Heerenveen (plaats)

Heerenveen

Plaats in Nederland
Situering
Provincie	Friesland
Gemeente	Heerenveen
Coördinaten	52°57'N  5°55'E
Algemeen
Inwoners (1 jan 2007)	28.497
Overig
Postcode	8440 - 8448
Netnummer	0513
Belangrijke verkeersaders	A7 E22 A32 N380 N924 spoorlijn Leeuwarden-Zwolle
Foto's
Het kenmerkende gebouw Crackstate
Portaal    Nederland

Heerenveen (Fries: It Hearrenfean ( uitspraak (info·uitleg))) is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente Heerenveen, provincie Friesland (Nederland). In 2007 telde de plaats 28.500 inwoners.

Geschiedenis

Heeresloot

Heerenveen is het oudste veenkanaaldorp van Nederland. De plaats is in 1551 ontstaan op het kruispunt van de Heeresloot (officieel, Fries: Hearresleat, vroeger: Heerensloot) en de Schoterlandse Compagnonsvaart. Hier lag ook de Heereweg, de verbindingsweg Zwolle-Leeuwarden.

Het graven van deze twee kanalen gebeurde op initiatief van drie heren: Van Dekema, Cuyck en Foeyts. Op 24 juli 1551 richtten ze een compagnie op met als doel grote stukken land te kopen om aan veenontginning te doen. Vandaar de naam de heeren -van het- veen, oftewel Heerenveen.

In de 19e eeuw ontwikkelde Heerenveen zich doordat, behalve dat er welgestelde burgers waren, er ook veel middenstand kwam. En met het nabijgelegen Oranjewoud wordt de plaats sindsdien ook wel Het Friese Haagje genoemd. Er was echter een obstakel. Door de plaats liep de grens van de twee gemeenten Aengwirden en Schoterland. Pas op 1 juli 1934 werd uit stukken van deze twee gemeenten, en een stukje van de gemeente Haskerland, de gemeente Heerenveen gevormd. Deze geschiedenis vinden we ook terug in het wapen van Heerenveen. Heerenveen werd de hoofdplaats van de nieuwe gemeente.

Heerenveen werd lange tijd gekenmerkt door lintbebouwing. Noord-zuid was de totale lengte vijf kilometer, terwijl de breedte tussen de spoorlijn en de rijksweg niet meer dan één kilometer bedroeg. In de jaren zeventig werd begonnen met bouwen van woonwijken ten westen van de spoorlijn tot aan de Engelenvaart, dat de gemeentegrens is. Nadat dit gebied was volgebouwd begon men in de 21e eeuw aan de oostzijde uit te breiden. Eerst werd Rijksweg 32, dat een vierstrooks snelweg werd, tot 300 meter naar het oosten verlegd. Daarna begon men met de bouw van de nieuwe woonwijk Skoatterwâld. Heerenveen is nu ongeveer drie kilometer breed en heeft de vorm van een ovaal. Dit heeft tot gevolg gehad dat Heerenveen met de buurtdorpen (Oudeschoot, Nieuweschoot, Oranjewoud, Nijehaske, De Knijpe en Terband) is samengegroeid. Ten oosten van Heerenveen ligt het bosrijke Parkgebied Oranjewoud.

Van 1965 tot 2003 behoorde het dorp Oudeschoot tot de plaats Heerenveen. Gedurende deze periode werd het aangeduid met Heerenveen-Zuid. Heerenveen, qua aantal inwoners de vierde plaats van Friesland, behoort niet tot de Friese elf steden.

Geografie

Woonwijken

Woonwijken en bedrijventerreinen

Dracht, winkelstraat

Zwanenwoud in Skoatterwâld

#	Wijk	Postcode	Bouw	Inwoners	Buurten/ bijzonderheden
1	Noord	8441	20e eeuw	3.600	Bloemenbuurt. Ziekenhuis De Tjongerschans
2	Centrum	8442	16e eeuw-	2.700	Winkels. Vlinderbuurt
3	Lege Midden	8442	20e eeuw	3.500
4	Akkers	8443	jaren zestig	2.000	Straatnamen: Waddeneilanden, gebieden
5	Ten Woude	8443	20e eeuw-	1.100
6	De Greiden	8446	jaren zeventig	7.800	Vogel-, water-, boten-, kruidenbuurt. Winkelcentrum
7a	De Heide	8445	jaren tachtig	1.500
7b	Heidemeer	8445	jaren negentig		Golfbaan door (bebouwd) parklandschap
8	Nijehaske	8447	jaren 80 en jaren negentig	3.500
9	Skoatterwâld	8448	21e eeuw	2.000	Heerenwoud, Zwanenwoud
10	Het Meer	8448		800
11	Leeuwarderstraatweg	8441		150

Toelichting:

• Aantal inwoners gebaseerd op gegevens CBS
• Postcode 8444 is Heerenveen-Zuid.
• Ten Woude is voor een deel een nieuwe wijk ontstaan na de sloop van het openluchtzwembad en de verplaatsing van de korfbalsportvelden en het tuincentrum.
• Het gebied bestaande uit het Centrum en Sportstad Heerenveen wordt aangeduid met "Centrum-Breed".
• Toekomstige wijk: Heerenveen-West. Volgens plannen (januari 2008) krijgt gemeente Heerenveen 200 hectare grond van buurgemeente Skarsterlân toegewezen. Dit stuk grond ten westen van de plaats Heerenveen wordt vanaf 2015 volgebouwd met 2000 woningen.

Bedrijventerreinen

#	Bedrijventerrein	Bekende bedrijven/ bijzonderheden
A	Kanaal	VDL Bus Heerenveen
B	Leeuwarderstraatweg (gem. Heerenveen)
C	Businesspark Friesland
D	De Kavels	Lidl distributiecentrum
E	Internationaal Bedrijventerrein Friesland (IBF)	terrein in ontwikkeling
F	’t Meer
G	Heerenveen-Zuid	Batavus, Jongbloed, Thialf
H	Nieuweschoot	Koga-Miyata

Er bevinden zich ook twee bedrijventerreinen, Businesspark Friesland West en Haskerveen, aan de westzijde van Heerenveen, maar die liggen in de gemeente Scharsterland.

Winkelgebied

Het winkelgebied is sinds april 2007 af te sluiten door middel van een automatisch afsluitsysteem (laad- en lostijd tussen 05.00 uur en 12.00 uur). In het centrum is er sinds 1999 betaald parkeren.

• Winkelstraten: Dracht, Sieversstraat, Lindegracht, Pleinweg, Minckelersstraat, Vleesmarkt.
• Parkeerterreinen (aantal parkeerplaatsen): 1 Molenplein (160), 2 Burgemeester Kuperusplein (280), 3 Gashoudersplein (180), 4 Ernst van Harenplein (80).
• De ondergrondse parkeergarage Geerts Willigen, twee verdiepingen en 325 parkeerplaatsen, werd op 13 maart 2007 officieel geopend.
• Pinksterkermis: Burgemeester Kuperusplein.
• Markt op zaterdag: Sieversstraat en Gemeenteplein. Dit is het enige plein dat geen parkeerterrein is.

Architectuur

Ziekenhuis De Tjongerschans

Sector kanton (kantongerecht)

Muntflats in woonwijk De Greiden

Gebouwen met een regionale of gemeentelijke functie

• De Tjongerschans, ziekenhuis (gezondheidszorg) aan de Thialfweg.
• Sector kanton (kantongerecht) aan de Thorbeckestraat.
• Gemeentehuis aan de Crackstraat. In 2007 vindt er een verbouwing plaats.

Rijksmonumenten en bezienswaardigheden

Heerenveen heeft 32 rijksmonumenten. Er staan twee stinsen: Crackstate behoort tot het gemeentehuis van Heerenveen en Oenemastate, voormalig gemeentehuis van Schoterland en Heerenveen, is nu een café. Heerenveen telt nog één molen.

• 

  Crackstate

• 

  Heilige Geestkerk

• 

  Oenemastate

• 

  Molen Welgelegen

Hoogbouw

De hoogste gebouwen in Heerenveen zijn de drie Muntflats: Lânsicht, Romsicht en Heechsicht. De bouwwerken zijn 15 verdiepingen hoog en begin jaren zeventig gebouwd (zie ook panorama van Heerenveen onderaan deze pagina).

Gesloopte bouwwerken

• Vervangen door nieuwbouw: Stationgebouw uit 1868, postkantoor, R.K. Kerk naast Oenemastate uit 1841.
• Gesloopt, maar niet vervangen: De Schoterlandse Kruiskerk in 1969, de watertoren in 1982, de Schouwburg waar een nieuw gemeentehuis kwam en het openlucht zwembad.

Sport

Sportstad Heerenveen

Abe Lenstra Stadion

Thialf

Recreatiegebied De Heide

Met Heerenveen Sportstad wordt bedoeld dat Heerenveen bekend staat als een plaats die op sportgebied veel te bieden heeft. Er is ook de aanduiding Sportstad Heerenveen, dat gebruikt wordt voor de locatie rondom het voetbalstadion.

Sportstad Heerenveen

• Sportstad Heerenveen. Multifunctioneel centrum. Sporthal, zwembad en school.
  • Abe Lenstra Stadion, het voetbalstadion waarin sc Heerenveen voetbalt.

Na de ingebruikname van Sportstad Heerenveen werd sporthal De Kamp (in woonwijk De Greiden) en sportcomplex De Telle gesloopt.

Sportcomplexen

• Thialf, het ijsstadion voor het schaatsen. De hal wordt tevens gebruikt voor andere evenementen.
  • IJshockeyhal: Heerenveen Flyers (ijshockey), Shorttrack Club Thialf (SCT) (shorttrack)
• Sportcomplex De Akkers: Heerenveense Boys (voetbal)
• Sportcomplex De Greiden: VV Nieuweschoot, Cruyff Court It Feanfjild, AV Heerenveen (atletiek)
• Sportcomplex De Heide: Blauw Wit (korfbal), Quick Stick (hockey)
• Sportpark Skoatterwâld: vv Heerenveen, sc Heerenveen (jeugdwedstrijden, damesteam en trainingscomplex)
• Golfbaan Heidemeer, golf met Golfclub Heidemeer.
• Tennis: Tennispark Oranjewoud, Tennispark Ten Woude, Tennis- en Squashhal
• Bowling partyhouse
• De Buitenbaan Feanster Rugby Club

Recreatie

• Parkgebied Oranjewoud: Bossen en park De Overtuin.
• Recreatiegebied De Heide: zwemmen, vissen, strandvolleybal.

Skûtsjesilen

• Skûtsjesilen. Met het skûtsje Gerben van Manen werd Heerenveen zestien maal (2008) SKS-kampioen.

Verkeer en Vervoer

Station Heerenveen (trein en bus)

Auto

• Knooppunt Heerenveen, een klaverblad van de autosnelwegen A7 (Groningen-Sneek) en A32 (Zwolle-Leeuwarden).
• Provinciale wegen: N380 (Schoterlandse weg) en N924 (Rottumerweg).

Trein

• Station Heerenveen (P+R) en Station Heerenveen IJsstadion. Spoorlijn Leeuwarden – Zwolle.

Bus (streekbus)

Het autobusstation van Heerenveen bevindt zich nabij het NS-station. De Qliners naar Groningen of Joure/Lelystad vertrekken van perron A. De streekbussen van Qbuzz van perron B t/m E, en de streekbussen van Connexxion van perron F t/m G. Vanaf perron H vertrekken de overige Qliners (310, 351).

Scheepvaart

• Heeresloot, Nieuwe Heerenveense Kanaal, Engelenvaart (alleen pleziervaart). Bij het bedrijventerrein Kanaal ligt aan het Nieuwe Heerenveense Kanaal de jachthaven De Welle.

Fiets

• Jabikspaad. Een fietsroute en een wandelroute die loopt van Sint-Jacobiparochie via Heerenveen naar Hasselt.

Onderwijs

Basisonderwijs

• Openbaar: De Commanderije, Ekke de Haan, De Letterbeam, De Ljepper, Van Kleffensschool, Van Maasdijkschool, Het Slingertouw, Educatief Kind Centrum Atlas (jenaplan)
• Christelijk: De Akker, De Burcht, De Hoeksteen, Het Kompas, De Roerganger, Sint Jozef (Daltonschool), De Spoorwijzer.

Voortgezet- en Beroepsonderwijs

• AOC Friesland. VMBO-groen & MBO PAS-groen. Diverse locaties. Heerenveen: Domela Nieuwenhuisweg 3.
• Bornego College. Christelijke school voor VMBO, havo, Atheneum en Gymnasium. Op diverse locaties.
• Friesland College. MBO-opleidingen, waaronder het CIOS. Op diverse locaties.
• OSG Sevenwolden. School voor VMBO, havo, Atheneum en Gymnasium. Op diverse locaties.
• Scholengemeenschap voor Beroepsvoorbereidend Onderwijs Heerenveen (VMBO).

Speciaal onderwijs

• Meester Duisterhoutschool (speciaal onderwijs). Locaties: Gooilandlaan en Engelmanstraat.

Kunst en Cultuur

Museum Belvédère

Posthuis Theater

Musea

• Museum Belvédère. Museum voor moderne en hedendaagse kunst.
• Museum Willem van Haren (met Ferdinand Domela Nieuwenhuis collectie). Een cultuurhistorisch museum.

Bibliotheek, theater, film en muziek

• Openbare Bibliotheek, Burgemeester Kuperusplein 48.
• Posthuis Theater, Achter de Kerk 2.
• De Rinkelbom, muziekcentrum in wijk De Greiden. (Samen met CVKa7 organisatie)
• Bios Heerenveen, bioscoop, Burgemeester Kuperusplein 52.
• Centrum voor kunsten a7, Minckelersstraat 11 H'veen (Samen met Rinkelbom organisatie)

Media

• Dagbladen
  • Provincie: Leeuwarder Courant, Friesch Dagblad
  • Regio: wekelijkse huis-aan-huisbladen Heerenveense Courant en De Koerier
• Radio en televisie
  • Regionale televisie: Omrop Fryslân
  • Regionale radio: Waterstad FM

Monumenten (gedenktekens)

• 

  Clément van Maasdijk

• 

  Fedde Schurer

• 

  Abe Lenstra

• 

  Wim Duisenberg

• Nederlands-Indië Monument bij plantsoen Gashoudersplein.
• Oorlogsmonument Heerenveen aan de Van Maasdijkstraat.

Religie en levensbeschouwing

Kerken

• 

  Doopsgezinde Kerk

• 

  Heilige Geestkerk

• 

  Europalaankerk

Vrijmetselarij

In Heerenveen is sinds 5 oktober 1911 een vrijmetselaarsloge gevestigd onder de naam KenUzelven. Ooit was Johan Winkler Prins er lid. De broeders kwamen oorspronkelijk bijeen in café Paul Kruger. Veel later beschikte men over een eigen gebouw, laatstelijk aan de Heideburen. Door de hoge kosten van onderhoud is dit gebouw verkocht en komen de leden nu bijeen in een logegebouw te Hoornsterzwaag.

Bekende Heerenveners (geboren)

• Willem van Haren (6 januari 1655), grietman (overleden 1728)
• Albert Gillis von Baumhauer (10 oktober 1891), luchtvaartpionier, (overleden 1939)
• Eelco Nicolaas van Kleffens (17 november 1894), politicus (overleden 1983)
• Max Prinsen (10 januari 1899), politicus (overleden 1971)
• Abe Lenstra (27 november 1920), voetbalinternational (overleden 1985)
• Wim Duisenberg (9 juli 1935), econoom, politicus en bankier (overleden 2005)
• Sikke Doele (1 februari 1942), auteur (overleden 2002)
• Gretta Duisenberg (1942), politiek activiste
• Henk ten Hoeve (15 september 1946), politicus
• Jacques Tichelaar (2 januari 1953), politicus
• Margriet Zegers (29 april 1954), hockeyinternational
• Franke Sloothaak (2 februari 1958), springruiter
• Jacob de Haan (28 maart 1959), componist
• Eric Hoekstra (6 april 1960), taalkundige, auteur
• Peter de Vries (6 oktober 1967), schaatser
• Nico-Jan Hoogma (26 oktober 1968), voetballer en bestuurder
• Falko Zandstra (27 december 1971), schaatser, zelfstandig ondernemer
• Carien Kleibeuker (12 maart 1978), schaatsster
• Sven Kramer (23 april 1986), schaatser
• Geert Arend Roorda (2 maart 1988), voetballer
• Thijsje Oenema (6 juni 1988), schaatsster
• Doke Schmidt (7 april 1992), voetballer

Partnersteden

• Rishon LeZion (Israël)
• Baselga di Pinè (Italië)

Panorama

Externe links

• Officiële website gemeente Heerenveen

Mediabestanden

Zie de categorie Heerenveen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

	Plaatsen in de gemeente Heerenveen
Dorpen en gehuchten: Bontebok · Gersloot · Heerenveen · Hoornsterzwaag · Jubbega · Katlijk · De Knipe · Luinjeberd · Mildam · Nieuwehorne · Nieuweschoot · Oranjewoud · Oudehorne · Oudeschoot · Terband · Tjalleberd Buurtschappen: Anneburen · Brongerga · Jubbega-Schurega · Oudewegstervaart · Spitsendijk Friesland: Steden en dorpen      Nederland: Provincies · Gemeenten

52° 57' NB, 5° 56' OL