Kunstschaatsen

Kunstschaatsen (eigenlijk 'kunstrijden op de schaats') is een sportieve gebeurtenis waarbij solisten, paren en groepen schaatsers rotaties, sprongen en andere bewegingen op het ijs maken, die meestal onder begeleiding van muziek wordt uitgevoerd. Een serie van schaatselementen wordt in deze sport een "kür" genoemd.

Het kunstschaatsen is internationaal ondergebracht bij de ISU, naast het langebaanschaatsen en shorttrack. De ISU organiseert de vijf belangrijkste toernooien (de Olympische toernooien onder auspiciën van het IOC).

Europese Kampioenschappen kunstschaatsen (eerste toernooi in 1891, alleen voor mannen)

Wereldkampioenschappen kunstschaatsen (eerste toernooi in 1896, alleen voor mannen)

Olympische Spelen (eerste toernooi op de Spelen van 1908)

Wereldkampioenschappen kunstschaatsen junioren (eerste toernooi in 1976)

Vier Continenten Kampioenschap (eerste toernooi in 1999)

De officiële onderdelen op deze kampioenschappen zijn solorijden voor mannen en vrouwen, paarrijden (man en vrouw) en ijsdansen (idem). Daarnaast kent het kunstschaatsen het onderdeel Synchroonschaatsen (formatieschaatsen door een groep).

[bewerken] Solisten

Een solist schaatst een wedstrijd die bestaat uit twee onderdelen: de korte kür en de vrije (lange) kür. De korte kür bevat verplichte, door de ISU jaarlijks opnieuw vastgestelde elementen en mag maximaal 2 minuten en 40 seconden duren. De elementen bestaan uit sprongen, pirouetten en pas-combinaties.

De vrije kür mag maximaal 4 minuten duren bij de dames en 4,5 minuut bij de heren. Deze kür is volledig vrij, maar je moet wel naar de normen van de niveaus de elementen kiezen. De schaatsers kunnen er al hun creativiteit in kwijt en hierin worden vaak de moeilijkste combinaties gesprongen om zoveel mogelijk punten te behalen.

Paarrijden

[bewerken] Paarrijden

De eisen van de ISU zijn voor dit onderdeel dezelfde als bij de solisten, echter hierbij is ook het synchroon bewegen een belangrijk criterium. Ook ziet men bij dit onderdeel vaak zogenaamde 'geworpen sprongen', waarbij de man de vrouw de lucht in werpt. Zij maakt dan een pirouette (of sprong) en komt met één schaats weer neer op het ijs.

[bewerken] IJsdansen

IJsdansen onderscheidt zich van paarrijden doordat het gebaseerd is op een klassieke dans en geen sprongen kent. De ISU bepaalt per toernooi welke dans de verplichte kür vormt, voor de vrije kür mogen de paren dit zelf bepalen. In het ijsdansen is de artisticiteit van groter belang dan bij het paarrijden.

[bewerken] Synchroonschaatsen

Synchroonschaatsen (vroeger ook wel precisieschaatsen genoemd) deed in 1957 zijn intrede in de schaatssport. Synchroonschaatsen is een schaatsvorm waaraan iedereen vanaf zes jaar kan deelnemen, zowel op recreatief als op competitie-niveau. Bij synchroon gaat het erom dat een groep van minimaal 12 en maximaal 16 schaats(st)ers als groep een kür op het ijs zet en dat daarbij zo veel mogelijk als eenheid wordt opgetreden. De groep voert een dans uit op zelf gekozen muziek. Deze kür mag niet lijken op wat men bij het solo-kunstrijden of het ijsdansen doet. Het is de bedoeling dat er allerlei patronen worden gevormd. Er in verschillende samenstellingen wordt gereden en dat dit alles zo soepel mogelijk in elkaar overvloeit. Synchroonelementen zijn onder andere: wheel, intersection, moves in the field, circle, block, no holds block, spin en (group)lifts.

[bewerken] Jury

Alle takken van het kunstschaatsen hebben één ding gemeen: de jury. Zij bestaat uit 9 juryleden, een scheidsrechter en een assistent scheidsrechter. Elk jurylid geeft punten – 0 punten minimaal en 6 punten maximaal – en dit aantal bij elkaar opgeteld deelt men door 1,5. Elk jurylid geeft twee cijfers: één voor de technische uitvoering en één voor de artistieke uitvoering.

[bewerken] Kunstrijden en commercie

In meeste talen heet de sport kunstschaatsen of "artistiek schaatsen", maar in het Engels noemt men de sport "figuurschaatsen" (figureskating). De sport kent nauwe associaties met de zakenwereld en er bestaan vele "spektakels" waarin kunstrijders buiten wedstrijdverband schaatsen. Ook in toernooien wordt soms naast de wedstrijd nog een show voor het publiek gegeven. Vele kunstschaatsers doen mee aan ijsshows, zoals "Holiday on Ice", terwijl ze nog sportief concurreren of na hun professionele carrière. Bekende internationale ijsshows zijn: "Stars on Ice" en "Champions on Ice". Ook worden er shows gehouden door schaatsclubs om met kunsten van hun leden te pronken. Tegenwoordig worden ook in Nederland dit soort shows gehouden als Sterren dansen op het ijs en Dancing on ice.

Olympische sporten