Het Kanaal

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de waterweg in Den Haag, zie Het Kanaal (Den Haag)
Het Kanaal
Locatie Het Kanaal.PNG
Locatie tussen Engeland en Frankrijk
Oppervlakte 75 000 km²
Diepte (max.) 120 m
Diepte (gem.) 60 m
Afbeeldingen
Satellietfoto Nauw van Calais
Satellietfoto Nauw van Calais
Portaal  Portaalicoon   Geografie

Het Kanaal (Frans: La Manche; Engels: The English Channel ) is de zee of zeestraat tussen Groot-Brittannië en Frankrijk, die de zuidelijke Noordzee verbindt met de Atlantische Oceaan. Het oostelijkste, smalste gedeelte heet ook het Nauw van Calais of de Straat van Dover, in spreektaal wordt met het Kanaal meestal deze zee tussen Calais en Dover bedoeld.

Het Kanaal is gemiddeld ongeveer 60 meter diep, met een maximale diepte van 120 meter, en wordt intensief door scheepvaart benut. Bij stijgend water staat de stroming van west naar oost en in omgekeerde richting wanneer het waterniveau daalt. Voor de veiligheid van de scheepvaart zijn er internationale scheepvaartroutes vastgesteld, die lopen van het Kanaal tot aan de Duitse Bocht.

Vlak voor de Franse kust van Normandië ligt een groep eilanden die de Kanaaleilanden worden genoemd en die tot de Britse Kroon behoren als Kroongebied, Crown dependencies. Deze eilanden zijn noch lid van het Brits Gemenebest, noch van de Europese Unie.

De grootste rivier die in Het Kanaal uitmondt is de Seine.

Ontstaan van de verbinding met de Noordzee[bewerken]

Vroege ijstijden[bewerken]

De verbinding van het Kanaal en de Noordzee via het Nauw van Calais is ontstaan in eerdere ijstijden. De ijskappen waren toen groter dan in de laatste ijstijd. Het Kanaal was een grote baai waarin de Seine en Somme uitmondden. Tot aan de grote ijstijden in het midden-pleistoceen bestond het Nauw van Calais niet, maar liepen de kalkrotsen van Calais en Dover als een bergrug door.

Op het hoogtepunt van deze ijstijden bedekten grote ijskappen Scandinavië, Schotland en de noordelijke Noordzee ertussen. Door de afdammende werking van het ijs en het vele smeltwater ontstond een groot zoetwatermeer in het zuidelijk deel van wat nu de Noordzee is. Dit smeltwater zocht een uitweg en vond dat in het gebied van Dover en Calais. Tussen 450.000 en 150.000 jaar geleden gedurende de saalien- en elsterien-ijstijden ontstond daardoor twee keer een catastrofale doorbraak van de landbrug. Deze veroorzaakten ten slotte het huidige Nauw van Calais, met de kenmerkende witte kalkkliffen aan weerszijden. Door inwerking van golven op het zachte kalksteen verbreedde de kloof zich steeds meer, een proces dat tot op de dag van vandaag doorgaat.

Laatste ijstijd[bewerken]

Als de zeespiegel laag genoeg staat, zoals in ijstijden het geval is geweest, vallen het Kanaal en de Noordzee goeddeels droog en maakt Engeland deel uit van het vasteland van Europa. Dit was bij het Kanaal het geval in de Weichselien-ijstijd, van ongeveer 70.000 tot 12.000 jaar geleden. Het Kanaal was een uitgestrekte ijzige toendra waardoorheen een grote rivier zuidwestwaarts stroomde en uitmondde in de Atlantische Oceaan. Die rivier werd vóór het Nauw van Calais gevoed door Rijn, Maas en Theems, en verder stroomafwaarts door de Franse rivieren Seine en Somme, en door kleinere Zuid-Engelse rivieren zoals de Solent en de Arun. Deze situatie eindigde toen na de laatste ijstijd de zeespiegel weer steeg. Rond 12.000 jaar geleden was het Nauw van Calais weer een zeestraat geworden, verbonden met de Atlantische Oceaan. Vanaf rond 8.000 jaar geleden ontstond ook de verbinding tussen de Noordzee en Het Kanaal.

Havenplaatsen[bewerken]

Enkele grote havenplaatsen direct aan Het Kanaal zijn:

Oversteek[bewerken]

Reizen van het vasteland naar Engeland is mogelijk door de Kanaaltunnel, met het vliegtuig of met de boot. Sinds oktober 2000 is die verbinding niet meer mogelijk met een hovercraft,[1] Het Kanaal heeft door de eeuwen heen grote aantrekkingskracht uitgeoefend op mensen die, op wat voor manier dan ook, naam wilden maken met het oversteken ervan.


Per luchtballon[bewerken]

Op 7 januari 1785 staken de Fransman Jean-Pierre Blanchard en de Amerikaan John Jeffries als eersten het Kanaal over met een heteluchtballon. De reis ging van Dover naar Calais.

Zwemmend[bewerken]

De Engelsman Matthew Webb was (voor zover bekend) de eerste die zonder hulpmiddelen het Kanaal overzwom. Dat gebeurde op 25 augustus 1875. Webb legde de 34 km van Dover naar Calais af in bijna 22 uur. De eerste vrouw die het Kanaal overzwom was de Amerikaanse Gertrude Ederle in 1926. Ze legde de afstand van Frankrijk naar Engeland af in 14 uur en 31 minuten. Dit was meteen een nieuw algemeen record, ze verbeterde het oude record met ruim 2 uur. Het Europese record is op dit moment in handen van de Spanjaard David Meca die in 2005 een tijd realiseerde van: 7 uur en 22 minuten. Op 26 juli 1977 zwom de 13-jarige Engelse David Morgan als jongste Kanaalzwemmer van Dover naar Wissant bij Calais in 11 uur en 5 minuten. Op 29 augustus 2004 zwom de 70-jarige Amerikaanse George Brunstad als oudste kanaalzwemmer het Kanaal over in 15 uur en 59 minuten.

Op 18 september 2010 zwom Philippe Croizon, een Franse gehandicapte man zonder armen en benen het Kanaal over.[2]

Per vliegtuig[bewerken]

De Fransman Louis Blériot vloog op 25 juli 1909 als eerste met een vliegtuig over het Kanaal. Zijn vlucht over een afstand van circa 45 kilometer van Calais naar Dover duurde 37 minuten.

Per kano[bewerken]

Op 26 juli 1949 voeren twee Nederlanders, Peter Meerburg en Jan van der Linden, zonder kompas of ander navigatiemateriaal en zonder volgboten in 11 uur en 45 minuten per kano van Calais naar Dover. Deze sportieve prestatie werd in alle Engelse kranten op de voorpagina gemeld en drie dagen later, op 29 juli, volgde een interview op de BBC.

Per fietsvliegtuig[bewerken]

Op 12 juni 1979 vloog Paul B. MacCready met zijn luchtfiets Gossamer Albatross op spierkracht over het Kanaal.

Met straalvleugel[bewerken]

Op 26 september 2008 vloog Yves Rossy met behulp van een vleugel met vier straalmotoren in negen minuten en 32 seconden en met een snelheid van meer dan 190 kilometer per uur Het Kanaal over, over dezelfde route als waarmee Louis Blériot in 1909 de eerste oversteek per vliegtuig maakte.[3]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hovertravel vaart nog wel tussen Engeland en de Kanaaleilanden.
  2. NU.nl. "Man zonder ledematen zwemt het Kanaal over", 18 september 2010.
  3. De Telegraaf. "Historische oversteek geslaagd", 26 september 2008.