Boornsterhem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Boarnsterhim
Boornsterhem
Voormalige gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Boarnsterhim Wapen van Boarnsterhim
(Details) (Details)
Map - NL - Municipality code 0055 (2009).svg
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Algemeen
Oppervlakte 168,58 km²
- land 151,54 km²
- water 17,04 km²
Inwoners (1 november 2013) 19.482
Overig
Postcode 8491 - 9014
Netnummer 0515, 0566, 058
Belangrijke verkeersaders A32 N31 N354 N392 Spoorlijn Zwolle-Leeuwarden
Detailkaart
Map - NL - Boarnsterhim (2009).svg
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Boornsterhem of Boarnsterhim (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is een voormalige gemeente in de Nederlandse provincie Friesland. De gemeente had 19.391 inwoners (bron: gemeentegids 2012-2013) en een oppervlakte van 168,59 km², waarvan 14,66 km² water. De gemeente, aanvankelijk onder de vernederlandste naam Boornsterhem, werd gevormd door een gemeentelijke herindeling op 1 januari 1984, en is met ingang van 1 januari 2014 opgeheven en opgedeeld tussen Leeuwarden, Heerenveen, Súdwest-Fryslân en de nieuwe gemeente De Friese Meren.

Geschiedenis[bewerken]

De gemeente Boornsterhem werd na de gemeentelijke herindeling op 1 januari 1984 gevormd door de fusie met de voormalige gemeenten Idaarderadeel, Rauwerderhem en een groot deel van Utingeradeel.

Bij de oprichting was het een 'overblijfgemeente', bestaande uit het gebied dat overbleef bij de Friese gemeentelijke herindeling, waarbij het aantal gemeenten terug werd gebracht van 44 naar 31. Vanaf het begin vormde de gemeente dan ook geen eenheid, hetgeen zich manifesteerde in zwak bestuur. Daarbij had de gemeente een slechte financiële positie, die in 2009 leidde tot het aftreden van B&W en het aanvragen van de artikel 12-status.

Naam[bewerken]

De naam van de gemeente verwijst naar de rivier de Boorne (De Boarn). In augustus 1979 werd de naam Boarnsterhim genoemd in een rapport van Gedeputeerde Staten over de Friese herindeling van 1984.[1]

In 1980 dook de naam Boornsterhem op door Hans Wiegel de toenmalige minister van Binnenlandse Zaken om de gemeentenamen niet Fries te laten maken, maar Nederlands of officieel tweetalig.[2][3] Na veel discussies hierover toentertijd had men voor de herindeling besloten om de nieuwe gemeente wettelijk de naam Boornsterhem te dragen, maar ook dat de gemeente zelf zou mogen kiezen om deze naam over te nemen.[4]

Uiteindelijk in januari 1984 had de kersverse gemeenteraad van de nieuwe gemeente Boornsterhem besloten om de oorspronkelijke Friese naam te dragen als de officiële naam. Per 3 januari 1985 een jaar na het raadsbesluit werd de officiële naam gewijzigd in Boarnsterhim.

Opheffing[bewerken]

Op 7 september 2009 publiceerde gemeente Boarnsterhim een onderzoek dat door een extern bureau was uitgevoerd en dat stelde dat de gemeente sinds de oprichting nooit een eenheid heeft weten te vormen, hetgeen door zowel gemeentebestuur als inwoners werd onderschreven. De gemeente besloot daarop dat het beter zou zijn als de gemeente werd opgeheven en opgedeeld. Hierop startten onderhandelingen over welk dorp bij welke gemeente gevoegd zou gaan worden. Uiteindelijk werd beslist dat de gemeente verdeeld zou worden over 4 buurgemeentes (Leeuwarden, Heerenveen, De Friese Meren en Súdwest-Fryslân). Deze herindelingsoperatie vond plaats op 1 januari 2014.

Voor de verdeling van de kernen zie onderstaand staatje bij kernen.

Kernen[bewerken]

De gemeente Boarnsterhim telde achttien officiële kernen (dorpen). De grootste plaats, waar ook het gemeentehuis stond, was Grouw (Grou). De gemeente voerde een beleid ten faveure van de Friestalige plaatsnamen. De plaatsnaamborden waren in de hele gemeente eentalig Fries. De Friese benamingen moeten daarom ook in alle officiële stukken gebruikt worden.

Dorpen[bewerken]

Aantal inwoners per woonkern op 1 maart 2012:

Nederlandse naam Friese naam Inwoners Gemeente sinds 2014
Grouw Grou 5646 Leeuwarden
Akkrum Akkrum 3416 Heerenveen
Warga Wergea 1660 Leeuwarden
Oldeboorn Aldeboarn 1467 Heerenveen
Irnsum Jirnsum 1292 Leeuwarden
Nes Nes 1113 Heerenveen
Roordahuizum Reduzum 1096 Leeuwarden
Wartena Warten 948 Leeuwarden
Terhorne Terherne 824 De Friese Meren
Rauwerd Raerd 628 Súdwest-Fryslân
Sijbrandaburen Sibrandabuorren 380 Súdwest-Fryslân
Terzool Tersoal 359 Súdwest-Fryslân
Poppingawier Poppenwier 180 Súdwest-Fryslân
Deersum Dearsum 129 Súdwest-Fryslân
Idaard Idaerd 94 Leeuwarden
Friens Friens 89 Leeuwarden
Warstiens Warstiens 41 Leeuwarden
Aegum Eagum 28 Leeuwarden

Bron: Gemeentegids Boarnsterhim 2012-2013

Buurtschappen[bewerken]

Politiek[bewerken]

De gemeenteraad van Boarnsterhim bestond uit 17 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1998:

Gemeenteraadszetels
Partij 1998 2002 2006 2010
Gemeentebelangen 2000 2 4 2 4
FNP 3 2 3 3
PvdA 5 5 7 3
VVD 3 3 2 2
CDA 3 3 3 2
D66 - - - 2
GroenLinks - - - 1
Overigen 1 - - -
Totaal 17 17 17 17

Bevolkingsontwikkeling[bewerken]

1990 1995 2000 2001 2002 2003 2004
17.710 17.847 18.268 18.591 18.736 18.989 19.118
2006 2009 2011 2012 2013
19.304 19.320 19.331 19.391 19.502

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Leeuwarden   Tietjerksteradeel   Smallingerland 
 Littenseradeel  Brosen windrose nl.svg  Opsterland 
 Súdwest-Fryslân   Skarsterlân   Heerenveen 
Bronnen, noten en/of referenties
  1. Leeuwarder Courant 28 augtus 1979: Friesland in toekomst nog dertig gemeenten
  2. Leeuwarder Courant 16 oktober 1980: Commissie adviseert Nederlandstalige gemeentenamen
  3. Leeuwarder Courant 26 mei 1981: Minister Wiegel: 'Ik kan alleen namen in het Nederlands bepalen'
  4. Leeuwarder Courant 25 februari 1983: Gemeenten mogen zelf hun naam vastleggen