Kalk

Gebluste kalk

Kalk is een aanduiding voor een aantal alkalische zouten van calcium, zoals calciumoxide (ook wel ongebluste kalk), calciumhydroxide (gebluste kalk) en calciumcarbonaat en calciumwaterstofcarbonaat.

Wat men kalk noemt in "hard" kraanwater is opgelost calciumwaterstofcarbonaat (en magnesiumzouten). Wordt het water gekookt, dan neemt de oplosbaarheid af en slaat het calciumcarbonaat neer of zet zich af aan wanden. In het laatste geval ziet men dit bij de hete delen van een pan of de verwarmingselement van een waterkoker. Deze vorm van calciumcarbonaat wordt kalkaanslag of ketelsteen genoemd.

Kalk wordt ook in de tuin gebruikt. Hoewel het nauwelijks als plantenvoedsel wordt gebruikt, is het onmisbaar, omdat het zuren (als oxaalzuur) neutraliseert. Daarmee wordt plantvergiftiging voorkomen. Verder is het noodzakelijk voor de vorming van humus, het verbetert de structuur van de bodem en de opname van voedingsstoffen en verder bevordert het de stikstofbinding die van bacteriën komt.

Ook kalksteen is voornamelijk gevormd uit calciumcarbonaat.

Winning

In Nederland wordt kalksteen gewonnen in de ENCI-groeve in Limburg. Ook in de steengroeve in Winterswijk wordt kalksteen gewonnen.

Gebruik

Kalksteen is de basisgrondstof voor Portlandcement

Kalksteen (CaCO₃) wordt onder andere gebruikt voor bemesting van grond:

• voor planten helpt het bij de opbouw van het eiwit en de vorming van de celwand
• het zorgt voor de binding van de bodemzuren
• het losmaken van de voedingsstoffen uit de grond en de humus
• biedt hulp bij de stikstofbinding door bacteriën
• verhoogt de algemene biologische activiteit
• geeft een structuurverbetering aan kleigronden

Ongebluste kalk (CaO) wordt uit kalksteen of schelpen verkregen door het te branden in een kalkoven. Door aan ongebluste kalk water toe te voegen verkrijgt men gebluste kalk (Ca(OH)₂). Hierbij komt warmte vrij. Ongebluste kalk vindt een toepassing in onder meer pleisterwerk.

Zie ook

• Aragoniet
• Calciet
• Gips
• Kalkoven
• Kalknacht
• Kalkaanslag
• Kalksteen
• Lijst van mineralen
• Schelpkalk

Bronnen, noten en/of referenties (nl) Meulen, M. van der, Lang, F. de, Maljers, D., Dubelaar, W., Westerhoff, W., 2002. Grondstoffen en delfstoffen bij naam. Publicatiereeks grondstoffen 2002/21, Dienst Weg- en Waterbouwkunde, Delft & TNO-NITG, 96 pp. ISBN 90-369-5509-2. Grondsoorten en Delfstoffen bij naam