Salland
Salland (Nedersaksisch: Sallaand) is een landstreek in het westen van de Nederlandse provincie Overijssel.
De grenzen van deze streek zijn moeilijk aan te geven, maar over het algemeen wordt aangenomen dat Salland het Overijsselse gebied buiten de gemeenten van de Regio Twente en de gemeente Steenwijkerland, maar inclusief de gemeente Hellendoorn en de voormalige gemeentes Den Ham en Holten bestrijkt. Op de "Transisalania Provincia Vulgo Over-Yssel" van 1740 van de hand van cartograaf N. ten Have, is uit af te leiden dat het "Drostampt van Sallandt" zich uitstrekt over een gebied dat ruwweg loopt van Coevorden,Hardenberg, Dalfsen, Staphorst, Zwolle, Deventer, Holten, Hellendoorn en Den Ham.
Inhoud |
[bewerken] Naam
De naam Salland werd traditioneel in verband gebracht met de Saliërs, een Frankische stam.[1] [2] Deze zouden dan in laat-Romeinse tijd (ca. 3e eeuw) verdreven zijn door de Saksen. De etymologie is echter omstreden.
In 814 wordt een gebied beschreven dat men Salahom noemt en is gelegen waar de rivier de Hisla uitmondt in de zee. In 1225 is er een bisschoppelijke schout aangesteld over het gebied Psallandia. Bisschop Jan Van Arkel vormt in 1346 een nieuwe bestuurlijke eenheid en noemt het Salland.[3]
[bewerken] Karakteristiek
Salland is een landstreek die gedomineerd wordt door landbouw en veeteelt. Er zijn veel landgoederen te vinden met bijbehorende havezaten, landhuizen en kastelen. De voor het IJsseldal karakteristieke weteringen werden al in de Middeleeuwen gegraven omdat door stroomruggen en bedijking het water uit het gebied, dat voor een deel van de Sallandse heuvelrug afkomstig was, niet meer vrij naar de rivier kon wegstromen. In het oosten zijn grote 19e eeuwse ontginningen van woeste gronden. Elders is vaak sprake van een kleinschalig coulisselandschap. Het Nationaal Park Sallandse Heuvelrug is een bijzonder recreatie- en natuurgebied waar het in Nederland ernstig bedreigde korhoen nog voorkomt.
De Sallanders spreken Sallands, een Nedersaksisch dialect dat meer Hollandse (westelijke) invloed onderging dan het Twents maar aanzienlijk minder dan het West-Veluws. In het noorden van het Salland - in en om Staphorst, Nieuwleusen, Dedemsvaart en Slagharen - spreekt men geen Sallandse maar Drentse dialecten.
[bewerken] Grenzen
De streek langs de Overijsselse Vecht rond de plaatsen Gramsbergen en Hardenberg is altijd tot Salland gerekend, ondanks haar ligging t.o.v. de rest van Salland. Het dialect van deze streek is een overgangsdialect tussen Sallands en Drents. Tegenwoordig wordt het gebied aan weerszijden van de Vecht, van Gramsbergen tot aan Dalfsen vaak aangeduid als het Vechtdal.
Salland is in deze visie beperkt tot het gebied tussen Ommen, Zwolle, Deventer, Hellendoorn en Holten, waarbij alleen Zwolle niet tot Salland kan worden gerekend. Dit is de streek ten oosten van de rivier de IJssel. Raalte wordt vaak als het centrum van Salland beschouwd.
Volgens de provincie Overijssel behoren de gemeenten Zwolle, Kampen, Zwartewaterland, Staphorst, Hardenberg, Ommen, Dalfsen, Raalte, Olst-Wijhe, Deventer en Hellendoorn in hun geheel tot Salland, terwijl de gemeenten Twenterand en Rijssen-Holten er gedeeltelijk deel van uitmaken.
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Maurits Gysseling (1960). Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226) p. 885. "Germ. Salahum, dat. pl., "bij de Salahas", zeer waarschijnlijk nevenvorm van Salii"
- ↑ DBNL: J. te Winkel, Jaarboek Maatschappij Nederlandse Letteren, 1905
- ↑ Website provincie Overijssel
