Wereldkampioenschap voetbal

	FIFA wereldkampioenschap voetbal
Sport	Voetbal
Regio	Wereldkampioenschap
Bond/organisator	FIFA
Eerste editie	1930 in Uruguay
Regerend kampioen	Spanje (1e titel)
Recordkampioen	Brazilië met 5 titels
Portaal	Sport

Het FIFA wereldkampioenschap voetbal (Engels: FIFA World Cup), meestal wereldkampioenschap voetbal of WK voetbal genoemd, is een om de vier jaar terugkerend toernooi tussen de nationale teams die bij de FIFA aangesloten zijn. Naast het gastland plaatsen zich via de continentale voorronden uiteindelijk nog 31 landenteams voor de eindronde (of 30 als er twee gastlanden zijn). Tot aan het WK 2002 was ook de regerend wereldkampioen (toen Frankrijk) automatisch geplaatst, maar sindsdien dient ook de regerend wereldkampioen kwalificatieronden te spelen om zich te plaatsen voor de eindronde. Het kampioenschap, inclusief voorronden, valt geheel onder toezicht van de Wereldvoetbalbond FIFA.

Geschiedenis [bewerken]

Voorgeschiedenis [bewerken]

Aanvankelijk waren de Olympische Spelen het podium voor het belangrijkste mondiale voetbaltoernooi. Voetbal was een IOC-erkende sport in 1900 (in Parijs), 1904 (in St. Louis) en 1906 (in Athene), waarbij drie of vier amateurclubs enkele wedstrijden speelden en het klassement bepaald werd aan de hand van de doelsaldo's.

Door de in 1904 opgerichte FIFA was een poging gedaan om in 1906 een internationaal voetbaltoernooi tussen landen te organiseren, buiten het olympische kader om. Dit toernooi zou bestaan uit vier groepen van de beste clubteams uit Europa, en Zwitserland zou de halve finales en finales organiseren. De moeilijkheden stapelden zich echter op; diverse nationale bonden hadden grote bezwaren en het draaide uit op een mislukking.^[1]

Vanaf 1908 werden de olympische toernooien groter, maar naar olympische traditie werden alleen amateurspelers toegelaten. Mede daarom werden in die jaren ook toernooien voor professionele voetbalteams georganiseerd. De Torneo Internazionale Stampa Sportiva, gehouden in Turijn in 1908, was een van de eerste, en in 1909 en 1911 organiseerde de Schot Thomas Lipton de Sir Thomas Lipton Trophy, eveneens in Turijn. Op alle drie toernooien werd gestreden tussen vier individuele clubs (geen nationale ploegen), die elk een hele natie vertegenwoordigden – de clubs op deze drie toernooien kwamen uit Italië, Zwitserland, Engeland en Duitsland.

Olympische toernooien tussen landenteams [bewerken]

In 1908 werd voetbal een officiële olympische competitie onder toezicht van de FIFA. Het toernooi werd georganiseerd door de Engelse voetbalbond, ging tussen nationale teams en had de vorm van een knock-outsysteem, maar diende nog steeds slechts als demonstratiesport. In 1908 (in Londen) en 1912 (in Stockholm) deden respectievelijk 8^[2] en 11^[3] Europese teams mee, en beide keren won het Engelse nationale amateurvoetbalteam.

In 1914 besloot de FIFA het olympische toernooi te erkennen als een "wereldkampioenschap voetbal voor amateurs", en nam de verantwoordelijkheid voor de organisatie van het evenement. Dit leidde tot 's werelds eerste intercontinentale voetbaltoernooi, op de Olympische Zomerspelen van 1920 (in Antwerpen). Er deden 14 nationale teams mee^[4], waarvan één van buiten Europa, namelijk Egypte. Dit toernooi werd gewonnen door België. Voor de eropvolgende twee Olympische Zomerspelen staken er ook teams de Atlantische Oceaan over om deel te nemen aan de voetbaltoernooien. In 1924 (in Parijs) waren 22 teams^[5], waarvan vier van buiten Europa: Egypte, Turkije, Uruguay en de Verenigde Staten. In 1928 (in Amsterdam) waren 17 teams^[6], waarvan zeven van buiten Europa: naast de vier die ook in 1924 meededen, waren dat ook Argentinië, Chili en Mexico. Beide toernooien werden gewonnen door Uruguay.

Het eerste officiële WK [bewerken]

In de tweede helft van de jaren 1920 werd besloten om voetbal niet op te nemen als onderdeel van het programma van de Olympische Zomerspelen van 1932 in Los Angeles, vanwege de op dat ogenblik geringe populariteit van voetbal in de Verenigde Staten en meningsverschillen tussen de FIFA en het IOC over de status van amateurspelers. In 1928 stelde FIFA-voorzitter Jules Rimet daarom voor om een eigen internationaal toernooi te organiseren, waarop de sterkste nationale voetbalploegen om de titel World Champion zouden gaan spelen. Op maandag 28 mei 1928 werd in Amsterdam besloten dat Uruguay gastland zou worden van het eerste officiële wereldkampioenschap voetbal, in 1930, om het eeuwfeest van de Uruguayaanse onafhankelijkheid te vieren en omdat Uruguay dubbele olympische titelhouder en dus een van de betere voetballanden was.

Het eerste wereldkampioenschap voetbal was tevens het enige waarvoor de landen zich niet hoefden te kwalificeren: ze werden uitgenodigd door de FIFA om aan het eerste WK mee te doen. De animo uit Europa was echter nihil: op 28 februari 1930, de einddatum van inschrijving, had zich nog geen enkel Europees land aangemeld vanwege de lange reisduur en de hoge reiskosten. Uiteindelijk wist Rimet, met hulp van de regering van Uruguay, vier teams zo ver te krijgen om de oversteek te maken: België, Roemenië, Joegoslavië en Frankrijk. Met zeven teams uit Zuid-Amerika en twee uit Noord-Amerika kwam het aantal deelnemende landen op 13. Uruguay werd de eerste officiële wereldkampioen.

De FIFA Wereldbeker op een Duitse postzegel uit 2004 ter gelegenheid van 100 jaar FIFA.

Trofee [bewerken]

Zie FIFA Wereldbeker (trofee) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Als trofee voor het winnende team werd de "Victoire aux Ailes d'Or" ontworpen: een beker gedragen door Nikè, de Griekse godin van de overwinning. Deze wisselbeker werd in 1946 als eerbetoon aan de initiatiefnemer van het WK voetbal omgedoopt naar "Jules Rimet-beker". In 1970 ging deze trofee definitief naar Brazilië: dat was het derde WK dat door Brazilië werd gewonnen, en de regel was toen nog dat indien één land drie keer wereldkampioen werd, het de trofee mocht houden. In 1983 werd de beker gestolen en nooit meer teruggevonden, waarna de Braziliaanse voetbalbond een replica liet maken.

De huidige trofee, FIFA Wereldbeker, bestaat uit twee figuren op een sokkel die een wereldbol omhoog houden, en is wederom een wisseltrofee. De FIFA Wereldbeker werd voor het eerst uitgereikt in 1974 aan het toenmalige West-Duitsland.

Aantal teams [bewerken]

In de toernooien tot en met 1978 streden 16 teams in elk toernooi, behalve zoals gezegd in 1930 (13 teams), en in 1938 (15 teams – Oostenrijk was na kwalificatie i.v.m. de Anschluss opgegaan in Duitsland) en 1950 (13 teams – India, Schotland en Turkije trokken zich terug).^[7] De meeste van de deelnemende landen kwamen uit Europa en Zuid-Amerika. De enkele teams uit Noord-Amerika, Afrika, Azië en Oceanië werden meestal eenvoudig verslagen door de Europese en Zuid-Amerikaanse ploegen: de enigen die tot 1978 de tweede ronde bereikten, waren de Verenigde Staten (halve finale in 1930), Cuba (kwartfinale in 1938), Noord-Korea (kwartfinale in 1966) en Mexico (kwartfinale in 1970).

Het toernooi werd uitgebreid naar 24 teams in 1982^[8] en vervolgens naar 32 in 1998^[9], waardoor meer teams uit Afrika, Azië en Noord-Amerika konden deelnemen.

Historisch overzicht [bewerken]

WK	Gastland(en)	Teams	Wereldkampioen	Uitslag finale	2e plaats	3e plaats	4e plaats
2022 (kwal.)	Qatar
2018 (kwal.)	Rusland
2014 (kwal.)	Brazilië
2010 (kwal.)	Zuid-Afrika	32	Spanje	1 – 0 n.v.	Nederland	Duitsland	Uruguay
2006 (kwal.)	Duitsland	32	Italië	1 – 1 n.v. (P: 5-3)	Frankrijk	Duitsland	Portugal
2002 (kwal.)	Zuid-Korea / Japan	32	Brazilië	2 – 0	Duitsland	Turkije	Zuid-Korea
1998 (kwal.)	Frankrijk	32	Frankrijk	3 – 0	Brazilië	Kroatië	Nederland
1994 (kwal.)	Verenigde Staten	24	Brazilië	0 – 0 n.v. (P: 3-2)	Italië	Zweden	Bulgarije
1990 (kwal.)	Italië	24	West-Duitsland	1 – 0	Argentinië	Italië	Engeland
1986 (kwal.)	Mexico	24	Argentinië	3 – 2	West-Duitsland	Frankrijk	België
1982 (kwal.)	Spanje	24	Italië	3 – 1	West-Duitsland	Polen	Frankrijk
1978 (kwal.)	Argentinië	16	Argentinië	3 – 1 n.v.	Nederland	Brazilië	Italië
1974 (kwal.)	West-Duitsland	16	West-Duitsland	2 – 1	Nederland	Polen	Brazilië
1970 (kwal.)	Mexico	16	Brazilië	4 – 1	Italië	West-Duitsland	Uruguay
1966 (kwal.)	Engeland	16	Engeland	4 – 2 n.v.	West-Duitsland	Portugal	Sovjet-Unie
1962 (kwal.)	Chili	16	Brazilië	3 – 1	Tsjecho-Slowakije	Chili	Joegoslavië
1958 (kwal.)	Zweden	16	Brazilië	5 – 2	Zweden	Frankrijk	West-Duitsland
1954 (kwal.)	Zwitserland	16	West-Duitsland	3 – 2	Hongarije	Oostenrijk	Uruguay
1950 (kwal.)	Brazilië	13	Uruguay	2 – 1	Brazilië	Zweden	Spanje
1942-1946	Afgelast vanwege de Tweede Wereldoorlog
1938 (kwal.)	Frankrijk	15	Italië	4 – 2	Hongarije	Brazilië	Zweden
1934 (kwal.)	Italië	16	Italië	2 – 1 n.v.	Tsjecho-Slowakije	Duitsland	Oostenrijk
1930	Uruguay	13	Uruguay	4 – 2	Argentinië	Verenigde Staten	Joegoslavië

Continentale voorronden [bewerken]

De ruim 200 landenteams die bij de FIFA aangesloten zijn, kwalificeren zich via continentale voorronden voor deelname aan het WK. De zes continentale bonden zijn:

AFC (Asian Football Confederation) voor Azië
CAF (Confédération Africaine de Football) voor Afrika
CONCACAF (Confederation of North, Central American and Caribbean Association Football) voor Noord- en Midden-Amerika
CONMEBOL (Confederación Sudamericana de Fútbol) voor Zuid-Amerika
OFC (Oceania Football Confederation) voor Oceanië
UEFA (Union of European Football Associations) voor Europa

Deelnemende landen [bewerken]

Tot nu toe hebben 81 landen ooit deelgenomen aan een WK-eindronde.

Team	30	34	38	50	54	58	62	66	70	74	78	82	86	90	94	98	02	06	10	WK's
Algerije	-	-	-	-	-	-	-					X	X						X	3
Angola	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-								X		1
Argentinië	X	X				X	X	X		X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	15
Australië										X								X	X	3
België	X	X	X		X				X			X	X	X	X	X	X			11
Bolivia	X			X											X					3
Brazilië	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	19
Bulgarije							X	X	X	X			X		X	X				7
Canada													X							1
Chili	X			X			X	X		X		X				X			X	8
China																	X			1
Colombia							X							X	X	X				4
Costa Rica														X			X	X		3
Cuba			X																	1
Denemarken													X			X	X		X	4
Duitsland		X	X	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	X	X	X	X	X	7
Ecuador																	X	X		2
Egypte		X												X						2
El Salvador									X			X								2
Engeland				X	X	X	X	X	X			X	X	X		X	X	X	X	13
Frankrijk	X	X	X		X	X		X			X	X	X			X	X	X	X	13
Ghana	-	-	-	-	-													X	X	2
Griekenland															X				X	2
Haïti										X										1
Honduras												X							X	2
Hongarije		X	X		X	X	X	X			X	X	X							9
Ierland														X	X		X			3
Irak													X							1
Iran											X					X		X		3
Israël	-	-	-						X											1
Italië		X	X	X	X		X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	17
Ivoorkust	-	-	-	-	-	-												X	X	2
Jamaica	-	-	-	-	-	-	-									X				1
Japan																X	X	X	X	4
Joegoslavië	X			X	X	X	X			X		X		X		X		-	-	9
Kameroen	-	-	-	-	-	-						X		X	X	X	X		X	6
Koeweit	-	-	-	-	-	-						X								1
Kroatië	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-		X	X	X		3
Marokko	-	-	-	-	-				X				X		X	X				4
Mexico	X			X	X	X	X	X	X		X		X		X	X	X	X	X	14
Nederland		X	X							X	X			X	X	X		X	X	9
Nederlands-Indië			X	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	1
Nieuw-Zeeland												X							X	2
Nigeria	-	-	-	-	-	-									X	X	X		X	4
Noord-Ierland						X						X	X							3
Noord-Korea	-	-	-					X											X	2
Noorwegen			X												X	X				3
Oekraïne	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-				X		1
DDR	-	-	-							X					-	-	-	-	-	1
Oostenrijk		X	-		X	X					X	X		X		X				7
Paraguay	X			X		X							X			X	X	X	X	8
Peru	X								X		X	X								4
Polen			X							X	X	X	X				X	X		7
Portugal								X					X				X	X	X	5
Roemenië	X	X	X						X					X	X	X				7
Rusland	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	X		X			2
Saoedi-Arabië	-														X	X	X	X		4
Schotland					X	X				X	X	X	X	X		X				8
Senegal	-	-	-	-	-	-											X			1
Servië	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	X	1
Servië en Montenegro	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	X	-	1
Slovenië	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-			X		X	2
Slowakije	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-					X	1
Sovjet-Unie						X	X	X	X			X	X	X	-	-	-	-	-	7
Spanje		X		X			X	X			X	X	X	X	X	X	X	X	X	13
Togo	-	-	-	-	-	-												X		1
Trinidad en Tobago	-	-	-	-	-	-	-											X		1
Tsjechië	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-	-				X		1
Tsjecho-Slowakije		X	X		X	X	X		X			X		X	-	-	-	-	-	8
Tunesië	-	-	-	-	-						X					X	X	X		4
Turkije					X												X			2
Uruguay	X			X	X		X	X	X	X			X	X			X		X	11
Verenigde Arabische Emiraten	-	-	-	-	-	-	-	-	-					X						1
Verenigde Staten	X	X		X										X	X	X	X	X	X	9
Wales						X														1
West-Duitsland	-	-	-		X	X	X	X	X	X	X	X	X	X	-	-	-	-	-	10
Zaïre	-	-	-	-	-	-	-			X						-	-	-	-	1
Zuid-Afrika																X	X		X	3
Zuid-Korea	-	-	-		X								X	X	X	X	X	X	X	8
Zweden		X	X	X		X			X	X	X			X	X		X	X		11
Zwitserland		X	X	X	X		X	X							X			X	X	9
Totaal	13	16	15	13	16	16	16	16	16	16	16	24	24	24	24	32	32	32	32	393
Jaar	30	34	38	50	54	58	62	66	70	74	78	82	86	90	94	98	02	06	10

Puntenklassement [bewerken]

De volgorde is gebaseerd op het aantal punten behaald met wedstrijden op alle WK's (3 per gewonnen wedstrijd en 1 per gelijkspel).

Nr.	Team	WK's	GS	W	G	V	P	DV	DT	DS
1.	Brazilië	19	97	67	15	15	216	204	84	120
2.	Duitsland^[10]	17	99	60	19	20	199	183	108	75
3.	Italië	17	79	43	21	15	150	113	67	46
4.	Argentinië	15	70	37	13	20	124	110	69	41
5.	Engeland	13	59	26	19	14	97	77	62	15
6.	Spanje	13	55	28	12	15	96	80	56	24
7.	Frankrijk	13	54	25	11	18	86	96	69	27
8.	Nederland	9	43	22	10	11	76	71	44	27
9.	Uruguay	11	47	18	12	17	66	76	65	11
10.	Zweden	11	46	16	13	17	61	74	69	5
11.	Rusland^[11]	9	37	17	6	14	57	64	44	20
12.	Joegoslavië	9	37	16	8	13	56	52	40	12
13.	Polen	7	31	15	5	11	50	44	40	4
14.	Mexico	14	49	12	13	24	49	52	89	-37
15.	Hongarije	8	29	15	3	11	48	84	49	35
16.	Oostenrijk	7	29	12	4	13	40	43	47	-4
17.	Portugal	5	23	12	3	8	39	39	22	17
18.	België	11	36	10	9	17	39	46	63	-17
19.	Tsjecho-Slowakije	8	30	11	5	14	38	44	45	-1
20.	Chili	8	29	9	6	14	33	34	45	-11
21.	Zwitserland	9	29	9	6	14	33	38	52	-14
22.	Paraguay	8	27	7	10	10	31	30	38	-8
23.	Roemenië	7	21	8	5	8	29	30	32	-2
24.	Denemarken	4	16	8	2	6	26	27	24	3
25.	Verenigde Staten	9	29	7	5	17	26	32	56	-24
26.	Zuid-Korea	8	28	5	8	15	23	28	61	-33
27.	Kroatië	3	13	6	2	5	20	15	11	4
28.	Schotland	8	23	4	7	12	19	23	35	-12
29.	Kameroen	6	20	4	7	9	19	15	33	-18
30.	Bulgarije	7	26	3	8	15	17	22	53	-31
31.	Turkije	2	10	5	1	4	16	20	17	3
32.	Japan	4	14	4	3	7	15	12	16	-4
33.	Peru	4	15	4	3	8	15	19	31	-12
34.	Ierland	3	13	2	8	3	14	10	10	0
35.	Ghana	2	9	4	2	3	14	9	10	-1
36.	Nigeria	4	14	4	2	8	14	17	21	-4
37.	Noord-Ierland	3	13	3	5	5	14	13	23	-10
38.	Colombia	4	13	3	2	8	11	14	23	-9
39.	Zuid-Afrika	3	9	2	4	3	10	11	16	-5
40.	Marokko	4	13	2	4	7	10	12	18	-6
41.	Costa Rica	3	10	3	1	6	10	12	21	-9
42.	Ecuador	2	7	3	0	4	9	7	8	-1
43.	Noorwegen	3	8	2	3	3	9	7	8	-1
44.	Australië	3	10	2	3	5	9	8	17	-9
45.	Senegal	1	5	2	2	1	8	7	6	1
46.	DDR	1	6	2	2	2	8	5	5	0
47.	Algerije	3	9	2	2	5	8	6	12	-6
48.	Saoedi-Arabië	4	13	2	2	9	8	7	25	-18
49.	Ivoorkust	2	6	2	1	3	7	9	9	0
50.	Oekraïne	1	5	2	1	2	7	5	7	-2
51.	Tunesië	4	12	1	4	7	7	8	17	-9
52.	Wales	1	5	1	3	1	6	4	4	0
53.	Iran	3	9	1	2	6	5	6	18	-12
54.	Slowakije	1	4	1	1	2	4	5	7	-2
55.	Slovenië	2	6	1	1	4	4	5	10	-5
56.	Cuba	1	3	1	1	1	4	5	12	-7
57.	Noord-Korea	2	7	1	1	5	4	6	21	-15
58.	Tsjechië	1	3	1	0	2	3	3	4	-1
59.	Servië	1	3	1	0	2	3	2	3	-1
60.	Honduras	2	6	0	3	3	3	2	6	-4
61.	Jamaica	1	3	1	0	2	3	3	9	-6
62.	Nieuw-Zeeland	2	6	0	3	3	3	4	14	-10
63.	Griekenland	2	6	1	0	5	3	2	15	-13
64.	Angola	1	3	0	2	1	2	1	2	-1
65.	Israël	1	3	0	2	1	2	1	3	-2
66.	Egypte	2	4	0	2	2	2	3	6	-3
67.	Koeweit	1	3	0	1	2	1	2	6	-4
68.	Trinidad en Tobago	1	3	0	1	2	1	0	4	-4
69.	Bolivia	3	6	0	1	5	1	1	20	-19
70.	Irak	1	3	0	0	3	0	1	4	-3
71.	Togo	1	3	0	0	3	0	1	6	-5
72.	Canada	1	3	0	0	3	0	0	5	-5
73.	Nederlands-Indië	1	1	0	0	1	0	0	6	-6
74.	Servië en Montenegro	1	3	0	0	3	0	2	10	-8
75.	Verenigde Arabische Emiraten	1	3	0	0	3	0	2	11	-9
76.	China	1	3	0	0	3	0	0	9	-9
77.	Haïti	1	3	0	0	3	0	2	14	-12
78.	Zaïre	1	3	0	0	3	0	0	14	-14
79.	El Salvador	2	6	0	0	6	0	1	22	-21

Kaart met hoogste resultaat per land [bewerken]

██ kampioen

██ verliezend finalist

██ derde plaats

██ vierde plaats

██ in de kwartfinale uitgeschakeld

██ in de achtste finale uitgeschakeld

██ in de groepsfase uitgeschakeld

██ nooit gekwalificeerd

In de inzet rechts bovenin staan de voormalige landen Sovjet-Unie, Joegoslavië, Tsjecho-Slowakije en de DDR.
Landen die ooit gastland van een WK zijn geweest zijn aangeduid met een lichtpaarse stip.

Landen die de top vier bereikt hebben [bewerken]

Team	Wereldkampioen	2e plaats	3e plaats	4e plaats
Brazilië	5x (1958/1962/1970/1994/2002)	2x (1950¹/1998)	2x (1938/1978)	1x (1974)
Italië	4x (1934¹/1938/1982/2006)	2x (1970/1994)	1x (1990¹)	1x (1978)
Duitsland ²	3x (1954/1974¹/1990)	4x (1966/1982/1986/2002)	4x (1934/1970/2006¹/2010)	1x (1958)
Argentinië	2x (1978¹/1986)	2x (1930/1990)	—	—
Uruguay	2x (1930¹/1950)	—	—	3x (1954/1970/2010)
Frankrijk	1x (1998¹)	1x (2006)	2x (1958/1986)	1x (1982)
Engeland	1x (1966¹)	—	—	1x (1990)
Spanje	1x (2010)	—	—	1x (1950)
Nederland	—	3x (1974/1978/2010)	—	1x (1998)
Tsjecho-Slowakije ³	—	2x (1934/1962)	—	—
Hongarije	—	2x (1938/1954)	—	—
Zweden	—	1x (1958¹)	2x (1950/1994)	1x (1938)
Polen	—	—	2x (1974/1982)	—
Oostenrijk	—	—	1x (1954)	1x (1934)
Portugal	—	—	1x (1966)	1x (2006)
Chili	—	—	1x (1962¹)	—
Kroatië	—	—	1x (1998)	—
Turkije	—	—	1x (2002)	—
Verenigde Staten	—	—	1x (1930)	—
Joegoslavië ³	—	—	—	2x (1930/1962)
België	—	—	—	1x (1986)
Bulgarije	—	—	—	1x (1994)
Zuid-Korea	—	—	—	1x (2002¹)
Sovjet-Unie ³	—	—	—	1x (1966)

¹ Gastland.
² Inclusief resultaten van West-Duitsland (van 1954 t/m 1990).
³ Staten die sindsdien opgesplitst zijn in twee of meerdere onafhankelijke naties.

Speciale prijzen [bewerken]

De Golden Ball voor de beste speler van het eindtoernooi.
De Golden Boot voor de topscorer van het eindtoernooi.
De Golden Glove voor de beste doelverdediger van het eindtoernooi.
De Best Young Player Award voor de beste speler van 21 jaar of jonger.
De FIFA Fair Play Trophy voor het team met het laagste aantal overtredingen en kaarten.
De FIFA Award for the Most Entertaining Team voor het team dat het meest had gedaan om het publiek te vermaken.

Golden Ball [bewerken]

Zie Beste speler van het WK voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Golden Ball (gouden bal) gaat naar de beste speler van het eindtoernooi, die gekozen wordt door afgevaardigden uit de media. De spelers die in deze verkiezing tweede en derde eindigen, krijgen respectievelijk de Silver Ball en de Bronze Ball.

WK	Golden Ball		Silver Ball		Bronze Ball
WK	Speler	Team	Speler	Team	Speler	Team
2010	Diego Forlán	Uruguay	Wesley Sneijder	Nederland	David Villa	Spanje
2006	Zinédine Zidane	Frankrijk	Fabio Cannavaro	Italië	Andrea Pirlo	Italië
2002	Oliver Kahn	Duitsland	Ronaldo	Brazilië	Hong Myung-Bo	Zuid-Korea
1998	Ronaldo	Brazilië	Davor Šuker	Kroatië	Lilian Thuram	Frankrijk
1994	Romário	Brazilië	Roberto Baggio	Italië	Christo Stoitsjkov	Bulgarije
1990	Salvatore Schillaci	Italië	Lothar Matthäus	West-Duitsland	Diego Maradona	Argentinië
1986	Diego Maradona	Argentinië	Harald Schumacher	West-Duitsland	Preben Elkjær	Denemarken
1982	Paolo Rossi	Italië	Falcão	Brazilië	Karl-Heinz Rummenigge	West-Duitsland
1978	Mario Kempes	Argentinië	Paolo Rossi	Italië	Dirceu	Brazilië
1974	Johan Cruijff	Nederland	Franz Beckenbauer	West-Duitsland	Kazimierz Deyna	Polen
1970	Pelé	Brazilië	Gérson	Brazilië	Gerd Müller	West-Duitsland
1966	Bobby Charlton	Engeland	Bobby Moore	Engeland	Eusébio	Portugal
1962	Garrincha	Brazilië	Josef Masopust	Tsjecho-Slowakije	Leonel Sánchez	Chili
1958	Didi	Brazilië	Pelé	Brazilië	Just Fontaine	Frankrijk
1954	Ferenc Puskás	Hongarije	Sándor Kocsis	Hongarije	Fritz Walter	West-Duitsland
1950	Zizinho	Brazilië	Juan Alberto Schiaffino	Uruguay	Ademir	Brazilië
1938	Leônidas	Brazilië	Silvio Piola	Italië	György Sárosi	Hongarije
1934	Giuseppe Meazza	Italië	Matthias Sindelar	Oostenrijk	Oldřich Nejedlý	Tsjecho-Slowakije
1930	José Nasazzi	Uruguay	Guillermo Stábile	Argentinië	José Leandro Andrade	Uruguay

Golden Boot [bewerken]

De Golden Boot of Golden Shoe (gouden schoen) gaat naar de topscorer van het eindtoernooi.

WK	Speler	Team	Goals
2010	Thomas Müller	Duitsland	5
	David Villa	Spanje
	Wesley Sneijder	Nederland
	Diego Forlán	Uruguay
2006	Miroslav Klose	Duitsland	5
2002	Ronaldo	Brazilië	8
1998	Davor Šuker	Kroatië	6
1994	Oleg Salenko	Rusland	6
1994	Christo Stoitsjkov	Bulgarije	6
1990	Salvatore Schillaci	Italië	6
1986	Gary Lineker	Engeland	6
1982	Paolo Rossi	Italië	6
1978	Mario Kempes	Argentinië	6
1974	Grzegorz Lato	Polen	7
1970	Gerd Müller	West-Duitsland	10
1966	Eusébio	Portugal	9
1962	Flórián Albert	Hongarije	4
	Valentin Ivanov	Sovjet-Unie
	Garrincha	Brazilië
	Dražan Jerković	Joegoslavië
	Vavá	Brazilië
	Leonel Sanchez	Chili
1958	Just Fontaine	Frankrijk	13
1954	Sándor Kocsis	Hongarije	11
1950	Ademir	Brazilië	9
1938	Leônidas	Brazilië	7
1934	Oldřich Nejedlý	Tsjecho-Slowakije	5
1930	Guillermo Stábile	Argentinië	8

Golden Glove [bewerken]

De Golden Glove (gouden handschoen), tot 2006 de Yashin Award genaamd, gaat naar de beste doelverdediger van het eindtoernooi.

WK	Speler	Team
2010	Iker Casillas	Spanje
2006	Gianluigi Buffon	Italië
2002	Oliver Kahn	Duitsland
1998	Fabien Barthez	Frankrijk
1994	Michel Preud'homme	België

Best Young Player [bewerken]

De Best Young Player Award gaat naar de beste speler van 21 jaar of jonger. Deze prijs werd voor het eerst in 2006 uitgereikt.

Met een internetpoll heeft de FIFA de beste jonge speler van alle WK's van 1958 t/m 2002 laten kiezen. Pelé kreeg 61% van alle stemmen. Op basis van de poll is voor elk van die WK's een beste jonge speler verkozen.

WK	Speler	Leeftijd tijdens WK	Team
2010	Thomas Müller	20 jaar	Duitsland
2006	Lukas Podolski	21 jaar	Duitsland
2002	Landon Donovan	20 jaar	Verenigde Staten
1998	Michael Owen	18 jaar	Engeland
1994	Marc Overmars	21 jaar	Nederland
1990	Robert Prosinečki	21 jaar	Joegoslavië
1986	Vincenzo Scifo	20 jaar	België
1982	Manuel Amoros	20 jaar	Frankrijk
1978	Antonio Cabrini	21 jaar	Italië
1974	Władysław Żmuda	20 jaar	Polen
1970	Teófilo Cubillas	21 jaar	Peru
1966	Franz Beckenbauer	20 jaar	West-Duitsland
1962	Flórián Albert	20 jaar	Hongarije
1958	Pelé	17 jaar	Brazilië

FIFA Fair Play Trophy [bewerken]

De FIFA Fair Play Trophy gaat naar het team met het laagste aantal overtredingen en kaarten. Alleen de teams die de tweede ronde bereiken, komen voor deze award in aanmerking.

WK	Team(s)
2010	Spanje
2006	Brazilië / Spanje
2002	België
1998	Engeland / Frankrijk
1994	Brazilië
1990	Engeland
1986	Brazilië
1982	Brazilië
1978	Argentinië

Most Entertaining Team [bewerken]

De FIFA Award for the Most Entertaining Team ging naar het team dat het meest had gedaan om het publiek te vermaken met een positieve benadering van het spel. Het team werd gekozen in een publieke poll. De prijs werd voor het laatst toegekend in 2006.

WK	Team
2006	Portugal
2002	Zuid-Korea
1998	Frankrijk
1994	Brazilië

Statistieken [bewerken]

Records [bewerken]

Record	Speler	Team	WK('s)
Meeste WK-deelnames		Brazilië	alle 19
Meeste doelpunten overall	Ronaldo (15 goals)	Brazilië	1998, 2002 en 2006
Meeste doelpunten op één toernooi	Just Fontaine (13 goals)	Frankrijk	1958
Snelste doelpunt	Hakan Şükür (10,8 s na aftrap)	Turkije	2002, in de troostfinale tegen Zuid-Korea

Eerste [bewerken]

Stelling	Speler	Team	WK	Tegenstander
Eerste WK-doelpunt	Lucien Laurent	Frankrijk	1930	Mexico
Eerste WK-hattrick	Bert Patenaude	Verenigde Staten	1930	Paraguay
Eerste van het veld gestuurde speler	Mario de Las Casas	Peru	1930	Roemenië
Eerste WK-doelpunt in eigen doel	Ernst Loertscher	Zwitserland	1938	Duitsland
Eerste van het veld gestuurde doelman	Gianluca Pagliuca	Italië	1994	Noorwegen
Eerste golden goal op een WK	Laurent Blanc	Frankrijk	1998	Paraguay, in de achtste finale

Jubileumgoals [bewerken]

De volgende jubileumgoals werden gemaakt:^[12]

Doelpunt	Speler	Team	WK	Tegenstander	Bijzonderheden
500e	Bobby Collins	Schotland	1958	Paraguay
1000e	Rob Rensenbrink	Nederland	1978	Schotland	strafschop
1500e	Claudio Caniggia	Argentinië	1994	Nigeria
2000e	Marcus Allbäck	Zweden	2006	Engeland

Finales [bewerken]

Brazilië en Duitsland zijn de landen die het vaakst in de finale van een WK hebben gespeeld: beide landen haalden de finale tot nu toe 7 keer.
Duitsland verloor het vaakst de finale, namelijk 4 keer: in 1966 van Engeland, in 1982 van Italië, in 1986 van Argentinië en in 2002 van Brazilië. Daar staan dus wel drie gewonnen finales tegenover.
Nederland volgt op een tweede plaats met 3 verloren WK-finales, en is daarmee het land dat het vaakst de finale haalde zonder deze ooit te winnen. In 1974 verloor Nederland van West-Duitsland, in 1978 van Argentinië en 2010 van Spanje.

Leeftijd van de spelers [bewerken]

De jongste speler op een WK is Norman Whiteside (Noord-Ierland): hij was 17 jaar en 41 dagen tijdens de wedstrijd tegen Joegoslavië in 1982.
De jongste speler die een doelpunt scoorde op een WK is Pelé (Brazilië): hij was 17 jaar en 239 dagen toen hij scoorde in de wedstrijd tegen Wales in 1958.
De jongste speler die wereldkampioen werd, is eveneens Pelé: hij was 17 jaar en 249 dagen tijdens de finale tegen Zweden in 1958.
De jongste speler die van het WK werd gestuurd, is Rigobert Song (Kameroen): hij was 17 jaar en 358 dagen toen hij van het veld gestuurd werd tijdens de wedstrijd tegen Brazilië in 1994.
De oudste speler op een WK is Roger Milla (Kameroen): hij was 42 jaar en 39 dagen tijdens de laatste wedstrijd van zijn team in 1994, tegen Rusland.
De oudste speler die een doelpunt scoorde op een WK, is eveneens Roger Milla: hij maakte het enige doelpunt voor Kameroen in diezelfde wedstrijd.
De oudste speler die wereldkampioen werd, is Dino Zoff (Italië): hij was 40 jaar en 133 dagen tijdens de finale tegen West-Duitsland in 1982.

Coach [bewerken]

Luiz Felipe Scolari is de eerste coach die 12 WK-wedstrijden op rij won: 7 maal met Brazilië in 2002 en 5 maal met Portugal in 2006 (waaronder een in een penalty-shoot out). De serie eindigde op het WK 2006 in de halve finales door een nederlaag tegen Frankrijk.
De eerste coach die de halve finale bereikte met twee verschillende landen was Guus Hiddink met Nederland in 1998 en met Zuid-Korea in 2002.
De coach met de meeste WK-deelnames is de Braziliaan Carlos Alberto Parreira, met 6 deelnames: met Koeweit in 1982, met de Verenigde Arabische Emiraten in 1990, met Brazilië in 1994 en 2006, met Saoedi-Arabië in 1998, en met Zuid-Afrika in 2010.
De coach met de meeste WK-wedstrijden is de Duitser Helmut Schön, met 25 wedstrijden (van 1966 tot 1978).
De coach met de meeste WK-overwinningen is eveneens Helmut Schön, met 16 overwinningen.
De coach met de meeste titels is de Italiaan Vittorio Pozzo, met 2 titels: met Italië in 1934 en 1938.
De coaches die de meeste landen hebben opgeleid zijn Carlos Alberto Parreira (zie meeste WK-deelnames hierboven) en de Serviër Bora Milutinović, beiden 5 landen. Milutinović: Mexico voor WK 1986, Costa Rica voor WK 1990, Verenigde Staten voor WK 1994, Nigeria voor WK 1998 en China voor WK 2002.
Wereldkampioen als speler en als coach: Mário Zagallo (met Brazilië: in 1958 als speler en van 1962 tot 1970 als coach) en Franz Beckenbauer (met West-Duitsland: in 1974 als speler en in 1990 als coach).
De jongste coach op een WK is de Argentijn Juan José Tramutola: hij was 27 jaar in 1930 (coach van Argentinië).
De oudste coach op een WK is de Duitser Otto Rehhagel: hij was 71 jaar in 2010 (coach van Griekenland).

Gele en rode kaarten [bewerken]

De meeste rode kaarten: 2, voor Rigobert Song (Kameroen) en Zinédine Zidane (Frankrijk).
De snelste rode kaart verkregen: Jose Batista (Uruguay) in de wedstrijd tegen Schotland in 1986 na 56 seconden door de Franse scheidsrechter Joël Quiniou.
In 2006 kreeg de Argentijn Leandro Cufré na de wedstrijd een rode kaart voor een overtreding, zonder te hebben gespeeld in de wedstrijd.
De meeste gele kaarten waren er in de wedstrijden Duitsland - Kameroen in 2002 (14 keer geel en 2 keer "2x geel = rood") en Portugal - Nederland in 2006 (12 keer geel en 4 keer "2x geel = rood").
In 2006 werd een recordaantal van 18 keer "2x geel = rood" bereikt.

Sancties [bewerken]

De meeste doelpunten gemaakt vanuit een strafschop: 4, door Gabriel Batistuta (Argentinië), Eusébio (Portugal) en Rob Rensenbrink (Nederland).
De snelst gegeven strafschop op een WK was die in de eerste minuut van de finale West-Duitsland - Nederland op het WK 1974: Johan Neeskens scoorde 1-0 voor Nederland. Het Duitse team had voor de strafschop nog geen enkele aanraking met de bal gehad. Het was tevens de eerste strafschop die in de finale van een WK succesvol werd benut.
De laatste beslissende strafschop in de normale speeltijd werd in de achtste finale (Italië - Australië) van het WK 2006 gegeven: Francesco Totti scoorde in de vijfde minuut van de blessuretijd de 1-0 voor Italië.
In de volgende wedstrijden werd ook in de extra tijd een strafschop benut:
- WK 1962, Mexico - Tsjecho-Slowakijë: 3-1 voor Mexico, door Héctor Hernández
- WK 1974, West-Duitsland - Zweden: 4-2 voor West-Duitsland, door Uli Hoeneß
- WK 1994, Argentinië - Griekenland: 4-0 voor Argentinië, door Diego Maradona
- WK 1998, Zuid-Afrika - Saoedi-Arabië: 2-2 voor Zuid-Afrika, door Shaun Bartlett
- WK 1998, Italië - Oostenrijk: 2-1 voor Oostenrijk, door Andreas Herzog
- WK 2002, Spanje - Ierland: 1-1 voor Ierland, door Robbie Keane
- WK 2010, Nederland - Slowakije: 2-1 voor Slowakije, door Róbert Vittek
Er was ook een beslissende strafschop in de laatste minuten op het WK 1998: Brazilië - Noorwegen: in de 88e minuut scoorde Kjetil Rekdal 1-2 voor Noorwegen, dat zich daardoor als tweede in de groep plaatste voor de achtste finales.

Bronnen [bewerken]

Glanville, Brian The Story of the World Cup, Faber, 2005, p. 44 ISBN 0-571-22944-1.

Voetnoten en referenties [bewerken]

↑ History of FIFA - FIFA takes shape, fifa.com.
↑ Aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1908 waren per land maximaal 4 teams toegestaan. Uiteindelijk waren er 8 teams; Frankrijk werd vertegenwoordigd door twee teams: Frankrijk A en Frankrijk B, en verder deden Denemarken, Groot-Brittannië, Nederland, Zweden, Hongarije en Bohemen mee; deze laatste twee trokken zich echter kort voor het begin van het toernooi terug, na te hebben geloot tegen respectievelijk Nederland en Frankrijk A.
↑ De 11 uiteindelijke deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1912 waren Denemarken, Duitsland, Finland, Groot-Brittannië, Hongarije, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Rusland en Zweden. Twee landen trokken zich terug: België (voor de loting) en Frankrijk (dat had geloot tegen Noorwegen). Bohemen had zich ook ingeschreven maar werd niet toegelaten, omdat alleen landen en voetbalbonden aangesloten bij de FIFA mochten deelnemen.
↑ De 14 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1920 waren België, Denemarken, Egypte (als enige niet-Europees team), Frankrijk, Griekenland, Groot-Brittannië, Italië, Joegoslavië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Spanje, Tsjecho-Slowakije en Zweden. Tsjecho-Slowakije werd na de finale gediskwalificeerd: in de 43e minuut, op een 2-0 achterstand, verliet het team de wedstrijd uit onvrede met de arbitrage.
↑ De 22 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1924 waren Egypte, Turkije, Uruguay en de Verenigde Staten van buiten Europa, en de Europese landenteams van België, Bulgarije, Estland, Frankrijk, Hongarije, Ierse Vrijstaat, Italië, Joegoslavië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Polen, Roemenië, Spanje, Tsjecho-Slowakije, Zweden en Zwitserland.
↑ De 17 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1928 waren Argentinië, Chili, Egypte, Mexico, Turkije, Uruguay en de Verenigde Staten van buiten Europa, en de Europese landenteams van België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Joegoslavië, Luxemburg, Nederland, Portugal, Spanje en Zwitserland.
↑ Glanville, p. 45.
↑ Glanville, p. 238.
↑ Glanville, p. 359.
↑ Inclusief resultaten van West-Duitsland (van 1954 t/m 1990).
↑ Inclusief resultaten van Sovjet-Unie (t/m 1990).
↑ Allbäck en Owen schrijven historie, NOS.nl, 20 juni 2006.

Externe links [bewerken]

(en) FIFA Worldcup.com

Wereldkampioenschap voetbal

Toernooien:	Uruguay 1930 · Italië 1934 · Frankrijk 1938 · 1942 · Brazilië 1950 · Zwitserland 1954 · Zweden 1958 · Chili 1962 · Engeland 1966 · Mexico 1970 · West-Duitsland 1974 · Argentinië 1978 · Spanje 1982 · Mexico 1986 · Italië 1990 · Verenigde Staten 1994 · Frankrijk 1998 · Zuid-Korea/Japan 2002 · Duitsland 2006 · Zuid-Afrika 2010 · Brazilië 2014 · Rusland 2018 · Qatar 2022
Finales:	1930 · 1934 · 1938 · 1950 · 1954 · 1958 · 1962 · 1966 · 1970 · 1974 · 1978 · 1982 · 1986 · 1990 · 1994 · 1998 · 2002 · 2006 · 2010
Kwalificatie:	1930 · 1934 · 1938 · 1950 · 1954 · 1958 · 1962 · 1966 · 1970 · 1974 · 1978 · 1982 · 1986 · 1990 · 1994 · 1998 · 2002 · 2006 · 2010 · 2014

Wereldvoetbalbond FIFA

Continentale bonden:	AFC · CAF · CONMEBOL · CONCACAF · OFC · UEFA
Toernooien:	WK voetbal · WK voetbal -20 · WK voetbal -17 · Confederations Cup · WK voor clubteams · WK voor vrouwen · WK vrouwen -20 · WK vrouwen -17
Waarderingen:	FIFA-wereldranglijst · FIFA World Player of the Year · FIFA Ballon d'Or · 100 beste spelers

Zie de categorie FIFA World Cup van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

[1] History of FIFA - FIFA takes shape, fifa.com.

[2] Aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1908 waren per land maximaal 4 teams toegestaan. Uiteindelijk waren er 8 teams; Frankrijk werd vertegenwoordigd door twee teams: Frankrijk A en Frankrijk B, en verder deden Denemarken, Groot-Brittannië, Nederland, Zweden, Hongarije en Bohemen mee; deze laatste twee trokken zich echter kort voor het begin van het toernooi terug, na te hebben geloot tegen respectievelijk Nederland en Frankrijk A.

[3] De 11 uiteindelijke deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1912 waren Denemarken, Duitsland, Finland, Groot-Brittannië, Hongarije, Italië, Nederland, Noorwegen, Oostenrijk, Rusland en Zweden. Twee landen trokken zich terug: België (voor de loting) en Frankrijk (dat had geloot tegen Noorwegen). Bohemen had zich ook ingeschreven maar werd niet toegelaten, omdat alleen landen en voetbalbonden aangesloten bij de FIFA mochten deelnemen.

[4] De 14 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1920 waren België, Denemarken, Egypte (als enige niet-Europees team), Frankrijk, Griekenland, Groot-Brittannië, Italië, Joegoslavië, Luxemburg, Nederland, Noorwegen, Spanje, Tsjecho-Slowakije en Zweden. Tsjecho-Slowakije werd na de finale gediskwalificeerd: in de 43e minuut, op een 2-0 achterstand, verliet het team de wedstrijd uit onvrede met de arbitrage.

[5] De 22 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1924 waren Egypte, Turkije, Uruguay en de Verenigde Staten van buiten Europa, en de Europese landenteams van België, Bulgarije, Estland, Frankrijk, Hongarije, Ierse Vrijstaat, Italië, Joegoslavië, Letland, Litouwen, Luxemburg, Nederland, Polen, Roemenië, Spanje, Tsjecho-Slowakije, Zweden en Zwitserland.

[6] De 17 deelnemers aan het voetbaltoernooi op de Olympische Zomerspelen van 1928 waren Argentinië, Chili, Egypte, Mexico, Turkije, Uruguay en de Verenigde Staten van buiten Europa, en de Europese landenteams van België, Duitsland, Frankrijk, Italië, Joegoslavië, Luxemburg, Nederland, Portugal, Spanje en Zwitserland.

[7] Glanville, p. 45.

[8] Glanville, p. 238.

[9] Glanville, p. 359.

[10] Inclusief resultaten van West-Duitsland (van 1954 t/m 1990).

[11] Inclusief resultaten van Sovjet-Unie (t/m 1990).

[12] Allbäck en Owen schrijven historie, NOS.nl, 20 juni 2006.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]