Heerenveen (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Heerenveen
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Heerenveen (plaats)
Heerenveen (plaats)
Situering
Provincie Vlag Friesland Friesland
Gemeente Vlag Heerenveen Heerenveen
Coördinaten 52° 57′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Inwoners (1 jan 2007) 28.497
Overig
Postcode 8440 - 8448
Netnummer 0513
Belangrijke verkeersaders A7 E22 A32 N380 N924
spoorlijn Leeuwarden-Zwolle
Foto's
Het kenmerkende gebouw Crackstate
Het kenmerkende gebouw Crackstate
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Friesland

Heerenveen (Fries: It Hearrenfean (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg))) is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Heerenveen, provincie Friesland (Nederland). In 2007 telde de plaats 28.500 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Heerenveen is het oudste veenkanaaldorp van Nederland. De plaats is in 1551 ontstaan op het kruispunt van de Heeresloot (officieel, Fries: Hearresleat, vroeger: Heerensloot) en de Schoterlandse Compagnonsvaart. Hier lag ook de Heereweg, de verbindingsweg Zwolle-Leeuwarden.

Het graven van deze twee kanalen gebeurde op initiatief van drie heren: Van Dekema, Cuyck en Foeyts. Op 24 juli 1551 richtten ze een compagnie op met als doel grote stukken land te kopen om aan veenontginning te doen. Vandaar de naam de heeren -van het- veen, oftewel Heerenveen.

In de 19e eeuw ontwikkelde Heerenveen zich doordat, behalve dat er welgestelde burgers waren, er ook veel middenstand kwam. En met het nabijgelegen Oranjewoud wordt de plaats sindsdien ook wel Het Friese Haagje genoemd. Er was echter een obstakel. Door de plaats liep de grens van de twee gemeenten Aengwirden en Schoterland. Pas op 1 juli 1934 werd uit stukken van deze twee gemeenten, en een stukje van de gemeente Haskerland, de gemeente Heerenveen gevormd. Deze geschiedenis vinden we ook terug in het wapen van Heerenveen. Heerenveen werd de hoofdplaats van de nieuwe gemeente.

Heerenveen werd lange tijd gekenmerkt door lintbebouwing. Noord-zuid was de totale lengte vijf kilometer, terwijl de breedte tussen de spoorlijn en de rijksweg niet meer dan één kilometer bedroeg. In de jaren zeventig werd begonnen met bouwen van woonwijken ten westen van de spoorlijn tot aan de Engelenvaart, dat de gemeentegrens is. Nadat dit gebied was volgebouwd begon men in de 21e eeuw aan de oostzijde uit te breiden. Eerst werd Rijksweg 32, dat een vierstrooks snelweg werd, tot 300 meter naar het oosten verlegd. Daarna begon men met de bouw van de nieuwe woonwijk Skoatterwâld. Heerenveen is nu ongeveer drie kilometer breed en heeft de vorm van een ovaal. Dit heeft tot gevolg gehad dat Heerenveen met de buurtdorpen (Oudeschoot, Nieuweschoot, Oranjewoud, Nijehaske, De Knijpe en Terband) is samengegroeid. Ten oosten van Heerenveen ligt het bosrijke Parkgebied Oranjewoud.

Van 1965 tot 2003 behoorde het dorp Oudeschoot tot de plaats Heerenveen. Gedurende deze periode werd het aangeduid met Heerenveen-Zuid. Heerenveen, qua aantal inwoners de vierde plaats van Friesland, maar behoort niet tot de Friese elf steden.

Geografie[bewerken]

Heerenveen vanuit de ruimte gezien
Topografische kaart van Heerenveen, sept. 2014
Woonwijken en bedrijventerreinen
Dracht, winkelstraat
Zwanenwoud in Skoatterwâld

Woonwijken[bewerken]

# Wijk Postcode Bouw Inwoners Buurten/ bijzonderheden
1 Noord 8441 20e eeuw 3600 Bloemenbuurt. Ziekenhuis De Tjongerschans
2 Centrum 8442 16e eeuw- 2700 Winkels. Vlinderbuurt
3 Lege Midden 8442 20e eeuw 3500
4 Akkers 8443 jaren zestig 2000 Straatnamen: Waddeneilanden, gebieden
5 Ten Woude 8443 20e eeuw- 1100
6 De Greiden 8446 jaren zeventig 7800 Vogel-, water-, boten-, kruidenbuurt. Winkelcentrum
7a De Heide 8445 jaren tachtig 1500
7b Heidemeer 8445 jaren negentig Golfbaan door (bebouwd) parklandschap
8 Nijehaske 8447 jaren 80 en jaren negentig 3500
9 Skoatterwâld 8448 21e eeuw 2000 Heerenwoud, Zwanenwoud
10 Het Meer 8448 800
11 Leeuwarderstraatweg 8441 150

Toelichting:

  • Aantal inwoners gebaseerd op gegevens CBS
  • Ten Woude is voor een deel een nieuwe wijk ontstaan na de sloop van het openluchtzwembad en de verplaatsing van de korfbalsportvelden en het tuincentrum.
  • Het gebied bestaande uit het Centrum en Sportstad Heerenveen wordt aangeduid met "Centrum-Breed".
  • Toekomstige wijk: Heerenveen-West. Volgens plannen (januari 2008) krijgt gemeente Heerenveen 200 hectare grond van buurgemeente Skarsterlân toegewezen. Dit stuk grond ten westen van de plaats Heerenveen wordt vanaf 2015 volgebouwd met 2000 woningen.

Bedrijventerreinen[bewerken]

Bedrijventerrein Bekende bedrijven/ bijzonderheden
A Kanaal VDL Bus Heerenveen, Energie Service Friesland.
B Leeuwarderstraatweg (gem. Heerenveen)
C Businesspark Friesland
D De Kavels Lidl distributiecentrum, RDW, Douane Heerenveen, Kaasmakerij Henri Willig B.V., Balink Glas & Aluminium, Wensink Heerenveen.
E Internationaal Bedrijventerrein Friesland (IBF) Lidl 2e distributiecentrum, A-ware Food Group kaasfabriek.
G Heerenveen-Zuid Batavus, Jongbloed, Thialf
H Nieuweschoot Koga-Miyata

Er bevinden zich ook twee bedrijventerreinen, Businesspark Friesland West en Haskerveen, aan de westzijde van Heerenveen, maar die liggen in de gemeente Scharsterland.

Winkelgebied[bewerken]

Het winkelgebied is sinds april 2007 af te sluiten door middel van een automatisch afsluitsysteem (laad- en lostijd tussen 05.00 uur en 12.00 uur). In het centrum is er sinds 1999 betaald parkeren.

  • Winkelstraten: Dracht, Sieversstraat, Lindegracht, Pleinweg, Minckelersstraat, Vleesmarkt.
  • Parkeerterreinen (aantal parkeerplaatsen): P1 Molenplein (160), P2 Burgemeester Kuperusplein (280), P3 Gashoudersplein (180), P4 Ernst van Harenplein (80).
  • De ondergrondse parkeergarage Geerts Willigen, twee verdiepingen en 325 parkeerplaatsen, werd op 13 maart 2007 officieel geopend.
  • Pinksterkermis: Burgemeester Kuperusplein.
  • Markt op zaterdag: Sieversstraat en Gemeenteplein. Dit is het enige plein dat geen parkeerterrein is.

Architectuur[bewerken]

Ziekenhuis De Tjongerschans
Sector kanton (kantongerecht)
Muntflats in woonwijk De Greiden

Gebouwen met een regionale of gemeentelijke functie[bewerken]

Rijksmonumenten en bezienswaardigheden[bewerken]

Heerenveen heeft 32 rijksmonumenten en 187 gemeentelijke monumenten. Er staan twee stinsen: Crackstate behoort tot het gemeentehuis van Heerenveen en Oenemastate, voormalig gemeentehuis van Schoterland en Heerenveen, is nu een café. Heerenveen telt nog één molen.

Hoogbouw[bewerken]

De hoogste gebouwen in Heerenveen zijn de drie Muntflats: Lânsicht, Romsicht en Heechsicht. De bouwwerken zijn 15 verdiepingen hoog en begin jaren zeventig gebouwd (zie ook panorama van Heerenveen onderaan deze pagina).

Gesloopte bouwwerken[bewerken]

  • Vervangen door nieuwbouw: Stationsgebouw uit 1868, postkantoor, R.K. Kerk naast Oenemastate uit 1841.
  • Gesloopt, maar niet vervangen: De Schoterlandse Kruiskerk in 1969, de watertoren in 1982, de Schouwburg waar een nieuw gemeentehuis kwam en het openlucht zwembad.

Sport[bewerken]

Recreatiegebied De Heide

Met Heerenveen Sportstad wordt bedoeld dat Heerenveen bekendstaat als een plaats die op sportgebied veel te bieden heeft. Er is ook de aanduiding Sportstad Heerenveen, dat gebruikt wordt voor de locatie rondom het voetbalstadion.

Sportstad Heerenveen[bewerken]

Na de ingebruikname van Sportstad Heerenveen werd sporthal De Kamp (in woonwijk De Greiden) en sportcomplex De Telle gesloopt.

Sportcomplexen[bewerken]

Recreatie[bewerken]

Skûtsjesilen[bewerken]

  • Skûtsjesilen. Met het skûtsje Gerben van Manen werd Heerenveen zestien maal (2008) SKS-kampioen.

Verkeer en Vervoer[bewerken]

Knooppunt Heerenveen
Station Heerenveen (trein en bus)

Auto[bewerken]

Trein[bewerken]

Bus (streekbus)[bewerken]

Het autobusstation van Heerenveen bevindt zich nabij het NS-station.

Lijn Route Vervoerder Vertrekperron
15 Heerenveen - De Greiden (Ds. Kingweg) - Oudeschoot - Mildam - Katlijk - Nieuwehorne - Oudehorne - Jubbega-Schurega - Jubbega - Hoornsterzwaag - Donkerbroek - Oosterwolde - Appelscha - Smilde - Bovensmilde - Assen vv. Qbuzz E
17 Heerenveen - De Greiden (Ds. Kingweg) - Oudeschoot - Wolvega - De Blesse - Steggerda - Vinkega - Noordwolde - Oosterstreek - Boijl - Elsloo - Makkinga - Oosterwolde vv. Qbuzz E
18 Heerenveen - Luinjeberd - Tjalleberd - Gersloot - Luxwoude - Tijnje - Nij Beets - Beetsterzwaag - Olterterp - Drachten - Ureterp (De Feart) - Frieschepalen - Bakkeveen - Waskemeer - Haulerwijk - Een - Norg - Huis ter Heide - Assen vv. Qbuzz E
20 Heerenveen - De Knipe - Langezwaag - Gorredijk - Lippenhuizen - Terwispel - Beetsterzwaag (Hoofdstraat) - Olterterp - Drachten - Nijega (Rijksweg) - De Tike - Suameer - Bergum - Hardegarijp - Tietjerk - Leeuwarden vv. Qbuzz C
21 Heerenveen - De Knipe - Langezwaag - Gorredijk - Lippenhuizen - Terwispel - Beetsterzwaag (Merkelân) - via A7 - Drachten vv. Qbuzz C
28 Heerenveen - Nieuwebrug - Haskerdijken - Akkrum - Irnsum - Grouw - Idaard - Wirdum Rijksweg - Goutum Rijksweg - Leeuwarden vv. Arriva B
41 Heerenveen - Joure - Scharsterbrug - Sint Nicolaasga - Spannenburg - Tjerkgaast - Sloten - Wijckel - Balk vv. Arriva F
48 Heerenveen - De Greiden (Vogelwijk en Roerdomplaan) - Rottum - Sintjohannesga - Rotsterhaule - Rohel - Vierhuis - Delfstrahuizen - Echtenerbrug - Echten - Oosterzee - Lemmer vv. Arriva A
98 Heerenveen - Nijehaske - Oudehaske - Haskerhorne - Joure - Sneek - Nijland Rijksweg - Bolsward - Schettens - Witmarsum - Wons - Makkum vv. Arriva G
99 Heerenveen - Joure - Uitwellingerga - Oppenhuizen - Sneek - Nijland Rijksweg - Bolsward - Schettens - Witmarsum - Arum - Kimswerd - Harlingen vv. Arriva G
199 Heerenveen - Joure - Sneek - Bolsward - Harlingen (avond) Arriva G
310 Heerenveen - Heerenveen, IBF - via de A7 - Drachten, Van Knobelsdorffplein vv. Qbuzz H
315 Groningen - Heerenveen - Joure - Lemmer - Emmeloord vv. Arriva D / H
335 Groningen Zernike - Heerenveen - Joure (spits Qliner) vv. Arriva D / H

Scheepvaart[bewerken]

Fiets[bewerken]

LF-route Naam Lengte Plaatsen
LF3 Rietlandroute 145 km Kampen • Heerenveen • LeeuwardenHolwerdveerbootAmeland
LF20 Flevoroute 250 km HaarlemAmsterdamFlevolandLemmer • Heerenveen • Groningen.

Onderwijs[bewerken]

Basisonderwijs[bewerken]

  • Openbaar: De Commanderije, Ekke de Haan, De Letterbeam, De Ljepper, Van Kleffensschool, Van Maasdijkschool, Het Slingertouw, Educatief Kind Centrum Atlas (jenaplan)
  • Christelijk: De Akker, De Burcht, De Hoeksteen, Het Kompas, De Roerganger, Sint Jozef (Daltonschool), De Spoorwijzer.

Voortgezet- en Beroepsonderwijs[bewerken]

Speciaal onderwijs[bewerken]

  • Meester Duisterhoutschool (speciaal onderwijs). Locaties: Gooilandlaan en Engelmanstraat.

Kunst en Cultuur[bewerken]

Musea[bewerken]

Bibliotheek, theater, film en muziek[bewerken]

  • Openbare Bibliotheek, Burgemeester Kuperusplein 48.
  • Posthuis Theater, Achter de Kerk 2.
  • De Rinkelbom, muziekcentrum in wijk De Greiden. (Samen met CVKa7 organisatie)
  • Bios Heerenveen, bioscoop, Burgemeester Kuperusplein 52.
  • Centrum voor kunsten a7, Minckelersstraat 11 H'veen (Samen met Rinkelbom organisatie)

Media[bewerken]

Monumenten (gedenktekens)[bewerken]

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

Kerken[bewerken]

Vrijmetselarij[bewerken]

In Heerenveen is sinds 5 oktober 1911 een vrijmetselaarsloge gevestigd onder de naam KenUzelven. Ooit was Johan Winkler Prins er lid. De broeders kwamen oorspronkelijk bijeen in café Paul Kruger. Veel later beschikte men over een eigen gebouw, laatstelijk aan de Heideburen. Door de hoge kosten van onderhoud is dit gebouw verkocht en komen de leden nu bijeen in een logegebouw te Hoornsterzwaag.

Bekende Heerenveners (geboren)[bewerken]

Stedenbanden[bewerken]

Panorama[bewerken]

Heerenveen panorama 01.jpg

Externe links[bewerken]