Molaire massa

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

De molaire massa, symbool M,[1] van een chemische stof is de massa per mol van die stof. De eenheid is gram per mol (g/mol). De molaire massa is een stofeigenschap.

Definitie[bewerken]

De molaire massa M van een stof wordt gedefinieerd als

M = {m \over n} = N_A \cdot m_M

daarbij is

Berekening[bewerken]

Molaire massa van elementen[bewerken]

De molaire massa van een element is gelijk aan de getalwaarde van de atoommassa in u van dat element, vermenigvuldigd met 1 g/mol.

Enkele voorbeelden :

M (H) = 1,0079(7) × 1 g/mol = 1,0079(7) g/mol
M (S) = 32,065(5) × 1 g/mol = 32,065(5) g/mol
M (Cl) = 35,453(2) × 1 g/mol = 35,453(2) g/mol
M (Fe) = 55,845(2) × 1 g/mol = 55,845(2) g/mol

Molaire massa van stoffen[bewerken]

De molaire massa van een enkelvoudige of samengestelde stof kan berekend worden als men de brutoformule kent. De molaire massa is dan de som van de getalwaarden atoommassa van alle aanwezige elementen, vermenigvuldigd met de index van het element in de brutoformule. Die getalwaarde wordt dan nog eens vermenigvuldigd met 1 g/mol.

Enkele voorbeelden :

M (H2) = 2 × 1.0079(7) × 1 g/mol = 2,0158(8) g/mol
M (Cl2) = 2 × 35.453(2) × 1 g/mol = 70,906(4) g/mol
M (NaCl) = [22,9897(69) + 35,453(2)] × 1 g/mol = 58,443(2) g/mol
M (C12H22O11) = ([12 × 12,0107(8)] + [22 ×1,0079(7)] + [11 ×15,9994(3)]) × 1 g/mol = 342,297(14) g/mol

Gemiddelde molaire massa[bewerken]

Voor mengsels en stoffen met een variabele stoichiometrie (zoals bepaalde polymeren) kan een gemiddelde molaire massa \overline{M} gedefinieerd worden :

\overline{M} = \frac{m_{\text{tot}}}{n_{\text{tot}}}

waarbij de totale massa de som is van de massa's van alle N de componenten:

m_{\text{tot}} = \sum_{i}^{N} m_i

en het totaal aantal mol de som is van het aantal mol van alle N de componenten:

n_{\text{tot}} = \sum_{i}^{N} n_i

Exacte massa[bewerken]

In de massaspectrometrie wordt gebruikgemaakt van de exacte massa[2], beter berekende exacte massa, van een stof. Vooral bij stoffen die samengesteld zijn uit elementen waarvan verschillende isotopen bekend zijn is deze grootheid belangrijk. De exacte massa kan op dezelfde wijze berekend worden als de molaire massa: tel de atomaire massa's van de samenstellende atomen bij elkaar op. In principe dient de samenstelling naar isotoop voor de verbinding te worden vermeld. Zonder isotoopvermelding heeft de grootheid betrekking op een molecuul dat samengesteld is uit atomen van het meest voorkomende isotoop. Zo is de exacte massa van water gelijk aan 1.0078 + 1.0078 + 15.9949 = 18.0105 u. Er staat geen samenstelling naar isotoop vermeld, het betreft dus 1H216O. Voor zwaar water, D2O of 2H216O, wordt gevonden: is 2.0141 + 2.0141 + 15.9949 = 20.0229.

Meting[bewerken]

In de praktijk worden molaire massa's bijna altijd berekend volgens de hierboven beschreven methode. In principe kunnen ze in bepaalde gevallen ook gemeten worden. Massaspectroscopie is de meest nauwkeurige manier, maar molaire massa's kunnen ook indirect (en minder nauwkeurig) bepaald worden via meting van de dampdichtheid, kookpuntsverhoging of vriespuntsverlaging.

Formulemassa: Moleculaire massa van zouten (Fw)[bewerken]

Zouten zijn niet uit moleculen opgebouwd. In het kristal van keukenzout, natriumchloride, is het niet mogelijk bij een bepaald natriumion één chloride-ion aan te wijzen dat speciaal bij dat natriumion hoort. Er zitten zes chlooratomen om elk natriumion en zes natriumionen om elk chloorion. Keukenzoutkristallen hebben een ion-rooster. Voor zouten zou het dus niet mogelijk zijn een moleculaire massa of molaire massa op te geven. Omdat voor keukenzout de formule NaCl gebruikt wordt, is het gebruikelijk aan het worden om de massa van zouten (en soms algemener, van alle stoffen) niet als molaire massa (Mw) te noteren maar als Fw: formule-massa.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. [1] International Union of Pure and Applied Chemistry (1993). Quantities, Units and Symbols in Physical Chemistry, 2nd edition, Oxford: Blackwell Science. ISBN 0-632-03583-8. p. 41
  2. Dit Exact mass of een eerdere versie ervan is (gedeeltelijk) vertaald vanaf de Engelstalige Wikipedia, die onder de licentie Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen valt. Zie de bewerkingsgeschiedenis aldaar.