Calciumhydroxide

Calciumdihydroxide
Structuurformule en molecuulmodel
Calciumhydroxide-poeder
Algemeen
Molecuulformule      (uitleg)	Ca(OH)2
IUPAC-naam	calciumhydroxide
Andere namen	gebluste kalk, calciumdihydroxide
Molmassa	74,10 g/mol
CAS-nummer	1305-62-0
EG-nummer	215-137-3
Beschrijving	Zacht wit poeder
Vergelijkbaar met	calciumoxide
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Gevaar
H-zinnen	H318
EUH-zinnen	geen
P-zinnen	P280 - P305+P351+P338
LD50 (ratten)	(oraal) 7350 mg/kg
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand	vast
Kleur	wit-lichtbeige
Dichtheid	2,24 g/cm³
Smeltpunt	550 °C
Kookpunt	2850 °C
Oplosbaarheid in water	1,85 g/L
Matig oplosbaar in	water
Geometrie en kristalstructuur
Kristalstructuur	hexagonaal
Thermodynamische eigenschappen
ΔfHos	-985,2 kJ/mol
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar)
Portaal    Scheikunde

Calcium(di)hydroxide of gebluste kalk is een anorganische verbinding van calcium, met als brutoformule Ca(OH)₂. Het is een wit zacht poeder dat maar matig in water oplost.

Synthese

Calciumdihydroxide kan bereid worden door water toe te voegen (blussen) aan calciumoxide (CaO) (ongebluste kalk). Wanneer veel water wordt toegevoegd, ontstaat er een melkachtige substantie (kalkmelk). Wanneer deze gefilterd wordt, blijft er een kleurloze, doorzichtige oplossing van calciumdihydroxide in water over. Dit wordt kalkwater genoemd. Calciumdihydroxide is een sterke base, maar wegens zijn beperkte oplosbaarheid in water (1,85 g/l) is kalkwater veel minder agressief dan bijvoorbeeld een oplossing van natriumhydroxide, dat veel meer geconcentreerd kan zijn.

Calciumdihydroxide kan ook gevormd worden uit reactie van calciumcarbide en water. Dan ontstaat er als bijproduct ethyn.

Luchtkalk en hydraulische kalk

Blussen kan geschieden met water (nat blussen) of nat zand (droog blussen). In het ene geval ontstaat er een vochtige specie (kalkdeeg), in het andere geval ontstaat een droge substantie (kalkpoeder). Men onderscheidt luchtkalk en hydraulische kalk. Luchtkalk wordt verkregen als de grondstof uit zuivere kalksteen bestaat. Zij hardt uit doordat ze CO₂ uit de lucht opneemt, waardoor weer calciumcarbonaat ontstaat. Indien de grondstof uit kalksteen vermengd met klei bestaat, ontstaat hydraulische kalk, ook waterkalk genoemd. Deze verhardt deels aan water, deels aan lucht. Daarom moet het blussen zeer nauwgezet geschieden.

Toepassingen

Kalkwater wordt gebruikt in experimenten om CO₂ mee aan te tonen. Wanneer men CO₂-gas door kalkwater laat borrelen, zal het heldere kalkwater troebel worden doordat er calciumcarbonaat neerslaat volgens de volgende carbonatatiereactie:

$\mathrm{Ca(OH)_2\ +\ CO_2\longrightarrow\ CaCO_3\ +\ H_2O}$

Calciumhydroxide is een base en wordt gebruikt om zure grond te neutraliseren en om bijvoorbeeld ammoniak terug te winnen bij chemische processen waarbij ammoniak wordt gebruikt. Het wordt gebruikt in metselkalk, wasmiddelen en als waterontharder.

Calciumhydroxide is ook toegelaten als additief in voedingsmiddelen. Het E-nummer van calciumhydroxide is E526.

Calciumhydroxide in de vorm van kalkmelk wordt in drinkwaterzuivering toegepast om de pH van het ruwwater te regelen en om water te ontharden.

Tevens wordt kalkmelk gebruikt in de zuivering van afvalwater van de hydrometallurgie, met name om sulfaten (SO₄) neer te slaan tot CaSO₄ oftewel gips.

Calciumhydroxide wordt ook gebruikt in de endodontologie; het wordt in een minimieme hoeveelheid ingesloten tijdens een wortelkanaalbehandeling als desinfectans.

Externe links

• (en) Gegevens van Calciumhydroxide in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)
• (en) MSDS van calciumhydroxide