Zwaagwesteinde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zwaagwesteinde
De Westereen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Wapen van Zwaagwesteinde
Zwaagwesteinde
Zwaagwesteinde
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Dantumadeel Dantumadeel
Coördinaten 53° 15′ NB, 6° 2′ OL
Algemeen
Inwoners (1-1-2014) 5087
Overig
Postcode 9270-9271
Detailkaart
Locatie in de gemeente
Locatie in de gemeente
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Zwaagwesteinde (officieel, Westereenders Fries: De Westereen) is één van de tien dorpen van de gemeente Dantumadeel, in de Nederlandse provincie Friesland. Zwaagwesteinde telt 5087 inwoners (2014).

Zwaagwesteinde ligt aan de spoorlijn Groningen-Leeuwarden. Het dorp heeft sinds 1902 een station. Het stationsgebouw is in 2003 afgebroken.

Naam[bewerken]

De naam betekent het westelijk einde (van Kollumerzwaag). Voorheen stond op de plaatsnaamborden 'Zwaagwesteinde' en 'De Westerein'. Echter met de invoering van de officiële Friese namen en nieuwe borden is dit uitsluitend 'De Westereen' geworden. In het Fries zou het officieel De Westerein moeten zijn, maar er is gekozen voor het lokale dialect. Dit is uitzonderlijk en komt tegemoet aan het bijzondere karakter van het dorp en zijn inwoners.

Friese Wouden[bewerken]

Zwaagwesteinde ligt in het gebied van de Friese Wouden (Fryske Wâlden), dit gebied kenmerkt zich door de vele elzensingels, houtwallen en pingo's. Vroeger strekte zich hier een groot heidegebied uit op de arme zandgrond. De armetierige woningen werden door grote gezinnen bewoond. Het meest armoedig waren de plaggenhutten die tot het begin van de 20e eeuw voorkwamen. Een aantal stenen varianten van deze woningen zijn nog steeds in het dorp te vinden, met name aan de Keapmânswei. In de achttiende eeuw was de aanleg van het Nieuwe Kanaal ofwel De Zwemmer, in 1776, van belang, in de negentiende eeuw de komst van het spoor, in 1866. Maar oorspronkelijk kreeg het dorp slechts een halte aan het spoor. De Zwemmer werd in 1881 belangrijk verbreed. De oorspronkelijke heidevelden waren begin twintigste eeuw vrijwel geheel ontgonnen.

Economie[bewerken]

De inwoners staan bekend om hun koopmansgeest en de lokale middenstandsvereniging heet dan ook De Westereender Keaplju (Zwaagwesteindse Koopmannen). Deze kooplui gingen vroeger met kar en wagen langs de deuren in een groot gebied in het noorden. Uit de kaas- en paardenhandel kwamen diverse grotere handelsondernemingen voort, zoals de handelsvereniging Baarsma. Dit familiebedrijf werd in 1908 omgezet in een nv en ontwikkelde zich vervolgens ook tot producent. In 1916 werd een klein confectieatelier aan de onderneming verbonden, dat in de volgende jaren regelmatig werd uitgebreid. De in 1899 opgerichte vereniging Dorpsbelang had verder de nodige invloed op de ontwikkeling van het dorp. Ze was ook betrokken bij de oprichting in 1903 van een rietenmeubel-industrie (in navolging van Noordwolde). Deze fuseerde in 1910 met het in 1906 vanuit de SDAP opgerichte soortgelijke bedrijf Volksnijverheid. Na een betrekkelijke bloei moest vanwege buitenlandse concurrentie dit bedrijf in 1927 sluiten. De werkgelegenheid bleef ook in de naoorlogse periode een heikel punt. Het langs de deur venten door mannelijke Zwaagwesteinders ging verder achteruit. Veel Zwaagwesteinders moesten werk zoeken buiten hun woonplaats. Industrialisatie was de gedachte oplossing voor dit probleem. In 1950-51 kwam er een vestiging van de regenkledingfabriek RIA.

Ontwikkelingen[bewerken]

De Provincie Friesland wil binnenkort beginnen met de aanleg van de Centrale As. Door dit project zal Zwaagwesteinde over een paar jaar nog beter te bereiken zijn. Er zijn ook plannen van een rondweg om Zwaagwesteinde en een nieuwe brug over het kanaal de Zwemmer. Die nieuwe weg over het kanaal zal dan ook verbinding krijgen met de Centrale As. De andere verbinding is die via de turborotonde en de bovenweg.

Sport[bewerken]

Zwaagwesteinde heeft een Fierljepvereniging met een buitenschans en een indoor Fierljephal. Er is een manage en een sporthal en zwembad. Het zwembad staat op de nominatie om gesloten te worden door bezuinigingen.

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

Aantal inwoners sinds 2000, op 1 januari.

2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2014
5.002 5.066 5.062 5.077 5.119 5.141 5.159 5.164 5.175 5.087

Bekende Nederlanders geboren in Zwaagwesteinde[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties