Wierden

Wierden

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Overijssel
Coördinaten	52°21' NB 6°35' OL
Algemeen
Oppervlakte	95,24 km²
- land	94,68 km²
- water	0,56 km²
Inwoners (1 april 2011)	23.696? (250/km²)
Hoofdplaats	Wierden
Kernen	Enter, Hoge Hexel, Notter, Zuna, Ypelo en Rectum
Naam inwoners	Wierdenaren
Bijnaam	Binnengrǔppers
Belangrijke verkeersaders	A1, N35, N347, N350; spoorlijnen Zwolle-Almelo en Deventer-Almelo
Politiek
Burgemeester (lijst)	Henk Robben (CDA)
Zetels Gemeenteraad CDA PPW NEW VVD/GB ChristenUnie	19 7 4 4 2 2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 12.600 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 259.000
WW-uitkeringen (2007)	12 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	460 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	7465-7469, 7640-7649
Netnummer(s)	0546, 0547, 0548
CBS-code	0189
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.wierden.nl
Portaal    Nederland

Wierden, als "Widerden" vermeld op een kaart van Abraham Ortelius (1570). De oriëntatie is 90° gedraaid (het oosten ligt aan de bovenzijde).

Gemeentehuis van Wierden.

Wierden ( uitspraak (info·uitleg)) is een gemeente en forenzendorp bij Almelo, Twente in de Nederlandse provincie Overijssel. Op 1 april 2011 woonden er 23.696 mensen (bron: CBS) op een oppervlakte van 95,24 km². De gemeente Wierden maakt deel uit van het kaderwetgebied Regio Twente.

Het dorp Wierden ligt tussen het Twentekanaal en het natuurgebied het Wierdense Veld. Wierden is 250 hectare groot.

Geschiedenis

Wierden, kerk

Het dorp Wierden was omstreeks 1400 een pleisterplaats aan de grote heirwegen van Deventer en Zwolle naar Duitsland. Een grote waterplas van "een uur gaans" scheidde Wierden van Almelo. De verbinding had tot omstreeks 1405 plaats per schuit. In 1405 werd een dijk aangelegd. Op de dijk werd een nieuwe kerk gebouwd welke zich toen buiten de dorpskern bevond. Deze Sint-Janskerk (Wierden) was gewijd aan twee heiligen, Sint Johannes en Sint Johannes de Doper. De kerk van voor 1405, die noordelijker stond op de plek achter het tegenwoordige wevershuisje, werd afgebroken. Daar stond ook de Oude Wheme of Oude Pastorie. De naastgelegen oude Pastoorskamp, of ook Domineeskamp werd later gebruikt als begraafplaats. Dit is de huidige begraafplaats aan de Appelhofstraat. De oude weg naar de oude bisschopsstad Ommen en naar de hanzestad Zwolle liep langs de oude kerk, langs de oude wheme naar het Wedervoort. Aan de brink van Wierden in het oude centrum bevond zich 'Het Jak'. Hierin werd het rundvee samengedreven als het van de gezamenlijke es kwam. Wierden hoorde tot 1811 onder het gericht Kedingen en was een van de zogenaamde Rijssense kwartieren . In 1811 werd Wierden de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente.

Marke Wierden

De marke Wierden bestond uit drie kernen. Ten zuiden van de dorpskern bevond zich de kern 'De Huurne' met overwegend grote boerenerven. Ten noorden van de kern Wierden bevond zich het Loo, met ook hier grote boerenerven. Dan de kern Wierden zelf, wat voor de 16e eeuw niet echt een kern te noemen was. Het dorp Wierden was niet meer dan een paar boerderijen rondom de nieuw gebouwde kerk aan de dijk, met als belangrijkste de Hof te Wierden. In het midden van de 17e eeuw werd door de verkoop van het markerichterschap van de marke Hoge Hexel deze marke aan Wierden toegevoegd en werd Wierden samen met Hoge Hexel een dubbele marke. De grens tussen de twee marken loopt richting oosten net onder het gebied De Barkel door naar de Lage Es en de Wierdense Weuste, en in westelijke richting naar de Eversberg in de voormalige marke Notter.

Archeologie

Op het Loo in Wierden zijn restanten van vroeg neolithische nederzettingen gevonden, grondsporen van langwerpige huizen. Ook hebben er grafheuvels en zelfs hunebedden gelegen in het Wierdense Loo en Hoge Hexel. Deze zijn aan het eind van de 20e eeuw door onkunde vernietigd. Ook zijn er vroegmiddeleeuwse woningen aangetroffen in het Loo.

De naam Wierden

De naam 'Wierden' wordt wel in verband gebracht met de ligging van een grote waterplas tussen Wierden en Almelo. Het zou te maken hebben met een kunstmatige hoogte ter bescherming tegen het water, zoals terpen, hillen, warden, wierden. Volgens velen lijkt deze afleiding niet waarschijnlijk, aangezien deze terpen of wierden hoofdzakelijk in het noorden van Nederland voorkomen. Het is zeker dat de naam Wierden is afgeleid van Wederden. Wederden zou kunnen betekenen "bevloeide strook grasland langs een rivier". In het Overijssels schattingsregister treffen we als omschrijving aan: Wederdem (1323), Wederden (1334), Weerden (1450), Wederden (1456), Wedderen (1531), Wijrden (1551) en Wierden in 1670. De naam Wederden treffen we ook al aan op schrift, dat dateert uit het eind van de dertiende eeuw. In een lijst van leengoederen van de Herrschaft Steinfurt uit 1280 wordt gezegd dat "Ecbertus de Almelo miles tenet jure homagii duas domos in Wederden er duas domos in Elsne". Tenslotte komt Widerden voor op een oude kaart van Abraham Ortelius uit 1570 (zie rechtsonder). Op deze kaart wordt dit Widerden aan de Regge getekend, ongeveer waar nu Nijverdal ligt. De grond tussen de dorpen Enter en Wierden stond, zo vertelt de geschiedenis, in de Middeleeuwen driekwart van het jaar onder water. Tussen Wierden en Rijssen lag heide evenals verder naar het noorden tot aan het dorp Hellendoorn.

Tol te Wierden

In 1405 werd een overeenkomst gesloten tussen de heer van Almelo en de bisschop Fredrik van Blankenheim, heer van Overijssel. Deze leidde ertoe dat dwars door het moeras tussen Wierden en Almelo een dijk en daarmee een verbinding over het land, werd aangelegd. Om gebruik te kunnen maken van deze verbindingsweg moest men tol betalen. De tolboom stond ter hoogte van het "Schottenhuis", een voormalige Wierdense herberg, die ongeveer op de plek stond van het tegenwoordige appartementencomplex De Zwaan. Voordat men de tolboompalen mocht passeren, moest men eerst het nodige tolgeld betalen. (In 1749 was dat "van een beslagen wagen" twee stuyvers, twee doyten, van een yder persoon, die daar in sit één stuyver enz.) Het vroegere tolbordje hangt nu in Huize Almelo. De vroegere tolboompalen kunnen gezien worden als een poort en in dit verband wordt door velen uitgelegd dat Wierden daarom "De Poort van Twente" is.

Ruimtelijke ordening

Wierden kent de volgende woonwijken:

• Noord: De Stouwe, De Hooilanden, De Weuste, Hogelucht, Kluinveen, Violenhoek, Het Loo en Zenderink (in ontwikkeling medio 2009)
• Oost: (Plan) Oost, Centrum
• Zuid: Grote Maat, Huurne en Zuidbroek (in ontwikkeling medio 2008)
• West: West, Molukse wijk en Meijerinksberg

Industrie- en bedrijventerreinen:

• Noord: Hogelucht, Kluinveen, Violenhoek en Weuste Noord

Nederland

wierden ligt in het land Nederland.

Overzicht van de 12 Nederlandse provincies

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Wierden bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij	1994	1998	2002	2006	2010
CDA	10	9	9	9	7
Platform Prog Wierden*	3	3	3	4	4
ChristenUnie*	3	3	3	3	2
Gemeente Belangen-VVD	3	4	4	3	2
Nieuw Enter Wierden	-	-	-	-	4
Totaal	19	19	19	19	19

• Is een samenwerking van PvdA, GroenLinks en D66
• In 1994 en 1998 werd de ChristenUnie vertegenwoordig door de RPF, één van haar voorgangers.

College van burgemeester en wethouders

Het college van B en W bestaat uit:

Burgemeester:

• Henk Robben (CDA)

Wethouders:

• Ria Broeze-van der Kolk (CDA)
• Theo de Putter (PPW)
• Hans Bekke (CDA)

Kunst en cultuur

Wierden kent een aantal jaarlijks terugkerende evenementen, zoals de Sint-Maartensmarkt, (in het verleden in november, thans laatste maandag van oktober), en de Wiezo (juni/juli).

Zomers zijn er de regionaal bekende Wiezofeesten (Wierdense Zomerfeesten). Dit zijn avonden waarop veel kooplui hun waar in het centrum van het dorp te koop aanbieden. Tevens vindt dan ook de traditionele wiezoloop plaats. Een hardloopwedstrijd door het centrum van Wierden met een deelnemersveld van jong tot oud.

Wierden heeft diverse culturele gezelschappen: een toneelgroep, verschillende koren, muziekverenigingen, artistieke werkgroepen en een creatief centrum. Regelmatig vindt er een concert of toneeluitvoering plaats. De Culturele Raad verzorgt verschillende lezingen, kindervoorstellingen en concerten. De Stichting Historische Kring Wederden verzamelt diverse archieven van de gemeente Wierden.

Rijksmonumenten

• Lijst van rijksmonumenten in Wierden

Voorzieningen

Onderwijs

Het dorp Wierden met de buurtschappen beschikt over 10 basisscholen.

Basisscholen openbaar

"Widerode", "De Touwladder".

Basisscholen protestants/christelijk

"De Driesprong"(Hoge Hexel), "Kluinveenschool", "Immanuelschool", "De Morgenster", "Notter-Zuna School (Notter)", "Sjaloomschool".

Basisscholen rooms-katholiek

"Het Galjoen", "Mariaschool".

Op 1 augustus 2008 is de De Passie gestart, een school voor Evangelisch Bijbelgetrouw Voortgezet Onderwijs in Nederland. Deze trekt leerlingen aan uit Rijssen en andere protestants-christelijke plaatsen.

Gezondheidszorg

In Wierden zijn huisartsen, fysiotherapie, kraam- en thuishulp, bejaardenzorg en apotheek aanwezig.

Begraafplaatsen

Het dorp telt drie begraafplaatsen waarvan er twee inmiddels vol of niet meer in gebruik zijn. De nieuwe gemeentelijke begraafplaats is gesitueerd aan de Vriezenveenseweg te Wierden en is geschikt voor standaard- en crematiegraven.

Verkeer en vervoer

Wierden ligt aan de Rijksweg 35 tussen Zwolle en Enschede. Het station van Wierden wordt zowel door de stoptrein Zwolle - Enschede als mede de stoptrein Apeldoorn - Enschede tweemaal per uur aangedaan, hier door rijden er (tot 20.00uur) 4 treinen per uur richting Enschede : De trein richting Apeldoorn rijdt na 20.00uur en in het weekend om het uur en niet tot Enschede, maar tot Almelo.

Tevens wordt Wierden bediend door buslijn 91 van Syntus van Almelo via Wierden, Rijssen, Enter en Goor naar Holten. Lijn 91 rijdt eenmaal (spits: tweemaal) per uur in beide richtingen. Op zondag rijdt lijn 91 niet.

Overige kernen

Wierden en omgeving

Gemeentegrenzen      Wijkgrenzen      Buurtgrenzen      Autosnelweg      Secundaire weg      Spoorweg

██ Geselecteerde gemeente ██ Bebouwd gebied ██ Bos of park ██ Binnenwater, rivier of kanaal

De gemeente Wierden omvat 9580 hectare grond en bestaat naast het dorp Wierden uit het dorp Enter (7000 inwoners) en de buurtschappen Hoge Hexel (1000 inwoners), Notter (600 inw.), Zuna (300 inw.), Rectum (400 inw.) en IJpelo (300 inw.).

Bekende Wierdenaren

• Berthil ter Avest (1970), voetballer
• Marieke van den Ham (1983), waterpoloër
• Loes Haverkort (1981), actrice
• Anton Huiskes (1928-2008), schaatser en schaatstrainer (bondscoach)
• Jan Pouls (1964) Voetballer
• Jos Lammertink (1958), wielrenner
• Johanna ter Steege (1961), actrice
• Eddy Zoëy (1967), radio- en televisiepresentator en zanger
• Rafael Tuesela (1982), voetballer (keeper)

Partnergemeenten

• Ermont
• Lampertheim
• Maldegem

In september 2010 werd bekend gemaakt dat de gemeenteraad van Wierden unaniem heeft besloten een einde aan de stedenband met bovenstaande gemeenten te maken vanwege te hoge kosten voor een relatief lage opbrengst.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Hellendoorn		Twenterand
Rijssen-Holten		Almelo
	Hof van Twente

Zie ook

• Lijst van rijksmonumenten in Wierden
• Kedingen
• WVV Wierden

Referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Wierden van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

	Plaatsen in de gemeente Wierden
Hoofdplaats: Wierden      Dorp: Enter Buurtschappen: Enterbroek · Hoge Hexel · Huurne · De Kolonie · Het Loo · Notter · Rectum · IJpelo · Zuna Overijssel · Steden en dorpen in Overijssel      Nederland · Provincies · Gemeenten

52°21'N, 6°35'O