Dongeradeel

Dongeradeel

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Friesland
Coördinaten	53°33' NB 6°00' OL
Algemeen
Oppervlakte	266,94 km²
- land	167,27 km²
- water	99,67 km²
Inwoners (1 november 2012)	24.245? (145 inw/km²)
Hoofdplaats	Dokkum
Belangrijke verkeersaders	N356 N358 N361 N910
Politiek
Burgemeester (lijst)	drs. M.C.M. (Marga) Waanders (PvdA)
Zetels Gemeenteraad CDA FNP PvdA ChristenUnie Algemeen Belang Dongeradeel VVD	21 7 4 2 2 2 2
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 11.400 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 175.000
WW-uitkeringen (2007)	19 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	418 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	9101 - 9156
Netnummer(s)	0519
CBS-code	0058
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.dongeradeel.nl
Portaal    Nederland

Dongeradeel en omgeving (2009)

Gemeentegrenzen      Wijkgrenzen      Buurtgrenzen      Autosnelweg      Secundaire weg      Spoorweg

██ Geselecteerde gemeente ██ Bebouwd gebied ██ Bos of park ██ Binnenwater, rivier of kanaal

Dokkum, stadhuis

Geen windhaan, maar een tweemast schokker op de kerktoren van de Mariakerk in Wierum.

Dongeradeel ( uitspraak (info·uitleg)) (Fries: Dongeradiel ( uitspraak (info·uitleg))) is een gemeente in de Nederlandse provincie Friesland met 24.245 inwoners (per 1 november 2012, bron: CBS) en een oppervlakte van 266,9 km².

Dongeradeel is gelegen in het noordoosten van de provincie met als hoofdplaats Dokkum, de noordelijkste stad van de Friese elf steden.

Ontstaan

De huidige gemeente Dongeradeel is na een gemeentelijke herindeling in 1984 ontstaan door het samenvoegen van de gemeenten Dokkum, Westdongeradeel en Oostdongeradeel. In de volksmond wordt de gemeente nog steeds in het meervoud aangeduid als 'de Dongeradelen'. Het wapen van de gemeente Dongeradeel is een samenvoeging van de wapens van de drie opgeheven gemeenten. De twee stromen stellen de riviertjes Peazens en Ee voor, die in Dokkum samenkomen.

Kernen

Dongeradeel bevat de stad Dokkum en 28 dorpen. De Nederlandse namen zijn de officiële.

Stad en dorpen

Aantal inwoners per woonkern op 1 januari 2004:

Nederlandse naam	Friese naam	Inwoners
Dokkum	Dokkum	13.010
Holwerd	Holwert	1620
Ternaard	Ternaard	1230
Anjum	Eanjum	910
Metslawier	Mitselwier	870
Oosternijkerk	Easternijtsjerk	840
Ee	Ie	780
Engwierum	Ingwierrum	420
Niawier	Nijewier	380
Lioessens	Ljussens	360
Wierum	Wierum	360
Nes	Nes	340
Hantum	Hantum	290
Paesens	Peazens	270
Brantgum	Brantgum	220
Moddergat	Moddergat	220
Raard	Raard	220
Oostrum	Eastrum	190
Morra	Moarre	180
Aalsum	Ealsum	160
Bornwird	Boarnwert	130
Hantumhuizen	Hantumhuzen	100
Foudgum	Foudgum	80
Hiaure	De Lytse Jouwer	80
Oostmahorn	De Skâns	80
Hantumeruitburen	Hantumerútbuorren	70
Wetsens	Wetsens	70
Jouswier	Jouswier	50
Waaxens	Waaksens	40

Bron: CBS

Paesens en Moddergat worden doorgaans als één geheel beschouwd.

Buurtschappen

Naast de officiële kernen bevinden zich in de gemeente onder meer de volgende buurtschappen:

Abbewier (Jewier) Betterwird (Betterwurd) Bollingawier (Bollingwier) Bornwirdhuizen (Boarnwerthuzen) Dijkshorne (Dykshoarne) Dokkumer Nieuwe Zijlen (Dokkumer Nije Silen) Drieboerehuizen (Trijeboerehuzen) Eilanderbult (De Bult) Ezumazijl (Iezumasyl)

Groot Midhuizen (Grut Midhuzen) Hantumerhoek (Hantumerhoeke) Klein Midhuizen (Lyts Midhuzen) Kletterbuurt (Kletterbuorren) Mounebuorren Nieuwland (Nylân) Oude Terp (Ald Terp) Reidswal (Reidswâl) 't Schoor (Skoar)

Steenvak (Stienfek) Stiem Teerd (Teard) Teijeburen (Teyebuorren) Tibma (De Tibben) Tilburen (Tilbuorren) Vijfhuizen (Fiifhuzen) Visbuurt (Fiskbuorren) Wie

Bij Ezumazijl liggen verder de buurtjes Dijksterhuizen en Ezumburen.

Gemeentebestuur

College van burgemeester en wethouders

• Burgemeester: mevr. M.C.M. (Marga) Waanders (PvdA)
• Wethouder: dhr. A. (Albert) van der Ploeg (CDA), 1e locoburgemeester
• Wethouder: mevr. P. (Pytsje) de Graaf- van der Meer (FNP)
• Wethouder: dhr. S.J. (Sicco) Boorsma (ChristenUnie)
• Gemeentesecretaris: dhr. D. (Dirk) Willems
• Griffier Gemeenteraad: dhr. A.J. (Bert) Folbert

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Dongeradeel bestaat uit 19 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij	1998	2002	2006	2010
CDA	8	9	7	7
FNP	2	2	4	4
VVD	1	1	1	2
Algemeen Belang Dongeradeel	2	3	2	2
ChristenUnie	2	2	2	2
PvdA	4	2	5	2
Totaal	19	19	21	19

Openbaar vervoer

Bij Holwerd is een veerdam van waaruit de veerboten naar het eiland Ameland vertrekken. Vanuit Leeuwarden rijdt een sneldienst in aansluiting op de veerboot: lijn 66.

Dokkum wordt door diverse buslijnen met Leeuwarden verbonden. De belangrijkste zijn sneldienst 50, Leeuwarden-Dokkum-Anjum-Lauwersoog (veerboot naar Schiermonnikoog), en lijn 51, Leeuwarden-Damwoude-Dokkum. Andere buslijnen in de gemeente zijn:

• lijn 52: Van Dokkum naar Wetsens, Niawier, Metslawier, Oosternijkerk, Morra, Lioessens, Anjum, Oostmahorn, Paesens, Moddergat en Wierum
• lijn 54: Leeuwarden-Stiens-Holwerd-Ternaard-Hantum-Dokkum
• lijn 55: Dokkum-Oostrum
• lijn 60: Leeuwarden-Stiens-Holwerd-Brantgum-Foudgum-Dokkum
• lijn 63: Dokkum-Wetsens-Metslawier-Ee-Engwierum-Kollum-Buitenpost
• buurtbus 105: Dokkum-Raard-Ferwerd

Andere buslijnen naar Dokkum:

• lijn 53: Bergum-Veenwouden-Damwoude-Dokkum
• lijn 62: Veenwouden-Damwoude-Driesum-Dokkum

Aardgasveld aangeboord

In januari 2012 heeft de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) bekendgemaakt een nieuw gasveld aangeboord te hebben bij Tibsterwei in Ee, onderdeel van de gemeente Dongeradeel. Naar schatting zit er ruim 4 miljard m³ aardgas in het reservoir, waarmee dit de grootste vondst is op het land voor de NAM sinds 1995. De put, met een diepte van ongeveer 3900 meter, werd geboord tussen augustus en oktober 2011. De aanvang van gasproductie staat gepland voor de zomer van 2012. NAM verwacht de komende 15 jaar gas te winnen uit dit nieuwe gasveld.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
Ameland (over zee)		Schiermonnikoog (over zee)
Ferwerderadeel		De Marne (GR)
	Dantumadeel	Kollumerland en Nieuwkruisland

Cultuur

Monumenten

In de gemeente zijn er een aantal rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

• Lijst van rijksmonumenten in Dongeradeel
• Lijst van oorlogsmonumenten in Dongeradeel

Kunst in de openbare ruimte

In de gemeente zijn diverse beelden, sculpturen en objecten geplaatst in de openbare ruimte, zie:

• Lijst van beelden in Dongeradeel

Externe link

• Website Gemeente Dongeradeel
• Monumentenboek Noordelijk Oostergo - Dongeradelen

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Dongeradeel van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.