babylonië het overheersende koninkrijk in Mesopotamië.

Kassietenrijk[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Karduniaš voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Kassieten veroverden Babylon in de 16e eeuw en zouden het land zo'n 4,5 eeuw overheersen. Er is uit die tijd, vooral de eerste helft, maar weinig bekend en daarom wordt de Kassieten-tijd soms als een soort 'donkere Middeleeuwen' gezien. Toch is dat niet helemaal terecht, omdat zeker de latere Kassieten wel degelijk kundige bestuurders waren. Er zijn aanwijzingen dat zij systematisch geprobeerd hebben de oude Sumerische steden, ook Nippur, weer tot bloei te brengen. Hun hoofdstad was Dur-Kurigalzu, zo genoemd naar de stichter, koning Kurigalzu I. Zij hebben waarschijnlijk het noordelijke deel van het huidige Irak nooit goed onder hun gezag kunnen brengen, zodat daar een nieuwe staat kon ontstaan: Midden-Assyrië, die zich met Assur-Uballit I aan overheersing door Mitanni wist te ontworstelen. Er is een aantal verdragen bekend waarbij Aššur en Karduniaš (zoals de Kassieten hun rijk noemden) afspraken maakten over hun onderlinge grens.

Tussen Assyrië en Elam[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Midden-Babylonische Rijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Na de ondergang van de Kassieten (ca. 1158 v.Chr.) werd Babylonië vooral een speelbal tussen de machtige buren van Aššur in het noorden en de oude vijand Elam in het oosten. Er was sprake van een kortstondige opleving onder de tweede dynastie van Isin, maar in deze tijd drongen meer en meer Aramese stammen uit de westelijke woestijn door in het Tweestromenland. Eén van die stammen vormden de Chaldeeën, die zich uiteindelijk tot in het diepe zuiden van het huidige Irak zouden vestigen en de plaatselijke politiek beheersten.

Assyrische overheersing[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nieuw-Assyrische Rijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 729 v.Chr. veroverde Tiglat-Pileser III dit "Midden-Babylonië" en voegde het toe aan zijn Nieuw-Assyrische Rijk. Voordien hadden de Assyriërs Babylonië nog ontzien uit eerbied voor haar tradities, en zich opgeworpen als beschermers tegen de Chaldeeën die de Babyloniërs nogal eens lastigvielen. Maar toen een Chaldese koning de Babylonische troon usurpeerde grepen zij alsnog in door het rijk in te lijven. Echter werd Babylonië geen provinciestatus gegeven zoals de andere onderworpen volkeren overkwam; in plaats daarvan liet Tiglat-Pileser zich kronen tot koning van Babylon en nam deel aan de bijbehorende Babylonische rituelen uit respect voor de plaatselijke cultuur.[1]

Nieuw-Babylonische Rijk[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nieuw-Babylonische Rijk voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Nabopolassar, een Chaldese generaal, kwam in opstand tegen het Assyrische Rijk (dat al 200 jaar over Babylon had geregeerd) in 626 v.Chr., nadat de laatste echt machtige Assyrische koning, Assoerbanipal, was gestorven in 627 v.Chr. Nabopolassar zou de eerste koning van het Nieuw-Babylonische Rijk worden (zie ook Nieuw-Babylonische dynastie). Zijn zoon Nebukadnezar II verfraaide Babylon met de beroemde Isjtarpoort. Dit is het laatste tijdperk waarin Babylonië wordt geregeerd door een inheems vorstenhuis.

Babylonische beschaving[bewerken]

De Babylonische civilisatie, die ontstond in de 18e eeuw v.Chr. en eindigde in de 6e eeuw v.Chr., was, net als de Sumerische (zijn voorganger), stedelijk van karakter. Desalniettemin was ze toch meer op landbouw gericht dan op industrie. Het land bestond uit een paar steden, omringd door dorpen. Aan het hoofd stond een koning, en onder hem stonden ministers, gouverneurs, en administratoren.

De Babyloniërs vervormden hun Sumerische afkomst met hun eigen cultuur. In twaalfhonderd jaar was er weinig veranderd aan hun manier van leven. Ze integreerden zaken van allerlei andere landen en andere landen namen dingen van hen over. (Denken we vooral het koninkrijk Assyrië, dat bijna hun hele cultuur van de Babyloniërs had afgekeken). Het gebied was dan ook een smeltkroes van culturen, vanwege de oeroude handelsroutes die er kruisten en die al bestonden in het Neolithicum. De Babylonische cultuur droeg zeker heel wat essentiële kennis en kunde vanuit dat verre verleden mee, die zich over een veel groter gebied uitspreidde, waaronder Anatolië. Zo dateerde de sterrenkunde bijvoorbeeld uit het archaïsche verleden waar de Moedergodincultus er nog domineerde. Het is bijvoorbeeld niet zonder betekenis dat later een godin als Artemis van Efeze werd afgebeeld met tekens van de dierenriem als herinnering aan die kennis en de bijbehorende kunde. (Zie hierna Astronomie).

Babylonië in de Bijbel[bewerken]

Babylonië wordt in de Bijbel Babel genoemd. Omdat het (bij tijden) een supermacht in het oude oosten was, komt de naam geregeld voor.

In het boek Koningen II duikt Babel/Babylonië opnieuw op. Naar aanleiding van de ziekte van Hizkia komt er een gezantschap uit Babel/Babylonië, en Hizkia laat hun al zijn rijkdommen zien, dan brengt Jesaja de aanzegging van de Babylonische ballingschap.

Deze breekt aan wanneer Koning Nebukadnezar II Jeruzalem voor de tweede keer inneemt. Eerst had hij een einde gemaakt aan het koningschap van Koning Jojakin. Deze werd vervangen door Zedekia (Willibrordvertaling: Sidkia). Bij de tweede keer maakt hij een einde aan het zelfstandig voortbestaan van Juda. dat gebeurt in 586 voor Christus. Een deel van bevolking, en dan vooral het vooraanstaande deel, voerde hij weg.

Bas-reliëf van een leeuw, Irak.

Veel Bijbelwetenschappers gaan ervan uit dat de eerste vijf Bijbelboeken (Thora of Pentateuch genoemd) en het Deuteronomistisch geschiedwerk tijdens deze periode een belangrijke redactie hebben ondergaan. Dit gebeurde naar aanleiding van de reflectie waarom het volk dit afschuwelijke lot heeft moeten ondergaan. De vertelling van Nebukadnezar, die waanzinnig wordt, wordt door velen beschouwd als verwisseling met koning Nabonedus. Na de val van het nieuw Babylonische rijk komt het Perzische rijk. Koning Kores (Cyrus) staat de joden toe weer naar Israël te gaan. Ook na de terugkeer van de ballingen bleven veel joden in Mesopotamië wonen.

De astrologie en waarzeggerij e.d. vinden hun oorsprong in Babel/Babylonië. In het Bijbelse boek Daniël wordt hiernaar verwezen, maar we bezitten ook andere bronnen voor de Babylonische astrologie en waarzeggerij. Ook wordt duidelijk wat precies het verschil is tussen Daniël en de honderden waarzeggers en geleerden van Babel/Babylonië.

Over de discussie over de verhouding Bijbelse teksten en Babylonische teksten zie: Babel und Bibel (Duits voor: Babel en Bijbel).

Astronomie[bewerken]

Babylon met linksboven de poort van Ishtar en de toren van Babel

Bij de Babyloniërs namen de astronomie en astrologie binnen de wetenschappen een opvallende plaats in. De astronomie bestond al van oudsher in Babylonië. Het standaard referentiewerk, dat vanuit een astrologisch standpunt was geschreven, werd later door Berossus in het Grieks vertaald. Maar men nam aan dat het uit de tijd van Sargon de Grote van Akkad stamde. De zodiak was in het gebied reeds uit archaïsche tijden bekend. Men kon eclipsen van zon en maan sinds de oudheid voorspellen. Zoals in de Egyptische oudheid waren ook hier sinds mensenheugenis de observatoria aan de tempels gelieerd en van daaruit werden regelmatig verslagen door de astronomen naar de koning gestuurd. De sterren waren gecodeerd met naam en nummer sinds oeroude tijden. We beschikken over tabellen van lunaire longitudes en van observaties van de gedaanten van Venus. Er werd uiteraard bijzondere aandacht besteed aan het opmaken van de kalender. Men treft er zowel een week van zeven dagen als een van vijf dagen in gebruik.

De Babylonische astrologie steunde op het geloof dat het hele universum in nauwe relatie met de ons bekende wereld ontstaan was. In de oudheid vond men het geen toeval dat sterren en planeten in een bepaalde goddelijk patroon waren geordend bij hun schepping.

In de Seleucische en Parthen periodes waren de astronomische verslagen uiterst wetenschappelijk. Men weet niet hoeveel eerder hun geavanceerde kennis en methoden zijn ontwikkeld, maar de Babylonische fase van ontwikkeling van methodes ter voorspelling van de bewegingen van de planeten wordt als een mijlpaal in de geschiedenis van de sterrenkunde beschouwd.

Musea met een belangrijke Babylonische collectie[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • M. Jursa, Die Babylonier. Geschichte, Gesellschaft, Kultur, München, 2004. ISBN 3406508499
  1. L. de Blois & R.J. van der Spek, Een kennismaking met de Oude Wereld (2004) 43-45.